ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದರೂ ಜ್ವಾಲೆ ಮೇಲಕ್ಕೇ ಚಾಚುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಕೆಳಮುಖ ಮಾಡಿ ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ಬೆರಳು ಸುಡುತ್ತದೆ ಹೊರತು ಜ್ವಾಲೆ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಪದ್ಯ ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯ ಗುಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಅಕ್ಷರ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕದರ್ಥಿತಸ್ಯಾಪಿ ಹಿ ಧೈರ್ಯವೃತ್ತೇರ್ನ ಶಕ್ಯತೇ ಧೈರ್ಯಗುಣಃ ಪ್ರಮಾರ್ಷ್ಟುಮ್
ಅಧೋಮುಖಸ್ಯಾಪಿ ಕೃತಸ್ಯ ವಹ್ನೇರ್ನಾಧಃ ಶಿಖಾ ಯಾಂತಿ ಕದಾಚಿದೇವ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कदर्थितस्यापि हि धैर्यवृत्तेर्न शक्यते धैर्यगुणः प्रमार्ष्टुम्
अधोमुखस्यापि कृतस्य वह्नेर्नाधः शिखा यान्ति कदाचिदेव
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kadarthitasyāpi hi dhairyavṛtterna śakyate dhairyaguṇaḥ pramārṣṭum
adhomukhasyāpi kṛtasya vahnernādhaḥ śikhā yānti kadācideva
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕದರ್ಥಿತಸ್ಯಾಪಿ (कदर्थितस्यापि, kadarthitasyāpi) = ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನಿಗೂ (ಕದರ್ಥಿತಸ್ಯ ಅಪಿ) (even of one who has been harassed (kadarthitasya api))
- ಹಿ (हि, hi) = ಏಕೆಂದರೆ (for)
- ಧೈರ್ಯವೃತ್ತೇರ್ನ (धैर्यवृत्तेर्न, dhairyavṛtterna) = ಧೈರ್ಯವೇ ನಡವಳಿಕೆಯಾದವನ, ಇಲ್ಲ (ಧೈರ್ಯವೃತ್ತೇಃ ನ) (of one whose conduct is courage, not (dhairyavritteh na))
- ಶಕ್ಯತೇ (शक्यते, śakyate) = ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ (can be)
- ಧೈರ್ಯಗುಣಃ (धैर्यगुणः, dhairyaguṇaḥ) = ಧೈರ್ಯದ ಗುಣ (the quality of courage)
- ಪ್ರಮಾರ್ಷ್ಟುಮ್ (प्रमार्ष्टुम्, pramārṣṭum) = ಅಳಿಸಲು (to be wiped out)
- ಅಧೋಮುಖಸ್ಯಾಪಿ (अधोमुखस्यापि, adhomukhasyāpi) = ಕೆಳಮುಖ ಮಾಡಿದರೂ (ಅಧೋಮುಖಸ್ಯ ಅಪಿ) (even when turned downward (adhomukhasya api))
- ಕೃತಸ್ಯ (कृतस्य, kṛtasya) = ಮಾಡಿದ (which has been made)
- ವಹ್ನೇರ್ನಾಧಃ (वह्नेर्नाधः, vahnernādhaḥ) = ಬೆಂಕಿಯ, ಕೆಳಗೆ ಅಲ್ಲ (ವಹ್ನೇಃ ನ ಅಧಃ) (of fire, not downward (vahneh na adhah))
- ಶಿಖಾ (शिखा, śikhā) = ಜ್ವಾಲೆಗಳು (the flames)
- ಯಾಂತಿ (यान्ति, yānti) = ಹೋಗುತ್ತವೆ (go)
- ಕದಾಚಿದೇವ (कदाचिदेव, kadācideva) = ಎಂದಾದರೂ (ಕದಾಚಿತ್ ಏವ) (ever (kadachit eva))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅವಮಾನ ಅಥವಾ ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರೂ ಧೈರ್ಯವೇ ನಡವಳಿಕೆಯಾದವನ ಧೈರ್ಯದ ಗುಣವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಕೆಳಮುಖ ಮಾಡಿದರೂ ಅದರ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even when harassed, the quality of courage cannot be wiped out of one whose conduct is courage. Even when a fire is turned downward, its flames never go down.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಉಪಮೆ. ಕೆಳಮುಖ ಮಾಡಿದ ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆ ಮೇಲೆ ಏರುವುದು ಅವಮಾನ ಹೊಂದಿದ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತೆ ತಲೆ ಎತ್ತುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ.
This is a simile. The flame of a downturned fire rising upward is likened to a courageous man, humiliated, lifting his head again.
ಕದರ್ಥಿತ ಎಂದರೆ ಹಿಂಸೆಗೆ, ನಿಂದನೆಗೆ ಅಥವಾ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು. ವೃತ್ತಿ ಎಂದರೆ ನಡವಳಿಕೆ. ಧೈರ್ಯವೇ ಅವನ ನಡವಳಿಕೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯವೃತ್ತಿ ಬಂದಿದೆ.
Kadarthita means one who has been tormented, reviled or harassed. Vritti means conduct. Dhairyavritti is one whose conduct is courage.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಅವಮಾನ, ಅನ್ಯಾಯದ ಟೀಕೆ ಅಥವಾ ವಿಫಲತೆ ಎದುರಾದಾಗ, ನಾವು ಯಾವ ಗುಣಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಈ ಪದ್ಯ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಮಾತು ಇದು.
When we face humiliation, unfair criticism or failure, the verse asks which quality we return to. It is a word one could say to a student who has failed an examination.
ಜ್ವಾಲೆ ಏರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಧೈರ್ಯ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ತಾನಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
The verse treats the flame rising as natural. But we should not assume courage comes by itself to everyone. It has to be grown.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ