ರಾಃ ಪುಣ್ಯಂ ಚ ಕಲತ್ರಾಣಿ: ಪಾರ್ಥನ ಬಲದಿಂದಲ್ಲ, ಸುಕೃತದಿಂದ ಸಿಗುವುದು

ರಾಃ ಪುಣ್ಯಂ ಚ ಕಲತ್ರಾಣಿ ಸುಭಾಷಿತ: ಸಂಪತ್ತು, ಪುಣ್ಯ, ಸಂಗಾತಿ, ಸಂತಾನ, ನಿಧಿ ಸಿಗುವುದು ಸುಕೃತದಿಂದ, ಪಾರ್ಥನ ಬಲದಿಂದಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ರಾಃ ಪುಣ್ಯಂ ಚ ಕಲತ್ರಾಣಿ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಒಂದೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ ಒಂದೇ ಶ್ರಮ ಹಾಕಿದ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದೃಷ್ಟ ಕೈಹಿಡಿದಂತೆ ಕಾಣುವುದುಂಟು. ಆಗ ನಾವು ಹೇಳುವ ಮಾತೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ವಿಷಯ.

ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಐದು ಸಿಗುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ, ಅವು ಬಲದಿಂದ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 587 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 587

ವಿಷಯ: ಸುಕೃತ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮ · Merit versus prowess

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ರಾಃ ಪುಣ್ಯಂ ಚ ಕಲತ್ರಾಣಿ ಪುತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿರ್ನಿಧಿಸ್ತಥಾ
ಸುಕೃತಾದೇವ ಲಭ್ಯಂತೇ ನೈವ ಪಾರ್ಥಪರಾಕ್ರಮಾತ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

राः पुण्यं च कलत्राणि पुत्रोत्पत्तिर्निधिस्तथा
सुकृतादेव लभ्यन्ते नैव पार्थपराक्रमात्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

rāḥ puṇyaṃ ca kalatrāṇi putrotpattirnidhistathā
sukṛtādeva labhyante naiva pārthaparākramāt

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ರಾಃ (राः, rāḥ) = ಸಂಪತ್ತು (wealth)
  • ಪುಣ್ಯಂ (पुण्यं, puṇyaṃ) = ಪುಣ್ಯ (merit)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ಕಲತ್ರಾಣಿ (कलत्राणि, kalatrāṇi) = ಪತ್ನಿ, ಸಂಗಾತಿ (wives, a spouse)
  • ಪುತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿರ್ನಿಧಿಸ್ತಥಾ (पुत्रोत्पत्तिर्निधिस्तथा, putrotpattirnidhistathā) = ಮಗನ ಜನನ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ನಿಧಿ (ಪುತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಃ + ನಿಧಿಃ + ತಥಾ) (the birth of a son, and likewise a treasure (putrotpattih + nidhih + tatha))
  • ಸುಕೃತಾದೇವ (सुकृतादेव, sukṛtādeva) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸದಿಂದಲೇ (ಸುಕೃತಾತ್ + ಏವ) (from good deeds alone (sukritat + eva))
  • ಲಭ್ಯಂತೇ (लभ्यन्ते, labhyante) = ಸಿಗುತ್ತವೆ (are obtained)
  • ನೈವ (नैव, naiva) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (ನ + ಏವ) (not at all (na + eva))
  • ಪಾರ್ಥಪರಾಕ್ರಮಾತ್ (पार्थपराक्रमात्, pārthaparākramāt) = ಪಾರ್ಥನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ (by the prowess of Partha)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಂಪತ್ತು, ಪುಣ್ಯ, ಪತ್ನಿ ಅಥವಾ ಸಂಗಾತಿ, ಮಗನ ಜನನ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ನಿಧಿ, ಇವು ಹಿಂದಿನ ಸುಕೃತದಿಂದಲೇ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಥನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Wealth, merit, a wife, the birth of a son, and likewise a treasure are obtained only through good deeds done earlier, never through the prowess of Partha.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೊದಲ ಪದ ರಾಃ ಅಪರೂಪದ ರೂಪ. ರೈ ಎಂಬ ಸಂಪತ್ತಿನ ಅರ್ಥದ ಪದದ ಬಹುವಚನ ರೂಪವಾಗಿ ನಾವು ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೂಪ ಇದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥದ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.

The first word rah is an uncommon form. We read it as a plural form of rai, a word for wealth. The printed book has this form, and our reading of it may be slightly uncertain.

ಪಾರ್ಥ ಎಂದರೆ ಅರ್ಜುನ. ಅತ್ಯಂತ ಪರಾಕ್ರಮಿಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನ ಬಲಕ್ಕೂ ಇವು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸುಕೃತ ಎಂದರೆ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮ ಎಂಬುದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ.

Partha means Arjuna. By taking the greatest of warriors as the example, the poet says even his strength does not obtain these things. Sukrita, a good deed done earlier, is the traditional understanding.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 166. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 166. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಶ್ರಮವೇ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿನಯ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಶ್ರಮ ಹಾಕಿದರೂ ಫಲಿತಾಂಶದ ಒಂದು ಭಾಗ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ದಿನವೂ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ.

To know that effort is not everything is a kind of humility. Doctors learn daily that however much effort goes into treatment, a part of the outcome is not in our hands.

ಆದರೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಸೋಮಾರಿತನಕ್ಕೆ ನೆಪವಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು. ಶ್ಲೋಕ ಶ್ರಮವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದುತ್ತೇವೆ.

But this saying should not become an excuse for idleness. We read the verse as softening pride, not as dismissing effort.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ