ಹೆಸರಾಂತ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನ ಬಾಣ ಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹಾರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಸರಾಂತ ದಾನಿಯ ಮನೆಯಿಂದ ಬೇಡಿ ಬಂದವನು ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ನಂಬಿಕೆ.
ಉದಾರರ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ವಿಭಾಗದ ಈ ಆರನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಶ್ಲೇಷೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕರ್ಣಲಂಘಿಗುಣೋತ್ಕರ್ಷಾಸ್ತ್ಯಾಗಿನೋ ಧನ್ವಿನಸ್ತಥಾ
ನಿಷ್ಫಲಾನ್ನ ವಿಮುಂಚಂತಿ ಮಾರ್ಗಣಾನ್ಸಂಮುಖೇ ಸ್ಥಿತಾನ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कर्णलङ्घिगुणोत्कर्षास्त्यागिनो धन्विनस्तथा
निष्फलान्न विमुञ्चन्ति मार्गणान्संमुखे स्थितान्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
karṇalaṅghiguṇotkarṣāstyāgino dhanvinastathā
niṣphalānna vimuñcanti mārgaṇānsaṃmukhe sthitān
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕರ್ಣಲಂಘಿಗುಣೋತ್ಕರ್ಷಾಸ್ತ್ಯಾಗಿನೋ (कर्णलङ्घिगुणोत्कर्षास्त्यागिनो, karṇalaṅghiguṇotkarṣāstyāgino) = ಕಿವಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಹೆದೆಯ ಬಲವುಳ್ಳ, ಅಥವಾ ಕರ್ಣನನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಗುಣವುಳ್ಳ ದಾನಿಗಳು (ಕರ್ಣಲಂಘಿಗುಣೋತ್ಕರ್ಷಾಃ ತ್ಯಾಗಿನಃ) (givers whose excellence of cord or of quality goes beyond the ear, or beyond Karna)
- ಧನ್ವಿನಸ್ತಥಾ (धन्विनस्तथा, dhanvinastathā) = ಬಿಲ್ಲುಗಾರರೂ ಹಾಗೆಯೇ (ಧನ್ವಿನಃ ತಥಾ) (and likewise archers)
- ನಿಷ್ಫಲಾನ್ನ (निष्फलान्न, niṣphalānna) = ಫಲವಿಲ್ಲದವುಗಳನ್ನಾಗಿ ಅಲ್ಲ (ನಿಷ್ಫಲಾನ್ ನ) (not as fruitless ones)
- ವಿಮುಂಚಂತಿ (विमुञ्चन्ति, vimuñcanti) = ಬಿಡುತ್ತಾರೆ (release)
- ಮಾರ್ಗಣಾನ್ಸಂಮುಖೇ (मार्गणान्संमुखे, mārgaṇānsaṃmukhe) = ಬಾಣಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ಬೇಡುವವರನ್ನು, ಎದುರಿನಲ್ಲಿ (ಮಾರ್ಗಣಾನ್ ಸಂಮುಖೇ) (arrows, or petitioners, in front)
- ಸ್ಥಿತಾನ್ (स्थितान्, sthitān) = ನಿಂತಿರುವವರನ್ನು (who stand)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹೆದೆಯನ್ನು ಕಿವಿಯನ್ನೂ ದಾಟಿ ಎಳೆಯುವ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರು ಮತ್ತು ಗುಣದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವ ದಾನಿಗಳು, ತಮ್ಮ ಎದುರು ನಿಂತಿರುವ ಬಾಣಗಳನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬೇಡುವವರನ್ನೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Archers who draw the cord beyond the ear, and givers whose quality surpasses even Karna’s, do not let the arrows before them go in vain, and do not send the petitioners before them away in vain.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮಾರ್ಗಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಬಾಣ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಬೇಡುವವನು ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಎರಡೂ ಹುಡುಕುವ ಮೂಲಾರ್ಥದಿಂದ ಬಂದವು. ಪುಸ್ತಕದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯೂ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಪದದಲ್ಲೇ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಬರುವುದನ್ನು ಶ್ಲೇಷೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
The word margana means an arrow and also a petitioner. Both come from the root sense of seeking, and the footnote in the book says the same. A single word carrying two meanings is called slesha, a pun.
ಗುಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೂ ಎರಡು ಅರ್ಥ. ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೆದೆ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ. ಕರ್ಣಲಂಘಿ ಎಂದರೆ ಕಿವಿಯನ್ನು ದಾಟುವ. ಇದನ್ನು ಕರ್ಣನನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಕರ್ಣ ದಾನಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದವನು. ಈ ಎರಡನೆಯ ಓದು ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾರೆವು.
Guna too has two senses, the bowstring and a good quality. Karnalanghi means passing the ear. It can also be read as surpassing Karna, who was famed for giving. We cannot say with certainty that this second reading was the poet’s intention.
ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಅನುಸ್ವಾರದ ಚುಕ್ಕೆ ಸವೆದಿದೆ. ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸೇರಿಸಿ ಓದಿದ್ದೇವೆ.
In the printed copy the anusvara dot is worn away in places. We have read it in, as grammar and metre require.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 70. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 70. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಗುರಿ ತಪ್ಪದ ಬಾಣ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನ ಹೆಮ್ಮೆ. ಬಂದವರನ್ನು ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸದಿರುವುದು ದಾನಿಯ ಹೆಮ್ಮೆ. ಕ್ಲಿನಿಕ್ಕಿಗೆ ಬಂದವರು ಏನಾದರೂ ಒಂದು ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಹೊರಡಬೇಕು ಎಂಬ ಹಟ ವೈದ್ಯರಿಗೂ ಇರಬೇಕು.
An arrow that never misses is the archer’s pride. Never sending a visitor away empty-handed is the giver’s pride. A doctor too might hold to the resolve that whoever comes to the clinic leaves with some way forward.
ಆದರೆ ಕೊಡುವುದೆಂದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡುವುದು ಎಂದಲ್ಲ. ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಕೊಡುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಆಶಯ ಎಂದು ನಾವು ಓದುತ್ತೇವೆ.
Giving does not mean giving everything. We read the intent as giving what one can, with judgement.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ