ಗೃಹಮಧ್ಯನಿಖಾತೇನ: ಹೂತಿಟ್ಟ ಹಣ ಮತ್ತು ಮೇರು ಪರ್ವತ

ಒಬ್ಬ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹೂತಿಟ್ಟ ಹಂಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದಿನವೂ ಯೋಚಿಸಿ ಖುಷಿಪಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಅವನ ಖುಷಿ ಹಂಡೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅದು ಇದೆ ಎಂಬ ಯೋಚನೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅವನ ತರ್ಕವನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಹಾಸ್ಯದ ತುದಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕೃಪಣನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 27 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Miser, verse 27

ವಿಷಯ: ಹೂತಿಟ್ಟ ಹಣದ ಖುಷಿ · The joy of buried gold

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಗೃಹಮಧ್ಯನಿಖಾತೇನ ಧನೇನ ರಮತೇ ಯದಿ
ಸ ತು ತೇನಾನುಸಾರೇಣ ರಮತೇ ಕಿಂ ನ ಮೇರುಣಾ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

गृहमध्यनिखातेन धनेन रमते यदि
स तु तेनानुसारेण रमते किं न मेरुणा

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

gṛhamadhyanikhātena dhanena ramate yadi
sa tu tenānusāreṇa ramate kiṃ na meruṇā

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಗೃಹಮಧ್ಯನಿಖಾತೇನ (गृहमध्यनिखातेन, gṛhamadhyanikhātena) = ಮನೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಹೂತಿಟ್ಟ (buried in the middle of the house)
ಧನೇನ (धनेन, dhanena) = ಹಣದಿಂದ (by the wealth)
ರಮತೇ (रमते, ramate) = ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ (he delights)
ಯದಿ (यदि, yadi) = ಒಂದು ವೇಳೆ (if)
ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
ತು (तु, tu) = ಹಾಗಾದರೆ, ಆದರೆ (then, but)
ತೇನಾನುಸಾರೇಣ (तेनानुसारेण, tenānusāreṇa) = ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ (ತೇನ + ಅನುಸಾರೇಣ) (by that same reasoning (tena + anusarena))
ರಮತೇ (रमते, ramate) = ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ (he delights)
ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏಕೆ (why)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಮೇರುಣಾ (मेरुणा, meruṇā) = ಮೇರು ಪರ್ವತದಿಂದ (by Mount Meru)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಮನೆಯ ನಡುವೆ ಹೂತಿಟ್ಟ ಹಣದಿಂದಲೇ ಅವನು ಆನಂದಿಸುವುದಾದರೆ, ಅದೇ ತರ್ಕದಲ್ಲಿ ಮೇರು ಪರ್ವತದಿಂದ ಏಕೆ ಆನಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

If he delights in wealth buried in the middle of his house, then by the same reasoning why does he not delight in Mount Meru?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೇರು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಚಿನ್ನದ ಪರ್ವತ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಯಾರ ಕೈಗೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೂತಿಟ್ಟ ಹಣವನ್ನೂ ಜಿಪುಣ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಅವನಿಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ಇಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಸೂಚನೆ.

Meru is said in the Puranas to be a mountain of gold. It is within nobody’s reach. The miser does not use his buried wealth either. The poet’s hint is that both are, for him, wealth not available for use.

ಇದನ್ನು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಸಂಗತಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು ತೋರಿಸುವ ರೀತಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ತರ್ಕವನ್ನೇ ಹಿಗ್ಗಿಸಿ, ಅದರ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಕ್ರಮ.

One may call this a reduction to absurdity. The verse takes the miser’s own reasoning, stretches it, and shows where it leads.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 71. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 71. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇದೆ. ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ವಸ್ತು, ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಸಮಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

Knowing that something exists is different from enjoying it. We might ask this once about the things, the knowledge or the time we hold.

ಉಳಿತಾಯವೇ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬಳಕೆಯೇ ಇಲ್ಲದ ಸಂಗ್ರಹದ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

The verse does not say saving is wrong. It portrays only the comedy of a store that is never used.