ಸರಸ್ವತೀಮಾತುರಭೂಚ್ಚಿರಂ ನ ಯಃ: ಹಾಲು ಕುಡಿಯದೆ ಬೆಳೆದವನು

ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಕೂಸು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ, ಅವಸರದ ದಾರಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

ಅದೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಈ ವಂಶಸ್ಥ ಶ್ಲೋಕ ಕವಿಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕುಪಂಡಿತನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 38 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Falsely Learned, verse 38

ವಿಷಯ: ಪ್ರೌಢಿಮೆ ಬೆಳೆಯುವ ಕ್ರಮ · How maturity grows

ಛಂದಸ್ಸು: ವಂಶಸ್ಥ · Vamshastha

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸರಸ್ವತೀಮಾತುರಭೂಚ್ಚಿರಂ ನ ಯಃ
ಕವಿತ್ವಪಾಣ್ಡಿತ್ಯಘನಸ್ತನಂಧಯಃ ।
ಕಥಂ ಸ ಸರ್ವಾಙ್ಗಮನಾಸಸೌಷ್ಠವೋ
ದಿನಾದ್ದಿನಂ ಪ್ರೌಢಿವಿಶೇಷಮಶ್ನುತೇ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

सरस्वतीमातुरभूच्चिरं न यः
कवित्वपाण्डित्यघनस्तनंधयः ।
कथं स सर्वाङ्गमनाससौष्ठवो
दिनाद्दिनं प्रौढिविशेषमश्नुते ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

sarasvatīmāturabhūcciraṃ na yaḥ
kavitvapāṇḍityaghanastanaṃdhayaḥ |
kathaṃ sa sarvāṅgamanāsasauṣṭhavo
dināddinaṃ prauḍhiviśeṣamaśnute ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸರಸ್ವತೀಮಾತುಃ (सरस्वतीमातुः, sarasvatīmātuḥ) = ಸರಸ್ವತಿ ಎಂಬ ತಾಯಿಯ ಬಳಿ (at mother Sarasvati)
ಅಭೂತ್ (अभूत्, abhūt) = ಆದನು (became)
ಚಿರಂ (चिरं, ciraṃ) = ಬಹುಕಾಲ (for a long time)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಯಃ (यः, yaḥ) = ಯಾರು (he who)
ಕವಿತ್ವ (कवित्व, kavitva) = ಕವಿತ್ವ (poetic power)
ಪಾಣ್ಡಿತ್ಯ (पाण्डित्य, pāṇḍitya) = ಪಾಂಡಿತ್ಯ (learning)
ಘನಸ್ತನಂಧಯಃ (घनस्तनंधयः, ghanastanaṃdhayaḥ) = ತುಂಬಿದ ಸ್ತನದ ಹಾಲುಣ್ಣುವ ಕೂಸು (a suckling at the full breasts)
ಕಥಂ (कथं, kathaṃ) = ಹೇಗೆ (how)
ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
ಸರ್ವಾಙ್ಗಮನಾಸಸೌಷ್ಠವೋ (सर्वाङ्गमनाससौष्ठवो, sarvāṅgamanāsasauṣṭhavo) = ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಲ್ಲೂ ಸೊಗಸಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಲ್ಲದವನು (one without well formed growth in any limb)
ದಿನಾದ್ದಿನಂ (दिनाद्दिनं, dināddinaṃ) = ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ (from day to day)
ಪ್ರೌಢಿವಿಶೇಷಮ್ (प्रौढिविशेषम्, prauḍhiviśeṣam) = ವಿಶೇಷವಾದ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು (a maturity worth the name)
ಅಶ್ನುತೇ (अश्नुते, aśnute) = ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ (attains)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸರಸ್ವತಿ ಎಂಬ ತಾಯಿಯ ಬಳಿ, ಕವಿತ್ವ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಎಂಬ ತುಂಬಿದ ಸ್ತನಗಳ ಹಾಲುಂಡ ಕೂಸಾಗಿ ಬಹುಕಾಲ ಇರದವನು, ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಲ್ಲೂ ಸೊಗಸಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಲ್ಲದವನಾಗಿ, ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

He who was not long a suckling at mother Sarasvati, at the full breasts that are poetic power and learning, comes to no well formed growth in any limb. How then is he to gain, day by day, a maturity worth the name?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸ್ತನಂಧಯ ಎಂದರೆ ಸ್ತನದ ಹಾಲುಣ್ಣುವ ಕೂಸು. ಕವಿಯನ್ನು ಕೂಸು ಎಂದು ಕರೆದದ್ದು ಅವಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಕಲಿಕೆಯ ಆರಂಭ ಅಷ್ಟು ಮೂಲಭೂತ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ.

Stanamdhaya is a child at the breast. Calling the poet an infant is not an insult; it says how basic the beginning of learning is.

ಚಿರಂ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಒಂದೆರಡು ಸಲ ಕುಡಿದರೆ ಸಾಲದು, ಬಹುಕಾಲ ಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಒತ್ತು.

The word chiram carries the weight. A sip or two will not do; it must be for a long while.

ಮೂರನೆಯ ಸಾಲಿನ ನಡುವಿನ ಸಮಾಸ ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತೊಡಕಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳ ಸೊಗಸು ಇಲ್ಲದವನು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಕೂಸಿನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅದು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

The compound in the middle of the third line is knotty in the printed text. We have taken it as meaning one who lacks well formed growth in his limbs, which is what the image of the infant requires.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 40. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 40. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿಯ ನಂತರವೂ ಪ್ರೌಢಿಮೆ ಬರುವುದು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಲಸದಿಂದ. ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿದ ದಿನ ಅದು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

In medicine, maturity arrives after the degree, out of years of work. It does not arrive on the day the examination ends.

ಇದು ನಿಧಾನವೇ ಸರಿ ಎಂಬ ಮಾತಲ್ಲ. ಅಡಿಪಾಯದ ಕಲಿಕೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಕಾಲ ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತು.

This is not a plea for slowness. It says that the time given to the foundations decides what growth is possible later.