ಬ್ರೂತೇಽನ್ಯಸ್ಯಾಸತೋಽಪಿ: ಒಂದೇ ಮನುಷ್ಯ, ಎರಡು ಮಾತು

ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಬಗ್ಗೆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಚಿತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಆ ಮನುಷ್ಯನ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಹೇಳಿದ ಇಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಬಹಳ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನನ್ನು ಕೆಟ್ಟವನೇ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟು, ಆಮೇಲೆ ಹೇಳುವ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 43 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 43

ವಿಷಯ: ಮಾತು ಹೇಳುವವನನ್ನೇ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ · What one says shows the speaker

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಬ್ರೂತೇಽನ್ಯಸ್ಯಾಸತೋಽಪ್ಯಾರ್ಯೋ ಗುಣಾನ್ದೋಷಾಂಸ್ತು ದುರ್ಜನಃ ।
ತುಲ್ಯೇಽಪ್ಯಸತ್ತ್ವೇ ಕಿಂ ತ್ವೇಕೋ ಗಚ್ಛತ್ಯೂರ್ಧ್ವಮಧೋಽಪರಃ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

ब्रूतेऽन्यस्यासतोऽप्यार्यो गुणान्दोषांस्तु दुर्जनः ।
तुल्येऽप्यसत्त्वे किं त्वेको गच्छत्यूर्ध्वमधोऽपरः ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

brūte’nyasyāsato’pyāryo guṇāndoṣāṃstu durjanaḥ |
tulye’pyasattve kiṃ tveko gacchatyūrdhvamadho’paraḥ ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಬ್ರೂತೇ (ब्रूते, brūte) = ಹೇಳುತ್ತಾನೆ (speaks of)
ಅನ್ಯಸ್ಯ (अन्यस्य, anyasya) = ಇನ್ನೊಬ್ಬನ (another man’s)
ಅಸತಃ (असतः, asataḥ) = ಕೆಟ್ಟವನೇ ಆದ (who is in fact not good)
ಅಪಿ (अपि, api) = ಆಗಿದ್ದರೂ (even though)
ಆರ್ಯಃ (आर्यः, āryaḥ) = ಸಜ್ಜನನು (the noble man)
ಗುಣಾನ್ (गुणान्, guṇān) = ಗುಣಗಳನ್ನು (his good points)
ದೋಷಾನ್ (दोषान्, doṣān) = ದೋಷಗಳನ್ನು (his faults)
ತು (तु, tu) = ಆದರೆ (but)
ದುರ್ಜನಃ (दुर्जनः, durjanaḥ) = ದುರ್ಜನನು (the mean man)
ತುಲ್ಯೇ ಅಸತ್ತ್ವೇ (तुल्ये असत्त्वे, tulye asattve) = ಆ ಕೆಟ್ಟತನ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿದ್ದಾಗ (the badness being the same in both cases)
ಅಪಿ (अपि, api) = ಆದರೂ (even so)
ಕಿಂ ತು (किं तु, kiṃ tu) = ಆದರೆ (and yet)
ಏಕಃ (एकः, ekaḥ) = ಒಬ್ಬನು (the one)
ಗಚ್ಛತಿ ಊರ್ಧ್ವಮ್ (गच्छति ऊर्ध्वम्, gacchati ūrdhvam) = ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ (goes upward)
ಅಧಃ (अधः, adhaḥ) = ಕೆಳಕ್ಕೆ (downward)
ಅಪರಃ (अपरः, aparaḥ) = ಇನ್ನೊಬ್ಬನು (the other)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಕೆಟ್ಟವನೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಜ್ಜನನು ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ದುರ್ಜನನು ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನ ಕೆಟ್ಟತನ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಹೇಳಿದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even when the other man is in fact no good, the noble man speaks of his good points and the mean man of his faults. The badness spoken of is the same in both cases, and yet one speaker rises and the other sinks.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿನ ಜಾಣ್ಮೆ ಇರುವುದು ಅಸತಃ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ. ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕೆಟ್ಟವನು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕವೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ದೋಷ ಹೇಳಿದವನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯ ಹೇಳಿಯೂ ಅವನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಶ್ಲೋಕದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಭಾಗ.

The cleverness lies in the word asataḥ. The verse itself grants that the man spoken of really is bad. So the one who reported the faults told no lie. That he sinks even while telling the truth is the sharp part of the verse.

ಊರ್ಧ್ವಂ ಮತ್ತು ಅಧಃ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿಕ್ಕಿನ ಪದಗಳಿಂದ ಶ್ಲೋಕ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಮಾತು ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡವನನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹೇಳಿದವನಿಗೆ ಜಾಗ ಗೊತ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

The verse ends on two words of direction, urdhvam and adhaḥ. The speech does not move the man spoken of. It assigns a place to the speaker.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 46. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 46. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ದುರ್ಬಲ ಸಹಾಯಕನ ಬಗ್ಗೆ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿ ಮಾತಾಡಬಹುದು. ಎರಡೂ ನಿಜವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವುದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡೆವು ಎಂಬುದು ಆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

There are two ways to speak about a weak junior at a meeting of seniors, and both may be true. Which one we pick tells that room about us.

ದೋಷವನ್ನು ಎಂದೂ ಹೇಳಬಾರದು ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ರೋಗಿಯ ಸುರಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳದೇ ಇರುವುದು ತಪ್ಪು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಹೇಳುವುದೊಂದು, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ರುಚಿಯಾಗಲು ಹೇಳುವುದೊಂದು.

This does not mean faults must never be named. Keeping quiet about something that touches a patient’s safety is wrong. But naming it so it can be fixed is one thing, and naming it for the pleasure of the listeners is another.