ರುದ್ರ ಸೂಕ್ತ: ವೈದ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೈದ್ಯನೆಂದು ರುದ್ರನನ್ನು ಕರೆಯುವ ಋಗ್ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳು

आ ते॑ पितर्मरुतां सु॒म्नमे॑तु॒ मा नः॒ सूर्य॑स्य सं॒दृशो॑ युयोथाः ।
अ॒भि नो॑ वी॒रो अर्व॑ति क्षमेत॒ प्र जा॑येमहि रुद्र प्र॒जाभिः॑ ॥ 1 ॥

त्वाद॑त्तेभी रुद्र॒ शंत॑मेभिः श॒तं हिमा॑ अशीय भेष॒जेभिः॑ ।
व्य॒॑स्मद्द्वेषो॑ वित॒रं व्यंहो॒ व्यमी॑वाश्चातयस्वा॒ विषू॑चीः ॥ 2 ॥

श्रेष्ठो॑ जा॒तस्य॑ रुद्र श्रि॒यासि॑ त॒वस्त॑मस्त॒वसां॑ वज्रबाहो ।
पर्षि॑ णः पा॒रमंह॑सः स्व॒स्ति विश्वा॑ अ॒भी॑ती॒ रप॑सो युयोधि ॥ 3 ॥

मा त्वा॑ रुद्र चुक्रुधामा॒ नमो॑भि॒र्मा दुष्टु॑ती वृषभ॒ मा सहू॑ती ।
उन्नो॑ वी॒राँ अ॑र्पय भेष॒जेभि॑र्भि॒षक्त॑मं त्वा भि॒षजां॑ शृणोमि ॥ 4 ॥

हवी॑मभि॒र्हव॑ते॒ यो ह॒विर्भि॒रव॒ स्तोमे॑भी रु॒द्रं दि॑षीय ।
ऋ॒दू॒दरः॑ सु॒हवो॒ मा नो॑ अ॒स्यै ब॒भ्रुः सु॒शिप्रो॑ रीरधन्म॒नायै॑ ॥ 5 ॥

उन्मा॑ ममन्द वृष॒भो म॒रुत्वा॒न्त्वक्षी॑यसा॒ वय॑सा॒ नाध॑मानम् ।
घृणी॑व च्छा॒याम॑र॒पा अ॑शी॒या वि॑वासेयं रु॒द्रस्य॑ सु॒म्नम् ॥ 6 ॥

क्व॒॑ स्य ते॑ रुद्र मृळ॒याकु॒र्हस्तो॒ यो अस्ति॑ भेष॒जो जला॑षः ।
अ॒प॒भ॒र्ता रप॑सो॒ दैव्य॑स्या॒भी नु मा॑ वृषभ चक्षमीथाः ॥ 7 ॥

प्र ब॒भ्रवे॑ वृष॒भाय॑ श्विती॒चे म॒हो म॒हीं सु॑ष्टु॒तिमी॑रयामि ।
न॒म॒स्या क॑ल्मली॒किनं॒ नमो॑भिर्गृणी॒मसि॑ त्वे॒षं रु॒द्रस्य॒ नाम॑ ॥ 8 ॥

स्थि॒रेभि॒रङ्गैः॑ पुरु॒रूप॑ उ॒ग्रो ब॒भ्रुः शु॒क्रेभिः॑ पिपिशे॒ हिर॑ण्यैः ।
ईशा॑नाद॒स्य भुव॑नस्य॒ भूरे॒र्न वा उ॑ योषद्रु॒द्राद॑सु॒र्य॑म् ॥ 9 ॥

अर्ह॑न्बिभर्षि॒ साय॑कानि॒ धन्वार्ह॑न्नि॒ष्कं य॑ज॒तं वि॒श्वरू॑पम् ।
अर्ह॑न्नि॒दं द॑यसे॒ विश्व॒मभ्वं॒ न वा ओजी॑यो रुद्र॒ त्वद॑स्ति ॥ 10 ॥

स्तु॒हि श्रु॒तं ग॑र्त॒सदं॒ युवा॑नं मृ॒गं न भी॒ममु॑पह॒त्नुमु॒ग्रम् ।
मृ॒ळा ज॑रि॒त्रे रु॑द्र॒ स्तवा॑नो॒ऽन्यं ते॑ अ॒स्मन्नि व॑पन्तु॒ सेनाः॑ ॥ 11 ॥

कु॒मा॒रश्चि॑त्पि॒तरं॒ वन्द॑मानं॒ प्रति॑ नानाम रुद्रोप॒यन्त॑म् ।
भूरे॑र्दा॒तारं॒ सत्प॑तिं गृणीषे स्तु॒तस्त्वं भे॑ष॒जा रा॑स्य॒स्मे ॥ 12 ॥

या वो॑ भेष॒जा म॑रुतः॒ शुची॑नि॒ या शंत॑मा वृषणो॒ या म॑यो॒भु ।
यानि॒ मनु॒रवृ॑णीता पि॒ता न॒स्ता शं च॒ योश्च॑ रु॒द्रस्य॑ वश्मि ॥ 13 ॥

परि॑ णो हे॒ती रु॒द्रस्य॑ वृज्याः॒ परि॑ त्वे॒षस्य॑ दुर्म॒तिर्म॒ही गा॑त् ।
अव॑ स्थि॒रा म॒घव॑द्भ्यस्तनुष्व॒ मीढ्व॑स्तो॒काय॒ तन॑याय मृळ ॥ 14 ॥

ए॒वा ब॑भ्रो वृषभ चेकितान॒ यथा॑ देव॒ न हृ॑णी॒षे न हंसि॑ ।
ह॒व॒न॒श्रुन्नो॑ रुद्रे॒ह बो॑धि बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑ ॥ 15 ॥

ā té pitarmarutāṃ su̱mnamétu̱ mā na̱ḥ sūryásya sa̱ṃdṛśó yuyothāḥ |
a̱bhi nó vī̱ro arváti kṣameta̱ pra jā́yemahi rudra pra̱jābhíḥ || 1 ||

tvādáttebhī rudra̱ śaṃtámebhiḥ śa̱taṃ himā́ aśīya bheṣa̱jebhíḥ |
vyá̱smaddveṣó vita̱raṃ vyaṃho̱ vyamī́vāścātayasvā̱ viṣū́cīḥ || 2 ||

śreṣṭhó jā̱tasyá rudra śri̱yāsí ta̱vastámasta̱vasā́ṃ vajrabāho |
parṣí ṇaḥ pā̱ramaṃhásaḥ sva̱sti viśvā́ a̱bhī́tī̱ rapáso yuyodhi || 3 ||

mā tvā́ rudra cukrudhāmā̱ namóbhi̱rmā duṣṭútī vṛṣabha̱ mā sahū́tī |
unnó vī̱rā~ árpaya bheṣa̱jebhírbhi̱ṣaktámaṃ tvā bhi̱ṣajā́ṃ śṛṇomi || 4 ||

havī́mabhi̱rhaváte̱ yo ha̱virbhi̱rava̱ stomébhī ru̱draṃ díṣīya |
ṛ̱dū̱daráḥ su̱havo̱ mā nó a̱syai ba̱bhruḥ su̱śipró rīradhanma̱nāyaí || 5 ||

unmā́ mamanda vṛṣa̱bho ma̱rutvā̱ntvakṣī́yasā̱ vayásā̱ nādhámānam |
ghṛṇī́va cchā̱yāmára̱pā áśī̱yā vívāseyaṃ ru̱drasyá su̱mnam || 6 ||

kvá̱ sya té rudra mṛḻa̱yāku̱rhasto̱ yo astí bheṣa̱jo jalā́ṣaḥ |
a̱pa̱bha̱rtā rapáso̱ daivyásyā̱bhī nu mā́ vṛṣabha cakṣamīthāḥ || 7 ||

pra ba̱bhravé vṛṣa̱bhāyá śvitī̱ce ma̱ho ma̱hīṃ súṣṭu̱timī́rayāmi |
na̱ma̱syā kálmalī̱kina̱ṃ namóbhirgṛṇī̱masí tve̱ṣaṃ ru̱drasya̱ nāmá || 8 ||

sthi̱rebhi̱raṅgaíḥ puru̱rūpá u̱gro ba̱bhruḥ śu̱krebhíḥ pipiśe̱ hiráṇyaiḥ |
īśā́nāda̱sya bhuvánasya̱ bhūre̱rna vā ú yoṣadru̱drādásu̱ryám || 9 ||

arhánbibharṣi̱ sāyákāni̱ dhanvārhánni̱ṣkaṃ yája̱taṃ vi̱śvarū́pam |
arhánni̱daṃ dáyase̱ viśva̱mabhva̱ṃ na vā ojī́yo rudra̱ tvadásti || 10 ||

stu̱hi śru̱taṃ gárta̱sada̱ṃ yuvā́naṃ mṛ̱gaṃ na bhī̱mamúpaha̱tnumu̱gram |
mṛ̱ḻā jári̱tre rúdra̱ stavā́no̱’nyaṃ té a̱smanni vápantu̱ senā́ḥ || 11 ||

ku̱mā̱raścítpi̱tara̱ṃ vandámāna̱ṃ pratí nānāma rudropa̱yantám |
bhūrérdā̱tāra̱ṃ satpátiṃ gṛṇīṣe stu̱tastvaṃ bhéṣa̱jā rā́sya̱sme || 12 ||

yā vó bheṣa̱jā máruta̱ḥ śucī́ni̱ yā śaṃtámā vṛṣaṇo̱ yā máyo̱bhu |
yāni̱ manu̱ravṛ́ṇītā pi̱tā na̱stā śaṃ ca̱ yoścá ru̱drasyá vaśmi || 13 ||

parí ṇo he̱tī ru̱drasyá vṛjyā̱ḥ parí tve̱ṣasyá durma̱tirma̱hī gā́t |
avá sthi̱rā ma̱ghavádbhyastanuṣva̱ mīḍhvásto̱kāya̱ tanáyāya mṛḻa || 14 ||

e̱vā bábhro vṛṣabha cekitāna̱ yathā́ deva̱ na hṛ́ṇī̱ṣe na haṃsí |
ha̱va̱na̱śrunnó rudre̱ha bódhi bṛ̱hadvádema vi̱dathé su̱vīrā́ḥ || 15 ||

ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳು: ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗೆ ಗೆರೆ (a̱), ಸ್ವರಿತಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಗೆರೆ (á), ಕಂಪಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗೆರೆ (a̋). ಉದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಚಿಹ್ನೆ ಇಲ್ಲ. · Accents: macron below for anudātta, acute for svarita, double acute for the kampa; udātta is unmarked.

ರುದ್ರ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಾಠಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪರಂಪರೆಗಳು ಋಗ್ವೇದದ ಹಲವು ರುದ್ರ ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪಠಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದ ಶ್ರೀರುದ್ರ ಇನ್ನೊಂದು ಪಠ್ಯ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುಟವಿದೆ. ಈ ಪುಟ ಋಗ್ವೇದದ 2.33 ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

Several different texts circulate under the name Rudra Sukta. Some traditions recite several of the Rig Veda’s Rudra hymns together. The Sri Rudram of the Krishna Yajurveda is another text, with its own page. This page gives only hymn 2.33 of the Rig Veda.

ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಯಣಭಾಷ್ಯ ಸಹಿತ ಪಾಠದಿಂದ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಗೆ ತಂದದ್ದು. ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಕೆ 1 ಎಂಬ ಕಂಪ ಸೂಚಕವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

The accented text was transliterated into Kannada script from the text with Sayana’s commentary on Sanskrit Wikisource. The digit 1 used as a kampa sign in the source has been left out.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಂತ್ರ ರುದ್ರನನ್ನು ವೈದ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೈದ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಏಳನೆಯ ಮಂತ್ರ ಅವನ ಕೈಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ, ತಂಪು ನೀಡುವ ಕೈ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ರೋಗಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿ ಕೈಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಆದರ್ಶ ಋಗ್ವೇದದಷ್ಟೇ ಹಳೆಯದು.

The fourth mantra calls Rudra the best physician among physicians. The seventh calls his hand one that heals and cools. The ideal that every hand touching a patient should be like that is as old as the Rig Veda.

ಎರಡನೆಯ ಮಂತ್ರ ಔಷಧಗಳ ಮೂಲಕ ನೂರು ವರ್ಷದ ಬದುಕನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ವಿರೋಧವಲ್ಲ ಎಂಬ ನೋಟ ವೇದದಲ್ಲೇ ಇದೆ.

The second mantra asks for a hundred years of life through remedies. The Veda itself sees prayer and medicine as allies.