ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಾತನ್ನು ಇಬ್ಬರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಒಬ್ಬರ ಮಾತಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಲೆದೂಗುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮಾತು ಯಾರಿಗೂ ಕೇಳಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾತಿನಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಹೇಳಿದವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಕಹಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರುಬದುರು ಇಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಹೇತುಪ್ರಮಾಣಯುಕ್ತಂ ವಾಕ್ಯಂ ನ ಶ್ರೂಯತೇ ದರಿದ್ರಸ್ಯ
ಅಪ್ಯತಿಪರುಷಮಸತ್ಯಂ ಪೂಜ್ಯಂ ವಾಕ್ಯಂ ಸಮೃದ್ಧಸ್ಯ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
हेतुप्रमाणयुक्तं वाक्यं न श्रूयते दरिद्रस्य
अप्यतिपरुषमसत्यं पूज्यं वाक्यं समृद्धस्य
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
hetupramāṇayuktaṃ vākyaṃ na śrūyate daridrasya
apyatiparuṣamasatyaṃ pūjyaṃ vākyaṃ samṛddhasya
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಹೇತುಪ್ರಮಾಣಯುಕ್ತಮ್ (हेतुप्रमाणयुक्तम्, hetupramāṇayuktam) = ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ (joined with reason and proof)
- ವಾಕ್ಯಮ್ (वाक्यम्, vākyam) = ಮಾತು (speech)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಶ್ರೂಯತೇ (श्रूयते, śrūyate) = ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ (is heard)
- ದರಿದ್ರಸ್ಯ (दरिद्रस्य, daridrasya) = ಬಡವನ (of the poor man)
- ಅಪ್ಯತಿಪರುಷಮಸತ್ಯಮ್ (अप्यतिपरुषमसत्यम्, apyatiparuṣamasatyam) = ಬಹಳ ಕಠೋರವಾದ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳಾದರೂ (ಅಪಿ + ಅತಿಪರುಷಮ್ + ಅಸತ್ಯಮ್) (even very harsh and untrue (api + atiparusham + asatyam))
- ಪೂಜ್ಯಮ್ (पूज्यम्, pūjyam) = ಗೌರವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದು (worthy of honour)
- ವಾಕ್ಯಮ್ (वाक्यम्, vākyam) = ಮಾತು (speech)
- ಸಮೃದ್ಧಸ್ಯ (समृद्धस्य, samṛddhasya) = ಸಿರಿವಂತನ (of the rich man)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಡವನ ಮಾತು ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ಯಾರೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಿರಿವಂತನ ಮಾತು ಬಹಳ ಕಠೋರವಾಗಿದ್ದರೂ ಸುಳ್ಳಾಗಿದ್ದರೂ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The poor man’s speech, though it comes with reason and proof, is not heard. The rich man’s speech, though very harsh and untrue, is held worthy of honour.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಹೇತು ಎಂದರೆ ಕಾರಣ, ಪ್ರಮಾಣ ಎಂದರೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಅಥವಾ ರುಜುವಾತು. ತರ್ಕದ ಈ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಿದ್ದರೂ ಮಾತು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಕಹಿ.
Hetu means reason and pramana means evidence or proof. The bitterness is that even with these two pillars of argument the speech does not stand.
ಎರಡನೇ ಸಾಲು ಮೊದಲನೆಯದರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಒಂದು ಕಡೆ ಎಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳಿದ್ದೂ ಕೇಳಿಸದ ಮಾತು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳಿದ್ದೂ ಗೌರವ ಪಡೆಯುವ ಮಾತು. ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿದೆ.
The second line mirrors the first. On one side is speech with every merit that goes unheard. On the other is speech with every fault that earns honour. Exaggeration sharpens the contrast.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರು ಹೇಳಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏನು ಹೇಳಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತೂಗಿ ನೋಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ವೈದ್ಯ ಹೇಳಿದ ಸರಿಯಾದ ಸಲಹೆಗೂ ಕಿವಿ ಕೊಡುವ ಹಿರಿಯರು ಕಲಿಕೆಗೆ ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
Weighing what was said, and not who said it, is a good habit. Seniors who listen even to a correct suggestion from a junior doctor in a hospital discussion make room for learning.
ನಮ್ಮ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಸಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹನೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವುದು ಒಂದು ದಾರಿ. ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದು ಲೋಕದ ರೂಢಿಯನ್ನು, ಅದು ಸರಿ ಎಂದಲ್ಲ.
When our word is not valued, saying it again patiently with evidence and examples is one way. The verse describes the way of the world, not that it is right.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ