ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕೂಡಿಟ್ಟ ಹಣ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಬೀಗ, ಬ್ಯಾಂಕ್, ವಿಮೆ ಎಲ್ಲವೂ ಆ ಚಿಂತೆಯ ಕುರುಹು.
ಆ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಏಳು ಹೆಸರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿ ಕೊನೆಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ದೃಢವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದಾಯಾದಾಃ ಸ್ಪೃಹಯಂತಿ ತಸ್ಕರಗಣಾ ಮುಷ್ಣಂತಿ ಭೂಮೀಭುಜೋ ದೂರೇಣ ಚ್ಛಲಮಾಕಲಯ್ಯ ಹುತಭುಗ್ಭಸ್ಮೀಕರೋತಿ ಕ್ಷಣಾತ್
ಅಂಭಃ ಪ್ಲಾವಯತೇ ಕ್ಷಿತೌ ವಿನಿಹಿತಂ ಯಕ್ಷಾ ಹರಂತಿ ಧ್ರುವಂ ದುರ್ವೃತ್ತಾಸ್ತನಯಾ ನಯಂತಿ ನಿಧನಂ ಧಿಗ್ಧಿಗ್ಧನಂ ತದ್ಬಹು
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दायादाः स्पृहयन्ति तस्करगणा मुष्णन्ति भूमीभुजो दूरेण च्छलमाकलय्य हुतभुग्भस्मीकरोति क्षणात्
अम्भः प्लावयते क्षितौ विनिहितं यक्षा हरन्ति ध्रुवं दुर्वृत्तास्तनया नयन्ति निधनं धिग्धिग्धनं तद्बहु
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dāyādāḥ spṛhayanti taskaragaṇā muṣṇanti bhūmībhujo dūreṇa cchalamākalayya hutabhugbhasmīkaroti kṣaṇāt
ambhaḥ plāvayate kṣitau vinihitaṃ yakṣā haranti dhruvaṃ durvṛttāstanayā nayanti nidhanaṃ dhigdhigdhanaṃ tadbahu
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದಾಯಾದಾಃ (दायादाः, dāyādāḥ) = ಪಾಲು ಕೇಳುವ ವಾರಸುದಾರರು (heirs)
- ಸ್ಪೃಹಯಂತಿ (स्पृहयन्ति, spṛhayanti) = ಆಸೆಪಡುತ್ತಾರೆ (covet)
- ತಸ್ಕರಗಣಾ (तस्करगणा, taskaragaṇā) = ಕಳ್ಳರ ಗುಂಪುಗಳು (ತಸ್ಕರಗಣಾಃ) (bands of thieves)
- ಮುಷ್ಣಂತಿ (मुष्णन्ति, muṣṇanti) = ಕದಿಯುತ್ತಾರೆ (steal)
- ಭೂಮೀಭುಜೋ (भूमीभुजो, bhūmībhujo) = ರಾಜರು (ಭೂಮೀಭುಜಃ) (kings)
- ದೂರೇಣ (दूरेण, dūreṇa) = ದೂರದಿಂದಲೇ (from afar)
- ಚ್ಛಲಮಾಕಲಯ್ಯ (च्छलमाकलय्य, cchalamākalayya) = ನೆಪವನ್ನು ಹುಡುಕಿ (ಛಲಂ ಆಕಲಯ್ಯ) (having found a pretext)
- ಹುತಭುಗ್ಭಸ್ಮೀಕರೋತಿ (हुतभुग्भस्मीकरोति, hutabhugbhasmīkaroti) = ಬೆಂಕಿ ಬೂದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಹುತಭುಕ್ ಭಸ್ಮೀಕರೋತಿ) (fire turns it to ash)
- ಕ್ಷಣಾತ್ (क्षणात्, kṣaṇāt) = ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ (in a moment)
- ಅಂಭಃ (अम्भः, ambhaḥ) = ನೀರು (water)
- ಪ್ಲಾವಯತೇ (प्लावयते, plāvayate) = ಮುಳುಗಿಸಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ (floods away)
- ಕ್ಷಿತೌ (क्षितौ, kṣitau) = ನೆಲದಲ್ಲಿ (in the ground)
- ವಿನಿಹಿತಂ (विनिहितं, vinihitaṃ) = ಹೂತಿಟ್ಟದ್ದನ್ನು (what is buried)
- ಯಕ್ಷಾ (यक्षा, yakṣā) = ಯಕ್ಷರು (ಯಕ್ಷಾಃ) (yakshas)
- ಹರಂತಿ (हरन्ति, haranti) = ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ (carry off)
- ಧ್ರುವಂ (ध्रुवं, dhruvaṃ) = ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ (surely)
- ದುರ್ವೃತ್ತಾಸ್ತನಯಾ (दुर्वृत्तास्तनया, durvṛttāstanayā) = ದುರ್ನಡತೆಯ ಮಕ್ಕಳು (ದುರ್ವೃತ್ತಾಃ ತನಯಾಃ) (ill-behaved sons)
- ನಯಂತಿ (नयन्ति, nayanti) = ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ (lead)
- ನಿಧನಂ (निधनं, nidhanaṃ) = ನಾಶಕ್ಕೆ (to ruin)
- ಧಿಗ್ಧಿಗ್ಧನಂ (धिग्धिग्धनं, dhigdhigdhanaṃ) = ಧಿಕ್ಕಾರ ಧಿಕ್ಕಾರ ಧನಕ್ಕೆ (ಧಿಕ್ ಧಿಕ್ ಧನಂ) (shame, shame on wealth)
- ತದ್ಬಹು (तद्बहु, tadbahu) = ಅಷ್ಟೊಂದು ಅದು (ತತ್ ಬಹು) (that much of it)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ವಾರಸುದಾರರು ಆಸೆಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕಳ್ಳರ ಗುಂಪುಗಳು ಕದಿಯುತ್ತವೆ. ರಾಜರು ದೂರದಿಂದಲೇ ನೆಪ ಹುಡುಕಿ ಕಸಿಯುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಕಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬೂದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೂತಿಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನೀರು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಯಕ್ಷರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ದುರ್ನಡತೆಯ ಮಕ್ಕಳು ನಾಶಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಧನಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ, ಧಿಕ್ಕಾರ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Heirs covet it. Bands of thieves steal it. Kings seize it, finding a pretext from afar. Fire turns it to ash in a moment. What is buried in the ground, water washes away, and yakshas surely carry off. Ill-behaved sons lead it to ruin. Shame, shame on so much wealth.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತ ನಿಧಿಯನ್ನು ಕಾಯುವವರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವರಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.
In tradition yakshas are said to guard treasure buried in the earth. Here they come as the ones who carry it off.
ಹಣಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗುವ ಏಳು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಶೈಲಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪಟ್ಟಿ ಓದುಗನನ್ನು ಕೊನೆಯ ಧಿಕ್ಕಾರದ ಮಾತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ದೂರದಿಂದಲೇ ನೆಪ ಹುಡುಕುವ ರಾಜ ಎಂಬಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಇದೆ.
The verse lists seven dangers to money one after another. The list carries the reader to the closing curse. There is irony in the king who finds a pretext from afar.
ದೂರದಿಂದಲೇ ನೆಪ ಹುಡುಕಿ ಎಂಬ ಮಾತು ರಾಜರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಆ ಮಾತು ಬೆಂಕಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಳಿದಿದೆ.
We have read the phrase about finding a pretext from afar as applying to the kings. It remains possible that it applies to the fire.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೂಡಿಟ್ಟ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕಾವಲು ಹಾಕಿದರೂ ಹಲವು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಅಪಾಯ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹಣದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದೊಂದು ಅವಕಾಶ.
The verse says that however much we guard hoarded wealth, danger can come from many sides. It is a chance to ask how tightly we have tied our minds to money.
ಇದೊಂದು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ. ವಿಮೆ, ಬೀಗ, ಉಯಿಲು ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನ ಇದೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಕಾವಲೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
This is not financial advice. Insurance, locks and wills each have their place. But the verse gives the awareness that no guard gives peace of mind.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ