ನಿಷ್ಕಂದಾಃ ಕಿಮು ಕಂದರೋದರಭುವಃ: ಕಾಡು ಬತ್ತಿತೇ

ನಿಷ್ಕಂದಾಃ ಕಿಮು ಕಂದರೋದರಭುವಃ ಸುಭಾಷಿತ: ಗೆಡ್ಡೆ, ತೊಗಟೆ, ನದಿ ಏನೂ ಬತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ರಾಜರ ಬಾಗಿಲು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ನಿಷ್ಕಂದಾಃ ಕಿಮು ಕಂದರ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಯಾರದೋ ಕಚೇರಿಯ ಹೊರಗೆ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವುದನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾ ಕಾಯುವವರನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸಾಲಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಾಡಿನ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರು ಬತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ ಈ ಕಾಯುವಿಕೆ ಏಕೆ ಎಂದು ಕವಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಯಾಚಕನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 46 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, On the Humiliation of Begging, verse 46

ವಿಷಯ: ಬತ್ತದ ಕಾಡು, ಕಾಯುವ ವಿದ್ವಾಂಸರು · An undried forest, waiting scholars

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನಿಷ್ಕಂದಾಃ ಕಿಮು ಕಂದರೋದರಭುವಃ ಕ್ಷೀಣಾಸ್ತರೂಣಾಂ ತ್ವಚಃ ಕಿಂ ಶುಷ್ಕಾಃ ಸರಿತಃ ಸ್ಫುರದ್ಗಿರಿಗುರುಗ್ರಾವಸ್ಖಲದ್ವೀಚಯಃ
ಪ್ರತ್ಯುತ್ಥಾನಮಿತಸ್ತತಃ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಕುರ್ವದ್ಭಿರುದ್ಗ್ರೀವಿಭಿರ್ಯದ್ದ್ವಾರಾರ್ಪಿತದೃಷ್ಟಿಭಿಃ ಕ್ಷಿತಿಭುಜಾಂ ವಿದ್ವದ್ಭಿರಪ್ಯಾಸ್ಯತೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

निष्कन्दाः किमु कन्दरोदरभुवः क्षीणास्तरूणां त्वचः किं शुष्काः सरितः स्फुरद्गिरिगुरुग्रावस्खलद्वीचयः
प्रत्युत्थानमितस्ततः प्रतिदिनं कुर्वद्भिरुद्ग्रीविभिर्यद्द्वारार्पितदृष्टिभिः क्षितिभुजां विद्वद्भिरप्यास्यते

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

niṣkandāḥ kimu kandarodarabhuvaḥ kṣīṇāstarūṇāṃ tvacaḥ kiṃ śuṣkāḥ saritaḥ sphuradgirigurugrāvaskhaladvīcayaḥ
pratyutthānamitastataḥ pratidinaṃ kurvadbhirudgrīvibhiryaddvārārpitadṛṣṭibhiḥ kṣitibhujāṃ vidvadbhirapyāsyate

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ನಿಷ್ಕಂದಾಃ (निष्कन्दाः, niṣkandāḥ) = ಗೆಡ್ಡೆಗಳಿಲ್ಲದ (without roots)
  • ಕಿಮು (किमु, kimu) = ಏನು, ಹೌದೇ (is it so)
  • ಕಂದರೋದರಭುವಃ (कन्दरोदरभुवः, kandarodarabhuvaḥ) = ಗುಹೆಗಳ ಒಳಗಿನ ನೆಲಗಳು (the floors inside the caves)
  • ಕ್ಷೀಣಾಸ್ತರೂಣಾಂ (क्षीणास्तरूणां, kṣīṇāstarūṇāṃ) = ಕುಗ್ಗಿ ಹೋದವೇ, ಮರಗಳ (ಕ್ಷೀಣಾಃ ತರೂಣಾಂ) (have they dwindled, of trees)
  • ತ್ವಚಃ (त्वचः, tvacaḥ) = ತೊಗಟೆಗಳು (the barks)
  • ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು (is it that)
  • ಶುಷ್ಕಾಃ (शुष्काः, śuṣkāḥ) = ಒಣಗಿ ಹೋದವೇ (dried up)
  • ಸರಿತಃ (सरितः, saritaḥ) = ನದಿಗಳು (the rivers)
  • ಸ್ಫುರದ್ಗಿರಿಗುರುಗ್ರಾವಸ್ಖಲದ್ವೀಚಯಃ (स्फुरद्गिरिगुरुग्रावस्खलद्वीचयः, sphuradgirigurugrāvaskhaladvīcayaḥ) = ಹೊಳೆಯುವ ಬೆಟ್ಟದ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎಡವುವ ಅಲೆಗಳುಳ್ಳವು (whose waves stumble on the great boulders of the shining mountains)
  • ಪ್ರತ್ಯುತ್ಥಾನಮಿತಸ್ತತಃ (प्रत्युत्थानमितस्ततः, pratyutthānamitastataḥ) = ಎದ್ದು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದನ್ನು ಅತ್ತಿತ್ತ (ಪ್ರತ್ಯುತ್ಥಾನಂ ಇತಃ ತತಃ) (rising to greet, here and there)
  • ಪ್ರತಿದಿನಂ (प्रतिदिनं, pratidinaṃ) = ಪ್ರತಿ ದಿನ (every day)
  • ಕುರ್ವದ್ಭಿರುದ್ಗ್ರೀವಿಭಿರ್ಯದ್ದ್ವಾರಾರ್ಪಿತದೃಷ್ಟಿಭಿಃ (कुर्वद्भिरुद्ग्रीविभिर्यद्द्वारार्पितदृष्टिभिः, kurvadbhirudgrīvibhiryaddvārārpitadṛṣṭibhiḥ) = ಮಾಡುತ್ತ, ಕತ್ತೆತ್ತಿ, ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟವರಿಂದ (ಕುರ್ವದ್ಭಿಃ ಉದ್ಗ್ರೀವಿಭಿಃ ಯತ್ ದ್ವಾರ ಅರ್ಪಿತ ದೃಷ್ಟಿಭಿಃ) (by those doing so, necks raised, eyes fixed on the door, in that)
  • ಕ್ಷಿತಿಭುಜಾಂ (क्षितिभुजां, kṣitibhujāṃ) = ರಾಜರ (of kings)
  • ವಿದ್ವದ್ಭಿರಪ್ಯಾಸ್ಯತೇ (विद्वद्भिरप्यास्यते, vidvadbhirapyāsyate) = ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದಲೂ ಕುಳಿತು ಕಾಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ವಿದ್ವದ್ಭಿಃ ಅಪಿ ಆಸ್ಯತೇ) (even by the learned it is sat out)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಗುಹೆಗಳ ಒಳಗಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಗೆಡ್ಡೆಗೆಣಸು ಇಲ್ಲದಾಯಿತೇ. ಮರಗಳ ತೊಗಟೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತೇ. ಹೊಳೆಯುವ ಬೆಟ್ಟದ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲೆಗಳು ಎಡವಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಒಣಗಿದವೇ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಕೂಡ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾಜರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಕತ್ತೆತ್ತಿ, ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು, ಅತ್ತಿತ್ತ ಎದ್ದು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Have the cave floors run out of roots? Have the barks of trees dwindled? Have the rivers dried up, whose waves stumble on the great boulders of the shining mountains? And yet even the learned sit daily at the doors of kings, necks stretched, eyes fixed on the door, rising to greet this way and that.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಬರುತ್ತವೆ, ಮೂರಕ್ಕೂ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಉತ್ತರ ಹೇಳದೆ ಬಿಡುವುದೇ ಇದರ ಬಿಗುವು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಗುರಿ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಕಡೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.

Three questions come one after another, and it is plain that the answer to all three is no. Leaving the answer unsaid is what gives the verse its tension. Only at the end does the aim turn to the scholars.

ಇಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಬಹಳ ನಿಖರವಾಗಿದೆ. ಕತ್ತೆತ್ತಿ ಬಾಗಿಲನ್ನೇ ನೋಡುವುದು, ಯಾರೇ ಬಂದರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವುದು. ಕವಿ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವರ ಭಂಗಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

The picture is very exact: the neck craned, the eyes on the door, the standing up for every arrival. The poet is not criticising the scholars’ learning but showing their posture.

ಕೆಲವು ಸಮಾಸಗಳು ಬಹಳ ಉದ್ದವಾಗಿವೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಭಾಗ. ಅದರ ವಾಕ್ಯ ರಚನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಓದಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ಅರ್ಥ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ.

Some compounds are very long, especially in the second line. Its grammar can be read a little differently, but we believe the overall sense does not change.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 74. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 74. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಜ್ಞಾನವಿದ್ದವರು ಶಿಫಾರಸು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ದೊಡ್ಡವರ ಬಾಗಿಲು ಕಾಯುವ ದೃಶ್ಯ ಇಂದಿನ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕಲಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡಲು ಕಲಿಯಬಹುದು.

The sight of the learned waiting at the doors of the powerful for a recommendation or an opening can be seen in colleges and hospitals today. Noticing it, those who teach may learn to keep their own doors easy to open.

ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ದಿನ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಕೂರುವುದು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

Waiting for an opportunity is no fault. The verse reminds us that sitting each day with eyes on the door does not build our own ability.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ