ವಯಸ್ಸಾದ ರೋಗಿಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಹಲ್ಲು, ದೃಷ್ಟಿ, ಶ್ರವಣ ಎಲ್ಲವೂ ಕುಂದಿರುವುದನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಬಯಕೆಗಳು ಅದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕುಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮುಪ್ಪಿನ ಒಂದೊಂದು ಲಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಎಣಿಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಉದ್ದವಾದ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಗದೋದಂತಾ ದಂತಾಃ ಪಲಿತಕಲಿತಃ ಕುಂತಲಭರಸ್ತಮಃ-ಕ್ಷೇತ್ರೇ ನೇತ್ರೇಽವಿಷಯಪಟುನೀ ನ ಶ್ರುತಿಪುಟೇ
ಅಭೂದಂಗಂ ರಂಗದ್ವಲಿವಲಯವಲ್ಲೀವಿಲುಲಿತಂ ತಥಾಪ್ಯೇತಚ್ಚೇತಸ್ತರುಣ ಇವ ಧಾವತ್ಯನುದಿನಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
गदोदन्ता दन्ताः पलितकलितः कुन्तलभरस्तमः-क्षेत्रे नेत्रेऽविषयपटुनी न श्रुतिपुटे
अभूदङ्गं रङ्गद्वलिवलयवल्लीविलुलितं तथाप्येतच्चेतस्तरुण इव धावत्यनुदिनम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
gadodantā dantāḥ palitakalitaḥ kuntalabharastamaḥ-kṣetre netre’viṣayapaṭunī na śrutipuṭe
abhūdaṅgaṃ raṅgadvalivalayavallīvilulitaṃ tathāpyetaccetastaruṇa iva dhāvatyanudinam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗದೋದಂತಾ (गदोदन्ता, gadodantā) = ರೋಗಗಳ ಕಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿದ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ (something like ruined by ailments, the sense is slightly uncertain)
- ದಂತಾಃ (दन्ताः, dantāḥ) = ಹಲ್ಲುಗಳು (the teeth)
- ಪಲಿತಕಲಿತಃ (पलितकलितः, palitakalitaḥ) = ನರೆತ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ (marked with grey)
- ಕುಂತಲಭರಃ (कुन्तलभरः, kuntalabharaḥ) = ಕೂದಲಿನ ರಾಶಿ (the mass of hair)
- ತಮಃ-ಕ್ಷೇತ್ರೇ (तमः-क्षेत्रे, tamaḥ-kṣetre) = ಕತ್ತಲೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ (in a field of darkness)
- ನೇತ್ರೇಽವಿಷಯಪಟುನೀ (नेत्रेऽविषयपटुनी, netre’viṣayapaṭunī) = ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಚುರುಕಿಲ್ಲದವು (ನೇತ್ರೇ + ಅವಿಷಯಪಟುನೀ) (the eyes, no longer keen on their objects)
- ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
- ಶ್ರುತಿಪುಟೇ (श्रुतिपुटे, śrutipuṭe) = ಕಿವಿಯ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ (in the hollow of the ear)
- ಅಭೂದಂಗಂ (अभूदङ्गं, abhūdaṅgaṃ) = ಆಯಿತು ದೇಹ (ಅಭೂತ್ + ಅಂಗಂ) (the body has become)
- ರಂಗದ್ವಲಿವಲಯವಲ್ಲೀವಿಲುಲಿತಂ (रङ्गद्वलिवलयवल्लीविलुलितं, raṅgadvalivalayavallīvilulitaṃ) = ಅಲುಗುವ ಸುಕ್ಕುಗಳ ಬಳ್ಳಿಯ ಉಂಗುರಗಳಿಂದ ಕದಡಿದ (disordered by creeper-like rings of moving wrinkles)
- ತಥಾಪ್ಯೇತಚ್ಚೇತಸ್ತರುಣ (तथाप्येतच्चेतस्तरुण, tathāpyetaccetastaruṇa) = ಆದರೂ ಈ ಮನಸ್ಸು ತರುಣ (ತಥಾಪಿ + ಏತತ್ + ಚೇತಃ + ತರುಣಃ) (and yet this mind, a youth)
- ಇವ (इव, iva) = ಹಾಗೆ (like)
- ಧಾವತ್ಯನುದಿನಮ್ (धावत्यनुदिनम्, dhāvatyanudinam) = ದಿನದಿನವೂ ಓಡುತ್ತದೆ (ಧಾವತಿ + ಅನುದಿನಂ) (runs, day after day)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಲ್ಲುಗಳು ರೋಗದಿಂದ ಹಾಳಾಗಿವೆ, ಕೂದಲಿನ ರಾಶಿ ನರೆತಿದೆ, ಕತ್ತಲೆ ಕವಿದ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚುರುಕಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಕಿವಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಮೈ ಸುಕ್ಕುಗಳ ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಕದಡಿದೆ. ಆದರೂ ಈ ಮನಸ್ಸು ದಿನವೂ ತರುಣನಂತೆ ಓಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The teeth are ruined, the mass of hair has turned grey, the eyes in their field of darkness are no longer keen on their objects, and neither are the ears. The body is disordered by creepers of wrinkles. And still this mind runs about each day like a young man.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೊದಲ ಪದ ಗದೋದನ್ತಾ ಅಪರೂಪದ್ದು. ಹಲ್ಲುಗಳು ರೋಗದಿಂದ ಹಾಳಾದವು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪದದ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಪೂರ್ಣ ಖಚಿತತೆ ಇಲ್ಲ.
The first word, gadodanta, is unusual. Teeth ruined by ailments fits the context, but we are not fully certain about how the word is built.
ಸುಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಳ್ಳಿ ಮೈಯನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಬಿಗಿದಂತೆ ಸುಕ್ಕುಗಳು ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಉಂಗುರ ಉಂಗುರವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಚಿತ್ರ.
Wrinkles are compared to a creeper. As a creeper winds around a trunk, the wrinkles spread over the skin in rings.
ಕೊನೆಯ ಹೋಲಿಕೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಕುಟುಕು. ಮೈ ಮುದುಕ, ಮನಸ್ಸು ತರುಣ ಎಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಷಯ.
The last comparison is the sting. The gap between the old body and the young mind is the whole subject.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 76. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 76. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮೈಯ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಮನಸ್ಸು ತಾನಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
We tend to assume that the mind quietens by itself as the body weakens. The verse reminds us that it does not.
ವೃದ್ಧರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವೈದ್ಯರು ಅವರ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ದೋಷವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಬದುಕಿನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬಹುದು.
A doctor working with the elderly need not treat their wants and curiosity as a fault of age. These can be respected as a sign of life.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ