ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ತಿಳಿದವರೇ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಭೆಯ ಖರ್ಚು ಭರಿಸಿದವರೇ ಅಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಗುಣಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಖರ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ ವಿತ್ತಂ ಸ ನರಃ ಕುಲೀನಃ ಸ ಪಂಡಿತಃ ಸ ಶ್ರುತವಾನ್ ಗುಣಜ್ಞಃ
ಸ ಏವ ವಕ್ತಾ ಸ ಚ ದರ್ಶನೀಯಃ ಸರ್ವೇ ಗುಣಾಃ ಕಾಂಚನಮಾಶ್ರಯಂತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
यस्यास्ति वित्तं स नरः कुलीनः स पण्डितः स श्रुतवान् गुणज्ञः
स एव वक्ता स च दर्शनीयः सर्वे गुणाः काञ्चनमाश्रयन्ति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
yasyāsti vittaṃ sa naraḥ kulīnaḥ sa paṇḍitaḥ sa śrutavān guṇajñaḥ
sa eva vaktā sa ca darśanīyaḥ sarve guṇāḥ kāñcanamāśrayanti
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ (यस्यास्ति, yasyāsti) = ಯಾರಿಗೆ ಇದೆಯೋ (ಯಸ್ಯ + ಅಸ್ತಿ) (whoever has (yasya + asti))
- ವಿತ್ತಂ (वित्तं, vittaṃ) = ಹಣ (money)
- ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
- ನರಃ (नरः, naraḥ) = ಮನುಷ್ಯ (man)
- ಕುಲೀನಃ (कुलीनः, kulīnaḥ) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಲದವನು (of good family)
- ಸ (स, sa) = ಅವನೇ (he)
- ಪಂಡಿತಃ (पण्डितः, paṇḍitaḥ) = ವಿದ್ವಾಂಸ (a scholar)
- ಸ (स, sa) = ಅವನೇ (he)
- ಶ್ರುತವಾನ್ ಗುಣಜ್ಞಃ (श्रुतवान् गुणज्ञः, śrutavān guṇajñaḥ) = ಶಾಸ್ತ್ರ ಕೇಳಿ ತಿಳಿದವನು, ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು (ಶ್ರುತವಾನ್ + ಗುಣಜ್ಞಃ) (learned in the texts, a judge of merit (shrutavan + gunajnah))
- ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
- ಏವ (एव, eva) = ಮಾತ್ರ (alone)
- ವಕ್ತಾ (वक्ता, vaktā) = ಮಾತುಗಾರ (the speaker)
- ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ದರ್ಶನೀಯಃ (दर्शनीयः, darśanīyaḥ) = ನೋಡಲು ಚೆಂದದವನು (good to look at)
- ಸರ್ವೇ (सर्वे, sarve) = ಎಲ್ಲ (all)
- ಗುಣಾಃ (गुणाः, guṇāḥ) = ಗುಣಗಳು (virtues)
- ಕಾಂಚನಮಾಶ್ರಯಂತಿ (काञ्चनमाश्रयन्ति, kāñcanamāśrayanti) = ಚಿನ್ನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತವೆ (ಕಾಂಚನಂ + ಆಶ್ರಯಂತಿ) (take shelter in gold (kanchanam + ashrayanti))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾರ ಬಳಿ ಹಣ ಇದೆಯೋ ಅವನೇ ಉತ್ತಮ ಕುಲದವನು, ಅವನೇ ಪಂಡಿತ, ಅವನೇ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬಲ್ಲವನು ಮತ್ತು ಗುಣಜ್ಞ. ಅವನೇ ಮಾತುಗಾರ, ಅವನೇ ನೋಡಲು ಚೆಂದ. ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಚಿನ್ನವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The man who has money is the high-born one, he is the scholar, he is the learned man and the judge of merit. He alone is the speaker, and he is the one worth looking at. All virtues take shelter in gold.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಸ ಎಂಬ ಪದ ಐದು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ಗುಣ ಹಣವಿದ್ದವನ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ಕೂರುತ್ತದೆ. ಈ ಪುನರುಕ್ತಿಯೇ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಸಾಧನ.
The word sa, he, comes five times. Each time another virtue lands on the man with money. The repetition is itself the tool of the irony.
ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನ ಚಿತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ. ಗುಣಗಳು ಆಶ್ರಯ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಚಿನ್ನದ ಕಡೆ ಓಡುತ್ತವೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೀತಿಶತಕದಲ್ಲಿ ಬರುವುದೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಕರ್ತೃವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
The picture in the last line is worth noting. Virtues rush towards gold like creatures looking for shelter. The verse is widely known as being from the Nitishataka of Bhartrihari, though this book names no author.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೊದಲು, ಅವರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೋಡಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೋ ಅಥವಾ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೋಡಿಯೋ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮನ್ನೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
Before we call someone wise, we may ask ourselves whether we are looking at their knowledge or at their position.
ಶಿಷ್ಯರಿಗೂ ಇದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು. ಪದವಿ, ಸಂಬಳ ಮತ್ತು ಕಾರು ಗುಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕ ಇದನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಿಲ್ಲ, ಕಟುವಾಗಿ ಚುಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
This is worth telling students too. A degree, a salary and a car are not certificates of character. The verse is not admiring this habit. It is stinging it.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ