ಉಳಿತಾಯ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತುಂಬಿದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಯಾವ ಚಿಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವ ಬರುವುದು ಸಹಜ.
ಆ ಭಾವವನ್ನೇ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮೋಹದ ನಿದ್ರೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಪರಿಪೂರ್ಣೋಽಹಂ ನ ಭಯಂ ಮೇಽಸ್ತೀತಿ ಮೋಹನಿದ್ರೈಷಾ
ಪರಿಪೂರ್ಣಸ್ಯೈವೇಂದೋರ್ಭವತಿ ಭಯಂ ಸಿಂಹಿಕಾಸೂನೋಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
लक्ष्म्या परिपूर्णोऽहं न भयं मेऽस्तीति मोहनिद्रैषा
परिपूर्णस्यैवेन्दोर्भवति भयं सिंहिकासूनोः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
lakṣmyā paripūrṇo’haṃ na bhayaṃ me’stīti mohanidraiṣā
paripūrṇasyaivendorbhavati bhayaṃ siṃhikāsūnoḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ (लक्ष्म्या, lakṣmyā) = ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ (with wealth)
- ಪರಿಪೂರ್ಣೋಽಹಂ (परिपूर्णोऽहं, paripūrṇo’haṃ) = ತುಂಬಿದವನು ನಾನು (ಪರಿಪೂರ್ಣಃ ಅಹಂ) (I am full)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಭಯಂ (भयं, bhayaṃ) = ಭಯ (fear)
- ಮೇಽಸ್ತೀತಿ (मेऽस्तीति, me’stīti) = ನನಗೆ ಇದೆ ಎಂದು (ಮೇ ಅಸ್ತಿ ಇತಿ) (“is to me”, thus)
- ಮೋಹನಿದ್ರೈಷಾ (मोहनिद्रैषा, mohanidraiṣā) = ಮೋಹದ ನಿದ್ರೆ ಇದು (ಮೋಹನಿದ್ರಾ ಏಷಾ) (this sleep of delusion)
- ಪರಿಪೂರ್ಣಸ್ಯೈವೇಂದೋರ್ಭವತಿ (परिपूर्णस्यैवेन्दोर्भवति, paripūrṇasyaivendorbhavati) = ತುಂಬಿದ ಚಂದ್ರನಿಗೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ (ಪರಿಪೂರ್ಣಸ್ಯ ಏವ ಇಂದೋಃ ಭವತಿ) (comes only to the full moon)
- ಭಯಂ (भयं, bhayaṃ) = ಭಯ (fear)
- ಸಿಂಹಿಕಾಸೂನೋಃ (सिंहिकासूनोः, siṃhikāsūnoḥ) = ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗನಿಂದ, ಅಂದರೆ ರಾಹುವಿನಿಂದ (from the son of Simhika, that is Rahu)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನಾನು ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಭಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಈ ಭಾವ ಮೋಹದ ನಿದ್ರೆ. ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗನಾದ ರಾಹುವಿನ ಭಯ ಬರುವುದು ತುಂಬಿದ ಚಂದ್ರನಿಗೇ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The thought “I am full of wealth, I have nothing to fear” is only the sleep of delusion. It is the full moon that has reason to fear Rahu, the son of Simhika.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗ ಎಂದರೆ ರಾಹು. ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಹು ಚಂದ್ರನನ್ನು ನುಂಗುವುದರಿಂದ ಗ್ರಹಣ ಆಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ.
The son of Simhika is Rahu. In the old stories Rahu swallows the moon, and that is an eclipse. The poet uses the fact that a lunar eclipse falls on a full-moon night.
ಇದೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಳಿದ ಮಾತು. ಚಂದ್ರನ ಚಿತ್ರ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ. ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವನಿಗೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದೇ ಒಳಾರ್ಥ.
The saying works through an example. The moon stands for a person. The hidden point is that the one who is full of wealth has the most to lose.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಪತ್ತು, ಸ್ಥಾನ, ಹೆಸರು ತುಂಬಿದಷ್ಟೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯವೂ ಜೊತೆಗೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಭದ್ರ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ.
The verse warns that as wealth, position and name fill up, the fear of losing them grows alongside. The belief that everything is secure is itself the greater risk.
ಹಣ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ತುಂಬಿದಾಗ ಎಚ್ಚರ ಬಿಡಬಾರದು ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.
The verse does not say one should not keep money. It says only that one should not drop one’s guard once full.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ