ಮನೆ ಮಾರಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಹೋದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅತಿಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಕಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳದ ನೋವು.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಕಹಿಯನ್ನು ಎರಡೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಖರ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ತ್ಯಜಂತಿ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಧನೈರ್ವಿಹೀನಂ ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ದಾರಾಶ್ಚ ಸುಹೃಜ್ಜನಾಶ್ಚ
ತಮರ್ಥವಂತಂ ಪುನರಾಶ್ರಯಂತಿ ಹ್ಯರ್ಥೋ ಹಿ ಲೋಕೇ ಪುರುಷಸ್ಯ ಬಂಧುಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
त्यजन्ति मित्राणि धनैर्विहीनं पुत्राश्च दाराश्च सुहृज्जनाश्च
तमर्थवन्तं पुनराश्रयन्ति ह्यर्थो हि लोके पुरुषस्य बन्धुः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
tyajanti mitrāṇi dhanairvihīnaṃ putrāśca dārāśca suhṛjjanāśca
tamarthavantaṃ punarāśrayanti hyartho hi loke puruṣasya bandhuḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತ್ಯಜಂತಿ (त्यजन्ति, tyajanti) = ಬಿಡುತ್ತಾರೆ (abandon)
- ಮಿತ್ರಾಣಿ (मित्राणि, mitrāṇi) = ಮಿತ್ರರು (friends)
- ಧನೈರ್ವಿಹೀನಂ (धनैर्विहीनं, dhanairvihīnaṃ) = ಹಣವಿಲ್ಲದವನನ್ನು (ಧನೈಃ + ವಿಹೀನಂ) (one without wealth (dhanaih + vihinam))
- ಪುತ್ರಾಶ್ಚ (पुत्राश्च, putrāśca) = ಮಕ್ಕಳೂ (ಪುತ್ರಾಃ + ಚ) (and sons (putrah + ca))
- ದಾರಾಶ್ಚ (दाराश्च, dārāśca) = ಪತ್ನಿಯೂ (ದಾರಾಃ + ಚ) (and wife (darah + ca))
- ಸುಹೃಜ್ಜನಾಶ್ಚ (सुहृज्जनाश्च, suhṛjjanāśca) = ಹಿತೈಷಿಗಳೂ (ಸುಹೃತ್ + ಜನಾಃ + ಚ) (and well-wishing folk (suhrit + janah + ca))
- ತಮರ್ಥವಂತಂ (तमर्थवन्तं, tamarthavantaṃ) = ಹಣವಂತನಾದ ಅವನನ್ನು (ತಂ + ಅರ್ಥವಂತಂ) (that man, now rich (tam + arthavantam))
- ಪುನರಾಶ್ರಯಂತಿ (पुनराश्रयन्ति, punarāśrayanti) = ಮತ್ತೆ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ (ಪುನಃ + ಆಶ್ರಯಂತಿ) (come to him again (punah + ashrayanti))
- ಹ್ಯರ್ಥೋ (ह्यर्थो, hyartho) = ನಿಜವಾಗಿ ಹಣ (ಹಿ + ಅರ್ಥಃ) (for money (hi + arthah))
- ಹಿ (हि, hi) = ಖಂಡಿತ (surely)
- ಲೋಕೇ (लोके, loke) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
- ಪುರುಷಸ್ಯ (पुरुषस्य, puruṣasya) = ಮನುಷ್ಯನ (of a man)
- ಬಂಧುಃ (बन्धुः, bandhuḥ) = ಬಂಧು (the kinsman)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನನ್ನು ಮಿತ್ರರು, ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಹಿತೈಷಿಗಳು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹಣವಂತನಾದರೆ ಅವರೆಲ್ಲ ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಣವೇ ಮನುಷ್ಯನ ಬಂಧು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Friends, sons, wife and well-wishers leave a man who has lost his wealth. If he becomes rich again, they all come back to him. In this world, money alone is a man’s kinsman.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಪಟ್ಟಿ ಸಂಬಂಧಗಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ದೂರದವರೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಿತ್ರರು, ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಹಿತೈಷಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕವಿ ರಕ್ತಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಸ್ನೇಹವನ್ನೂ ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ.
The list in the first line does not run from near to far. By naming friends, sons, wife and well-wishers, the poet puts blood ties and friendship on the same scale.
ಕೊನೆಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧು ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹಣಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಕವಿಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಬಂಧುವಿನ ಕೆಲಸ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ಇರುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ಇರುವವರು ಹಣದ ಹಿಂದೆ ಬರುವವರು ಮಾತ್ರ.
Giving the word kinsman to money in the last line is the poet’s irony. A kinsman should stay beside you in trouble. Here the ones who stay are only those who follow the money.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೇ ಸಂಬಂಧದ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆ. ಅಂತಹ ಕೆಲವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅವರನ್ನು ಜೋಪಾನ ಮಾಡಬಹುದು.
Who calls to ask after you in a bad time is one test of a relationship. If we recognise those few, we can look after them.
ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳೂ ಹಣದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಕಟುವಾದ ಒಂದು ಅನುಭವದ ಮಾತು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಾಗೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
But we need not conclude that every relationship rests on money. The verse speaks from one bitter kind of experience. It does not say it happens to everyone.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ