ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಶಿಬಿರ ನಡೆಸುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಹಣವೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹೆಸರೂ ಸಿಗದಿರಬಹುದು. ಆದರೂ ಕೆಲವರು ವರ್ಷಾನುವರ್ಷ ಅದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
ಅದೇ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಈ ಪದ್ಯ ಧೀರರ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಅಕ್ಷರ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅರ್ಥಃ ಸುಖಂ ಕೀರ್ತಿರಪೀಹ ಮಾ ಭೂದನರ್ಥ ಏವಾಸ್ತು ತಥಾಪಿ ಧೀರಾಃ
ನಿಜಪ್ರತಿಜ್ಞಾಮನುರುಧ್ಯಮಾನಾ ಮಹೋದ್ಯಮಾಃ ಕರ್ಮ ಸಮಾರಭಂತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अर्थः सुखं कीर्तिरपीह मा भूदनर्थ एवास्तु तथापि धीराः
निजप्रतिज्ञामनुरुध्यमाना महोद्यमाः कर्म समारभन्ते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
arthaḥ sukhaṃ kīrtirapīha mā bhūdanartha evāstu tathāpi dhīrāḥ
nijapratijñāmanurudhyamānā mahodyamāḥ karma samārabhante
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅರ್ಥಃ (अर्थः, arthaḥ) = ಹಣ, ಲಾಭ (wealth)
- ಸುಖಂ (सुखं, sukhaṃ) = ಸುಖ (pleasure)
- ಕೀರ್ತಿರಪೀಹ (कीर्तिरपीह, kīrtirapīha) = ಕೀರ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ (ಕೀರ್ತಿಃ ಅಪಿ ಇಹ) (and fame here (kirtih api iha))
- ಮಾ (मा, mā) = ಬೇಡ (let there not be)
- ಭೂದನರ್ಥ (भूदनर्थ, bhūdanartha) = ಇರದಿರಲಿ, ಅನರ್ಥ (ಮಾ ಭೂತ್ ಅನರ್ಥ) (let it not be, ruin (bhut anartha))
- ಏವಾಸ್ತು (एवास्तु, evāstu) = ಅದೇ ಇರಲಿ (ಏವ ಅಸ್ತು) (let it just be (eva astu))
- ತಥಾಪಿ (तथापि, tathāpi) = ಆದರೂ (even so)
- ಧೀರಾಃ (धीराः, dhīrāḥ) = ಧೀರರು (the steadfast)
- ನಿಜಪ್ರತಿಜ್ಞಾಮನುರುಧ್ಯಮಾನಾ (निजप्रतिज्ञामनुरुध्यमाना, nijapratijñāmanurudhyamānā) = ತಮ್ಮದೇ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ (ನಿಜಪ್ರತಿಜ್ಞಾಮ್ ಅನುರುಧ್ಯಮಾನಾ) (following their own vow (nijapratijnam anurudhyamana))
- ಮಹೋದ್ಯಮಾಃ (महोद्यमाः, mahodyamāḥ) = ಮಹಾ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರು (of great effort)
- ಕರ್ಮ (कर्म, karma) = ಕೆಲಸವನ್ನು (the work)
- ಸಮಾರಭಂತೇ (समारभन्ते, samārabhante) = ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ (begin)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಣ, ಸುಖ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗದಿರಲಿ, ಅನರ್ಥವೇ ಬರಲಿ. ಆದರೂ ಮಹಾ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರಾದ ಧೀರರು ತಮ್ಮದೇ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Let there be no wealth, pleasure or fame here, let there be only ruin. Even so, the steadfast, of great effort, follow their own vow and begin the work.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಹಣ, ಸುಖ, ಕೀರ್ತಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೇರಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ನಂತರವೂ ಧೀರ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಪದ್ಯದ ತಿರುವು.
The poet removes three ordinary motives one by one: wealth, pleasure and fame. That the steadfast man still sets out is the turn of the verse.
ಮಾ ಭೂತ್ ಎಂದರೆ ಇರದಿರಲಿ ಎಂಬ ಹಾರೈಕೆಯ ರೂಪ. ಧೀರರು ಅನರ್ಥವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದಲ್ಲ, ಅನರ್ಥ ಬಂದರೂ ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಥ.
Ma bhut is a form meaning let it not be. It does not mean the steadfast want ruin, only that they do not shrink back even if ruin comes.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಯಾವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗೆ ನಾವು ಬದ್ಧರು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಬೇಕು ಎಂದು ಓದಬಹುದು.
The verse is not telling us to do unprofitable work blindly. We may read it as asking us to know which vow we are bound to, and to step forward knowing its price.
ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಸೇವೆ ಇಂಥ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಫಲ ತಡವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುವುದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯೇ.
In work such as teaching, research and service, the result comes late or not at all. What sustains it there is the vow more than the calculation.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ