ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ಎದುರು ನಿಂತ ಸಣ್ಣ ದೇಹದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮನ್ ಹೊಡೆತ ಹೊಡೆದಾಗ ಜನ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೊಡ್ಡವನ ಎದುರು ಸಣ್ಣವನ ಜಯ ನಮಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಇಷ್ಟ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವನು ಕೋಪಗೊಂಡ ಆನೆ, ಸಣ್ಣವನು ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಕಾಲಾಳು. ರಣವರ್ಣನಂ ವಿಭಾಗದ ಈ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲು ಬಂದ ಆನೆಯನ್ನೇ ಕಾಲಾಳು ಹಿಡಿಯಲು ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ ದಂತಿನಃ ಪತ್ತಿರ್ಜಿಘೃಕ್ಷೋರಸಿನಾ ಕರಮ್
ನಿರ್ಭಿದ್ಯ ದಂತಮುಸಲಾನ್ಯಾರುರೋಹ ಜಿಘೃಕ್ಷಯಾ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
क्रुद्धस्य दन्तिनः पत्तिर्जिघृक्षोरसिना करम्
निर्भिद्य दन्तमुसलान्यारुरोह जिघृक्षया
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kruddhasya dantinaḥ pattirjighṛkṣorasinā karam
nirbhidya dantamusalānyāruroha jighṛkṣayā
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ (क्रुद्धस्य, kruddhasya) = ಕೋಪಗೊಂಡ (of the angry)
- ದಂತಿನಃ (दन्तिनः, dantinaḥ) = ಆನೆಯ (elephant’s)
- ಪತ್ತಿರ್ಜಿಘೃಕ್ಷೋರಸಿನಾ (पत्तिर्जिघृक्षोरसिना, pattirjighṛkṣorasinā) = ಕಾಲಾಳು, ಹಿಡಿಯಲು ಬಯಸುವ ಆನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕತ್ತಿಯಿಂದ (ಪತ್ತಿಃ + ಜಿಘೃಕ್ಷೋಃ + ಅಸಿನಾ) (the foot soldier, against the elephant bent on seizing him, with a sword (pattih + jighrikshoh + asina))
- ಕರಮ್ (करम्, karam) = ಸೊಂಡಿಲನ್ನು (the trunk)
- ನಿರ್ಭಿದ್ಯ (निर्भिद्य, nirbhidya) = ಕಡಿದು (having cut through)
- ದಂತಮುಸಲಾನ್ಯಾರುರೋಹ (दन्तमुसलान्यारुरोह, dantamusalānyāruroha) = ಒನಕೆಯಂತಹ ದಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿದ (ದಂತಮುಸಲಾನಿ + ಆರುರೋಹ) (climbed up the pestle like tusks (dantamusalani + aruroha))
- ಜಿಘೃಕ್ಷಯಾ (जिघृक्षया, jighṛkṣayā) = ಹಿಡಿಯುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ (with the wish to seize)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಯಸಿದ ಕೋಪದ ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲನ್ನು ಕಾಲಾಳು ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕಡಿದು, ಒನಕೆಯಂತಹ ಅದರ ದಂತಗಳ ಮೇಲೆ ತಾನೂ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಏರಿದ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The foot soldier cut through the trunk of the angry elephant that wished to seize him, and climbed up its pestle like tusks, wishing in his turn to seize it.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಜಿಘೃಕ್ಷಾ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಲ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಆನೆಗೆ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಾಳಿಗೆ. ಹಿಡಿಯಲು ಬಂದವನೇ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ತಿರುವನ್ನು ಈ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
The wish to seize, jighriksha, appears twice, first for the elephant and last for the soldier. The repetition underlines the reversal in which the one who came to seize is himself seized.
ದಂತಮುಸಲ ಎಂದರೆ ಒನಕೆಯಂತಹ ದಂತ. ಒನಕೆ ಮನೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸಾಧನ. ಭಯಂಕರ ಆಯುಧವನ್ನು ಮನೆಯ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಕವಿ ಭಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.
Dantamusala means a tusk like a pestle. A pestle is a household tool, and by comparing a fearsome weapon to it the poet speaks lightly of the danger.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 128. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 128. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದು. ಮೊದಲು ಅದರ ಹಿಡಿಯುವ ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ನಂತರ ಮೇಲೇರುವ ಕ್ರಮ ಇಲ್ಲಿದೆ.
A big problem cannot be won in one stroke. Here the soldier first cuts the part that grips, and then climbs.
ಕ್ಲಿನಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಇದು ನೆನಪಾಗಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕ ಮಾತ್ರ ಧೈರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಸಲಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ.
A student unpicking a hard diagnosis step by step may be reminded of it. The verse itself speaks only of courage and gives no advice.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ