ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಮರದ ಹಲಗೆ ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ಒಂದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನೂ ಎಣಿಸಿ ಇಡಬೇಕು. ಜಾರಿದರೆ ಕೆಳಗೆ ನೀರು.
ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಹಲಗೆಯ ಜೊತೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೆಟ್ಟ ಒಡೆಯನ ಸೇವೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಿಯತೈಃ ಪದೈರ್ನಿಷೇವ್ಯಂ ಸ್ಖಲಿತೇಽನರ್ಥಾವಹಂ ಸಮಾಶ್ರಯತಿ
ಸಂಭವದನ್ಯಗತಿಃ ಕಃ ಸಂಕ್ರಮಕಾಷ್ಠಂ ದುರೀಶಂ ಚ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नियतैः पदैर्निषेव्यं स्खलितेऽनर्थावहं समाश्रयति
संभवदन्यगतिः कः संक्रमकाष्ठं दुरीशं च
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
niyataiḥ padairniṣevyaṃ skhalite’narthāvahaṃ samāśrayati
saṃbhavadanyagatiḥ kaḥ saṃkramakāṣṭhaṃ durīśaṃ ca
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಿಯತೈಃ (नियतैः, niyataiḥ) = ನಿಯಮಿತವಾದ, ಎಣಿಸಿಟ್ಟ (measured)
- ಪದೈಃ (पदैः, padaiḥ) = ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ (with steps)
- ನಿಷೇವ್ಯಮ್ (निषेव्यम्, niṣevyam) = ಬಳಸಬೇಕಾದದ್ದು, ಸೇವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು (to be made use of)
- ಸ್ಖಲಿತೇ (स्खलिते, skhalite) = ಕಾಲು ಜಾರಿದರೆ (when one slips)
- ಅನರ್ಥಾವಹಂ (अनर्थावहं, anarthāvahaṃ) = ಅನರ್ಥ ತರುವಂಥದ್ದು (ಅನರ್ಥ + ಆವಹಂ) (bringing disaster)
- ಸಮಾಶ್ರಯತಿ (समाश्रयति, samāśrayati) = ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ (takes refuge in)
- ಸಂಭವದನ್ಯಗತಿಃ (संभवदन्यगतिः, saṃbhavadanyagatiḥ) = ಬೇರೆ ದಾರಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವವನು (one for whom another way is possible)
- ಕಃ (कः, kaḥ) = ಯಾರು (who)
- ಸಂಕ್ರಮಕಾಷ್ಠಂ (संक्रमकाष्ठं, saṃkramakāṣṭhaṃ) = ಹಳ್ಳ ದಾಟಲು ಹಾಕಿದ ಮರದ ಹಲಗೆಯನ್ನು (a timber laid as a crossing)
- ದುರೀಶಂ (दुरीशं, durīśaṃ) = ಕೆಟ್ಟ ಒಡೆಯನನ್ನು (a bad master)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಎಣಿಸಿದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದಲೇ ಬಳಸಬೇಕಾದ, ಜಾರಿದರೆ ಅನರ್ಥ ತರುವ ಹಳ್ಳದ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಒಡೆಯನನ್ನು, ಬೇರೆ ದಾರಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವಾಗ ಯಾರು ತಾನೇ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Who, when another way is open to him, would put his trust in a plank laid over a gap, or in a bad master, both to be used only with measured steps and both bringing disaster at a slip?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಹಲಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಒಡೆಯನನ್ನು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಚಮತ್ಕಾರ. ಎರಡಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ವಿಶೇಷಣ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಎಣಿಸಿದ ಹೆಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿದರೆ ವಿಪತ್ತು.
The stroke here is to join the plank and the bad master in one sentence. The same description fits both: measured steps and disaster on a slip.
ಸಂಕ್ರಮ ಎಂದರೆ ದಾಟುವ ಸಾಧನ. ಶ್ಲೋಕ ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಉಪಮೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಲ್ಲ, ಎರಡೂ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದೆ. ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉತ್ತರ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ.
Sankrama means a means of crossing. The verse does not use it as a mere simile but names both things directly. The closing question expects no answer. It is a rhetorical one.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 171. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 171. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನೂ ಎಣಿಸಿ ಇಡಬೇಕಾದ ಒಡೆಯನ ಕೆಳಗೆ ದುಡಿಯುವ ಅನುಭವ ಕೆಲವರಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಆಯ್ಕೆ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತೂಗಿ ನೋಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ಸಲಹೆ.
Some people know the experience of working under a master before whom every step must be counted. The verse advises weighing the alternative if there is one.
ಶ್ಲೋಕದ ಷರತ್ತು ಗಮನಿಸಬೇಕು: ಬೇರೆ ದಾರಿ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಇದು ಟೀಕೆ ಆಗಬಾರದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತು ಮಾತ್ರ.
Note the condition of the verse: only if another way is possible. Some have none. For them it should not be a reproach, only a word of caution.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ