ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕರೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅನುಭವ ಕೆಲವರಿಗೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಆ ನೋವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಕಠಿಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ದೃಢವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವರಮಸಿಧಾರಾ ತರುತಲವಾಸೋ ವರಮಿಹ ಭಿಕ್ಷಾ ವರಮುಪವಾಸಃ
ವರಮಪಿ ಘೋರೇ ನರಕೇ ಪತನಂ ನ ಚ ಧನಗರ್ವಿತಬಾಂಧವಶರಣಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वरमसिधारा तरुतलवासो वरमिह भिक्षा वरमुपवासः
वरमपि घोरे नरके पतनं न च धनगर्वितबान्धवशरणम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
varamasidhārā tarutalavāso varamiha bhikṣā varamupavāsaḥ
varamapi ghore narake patanaṃ na ca dhanagarvitabāndhavaśaraṇam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವರಮಸಿಧಾರಾ (वरमसिधारा, varamasidhārā) = ಖಡ್ಗದ ಅಲಗೇ ಮೇಲು (ವರಂ ಅಸಿಧಾರಾ) (the sword’s edge is better)
- ತರುತಲವಾಸೋ (तरुतलवासो, tarutalavāso) = ಮರದ ಕೆಳಗೆ ವಾಸ (ತರುತಲವಾಸಃ) (living under a tree)
- ವರಮಿಹ (वरमिह, varamiha) = ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲು (ವರಂ ಇಹ) (better here)
- ಭಿಕ್ಷಾ (भिक्षा, bhikṣā) = ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವುದು (begging)
- ವರಮುಪವಾಸಃ (वरमुपवासः, varamupavāsaḥ) = ಉಪವಾಸವೇ ಮೇಲು (ವರಂ ಉಪವಾಸಃ) (fasting is better)
- ವರಮಪಿ (वरमपि, varamapi) = ಮೇಲು ಕೂಡ (ವರಂ ಅಪಿ) (better even)
- ಘೋರೇ (घोरे, ghore) = ಭಯಂಕರವಾದ (dreadful)
- ನರಕೇ (नरके, narake) = ನರಕದಲ್ಲಿ (in hell)
- ಪತನಂ (पतनं, patanaṃ) = ಬೀಳುವುದು (falling)
- ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
- ಚ (च, ca) = ಆದರೆ (but)
- ಧನಗರ್ವಿತಬಾಂಧವಶರಣಮ್ (धनगर्वितबान्धवशरणम्, dhanagarvitabāndhavaśaraṇam) = ಹಣದ ಗರ್ವವಿರುವ ಬಂಧುವಿನ ಆಶ್ರಯ (shelter with a relative swollen with pride in his wealth)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಖಡ್ಗದ ಅಲಗೇ ಮೇಲು, ಮರದ ಕೆಳಗೆ ವಾಸವೇ ಮೇಲು. ಇಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವುದು ಮೇಲು, ಉಪವಾಸವೇ ಮೇಲು. ಭಯಂಕರ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದೂ ಮೇಲು. ಆದರೆ ಹಣದ ಗರ್ವ ತುಂಬಿದ ಬಂಧುವಿನ ಆಶ್ರಯ ಮಾತ್ರ ಬೇಡ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The sword’s edge is better, living under a tree is better. Begging here is better, fasting is better. Even falling into a dreadful hell is better. But do not take shelter with a relative proud of his wealth.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಅಸಿಧಾರಾ ಎಂದರೆ ಖಡ್ಗದ ಅಲಗು. ಅದರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವಂತಹ ಕಠಿಣ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಇಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಅರ್ಥ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಬಂದದ್ದು.
Asidhara means the edge of a sword. The sense of a hard condition like walking on it fits here. The verse has no verb, so this sense comes from the context.
ವರಮ್ ಎಂಬ ಪದ ಐದು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕಷ್ಟ ಏರುತ್ತಾ ನರಕದವರೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆದರೆ ಎಂಬ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ತನ್ನ ಕಚ್ಚನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
The word varam, better, comes five times. The hardships climb one by one as far as hell, and at the turn of the word but the verse shows its sting.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಹಾಯ ಕೇಳುವ ಮೊದಲು ಯಾರ ಮುಂದೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ಕೆಲವು ಬಾಗಿಲುಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಿಗುವ ಅನ್ನ ಅವಮಾನದ ರುಚಿ ಹೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
Before asking for help, one should think about whom one is asking. The food found behind some doors carries the taste of humiliation.
ಸಿರಿವಂತ ಬಂಧುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಹಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಗರ್ವ ತುಂಬಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದರ ಕೋಪ. ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಕೊಡುವ ಬಂಧುವಿನ ಕೈಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು.
The verse does not say all rich relatives are like this. Its anger is only for those full of pride. A hand held out with affection can be accepted with respect.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ