ಕಾಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಯೊಂದು ಮೇಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ನೆರಳು ಕಂಡ ಕ್ಷಣವೇ ಅದು ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡದೆ ಓಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಓಡುವವಳು ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಮತ್ತು ಅವಳು ಹೆದರುವುದು ಗುಣವಂತರಿಗೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಗುಣಿನಂ ಜನಮಾಲೋಕ್ಯ ನಿಜಬಂಧನಶಂಕಯಾ
ರಾಜಲ್ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಕುರಂಗೀವ ದೂರಂ ದೂರಂ ಪಲಾಯತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
गुणिनं जनमालोक्य निजबन्धनशङ्कया
राजल्लक्ष्मीः कुरङ्गीव दूरं दूरं पलायते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
guṇinaṃ janamālokya nijabandhanaśaṅkayā
rājallakṣmīḥ kuraṅgīva dūraṃ dūraṃ palāyate
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗುಣಿನಂ (गुणिनं, guṇinaṃ) = ಗುಣವಂತನನ್ನು (the man of qualities)
- ಜನಮಾಲೋಕ್ಯ (जनमालोक्य, janamālokya) = ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು (ಜನಂ + ಆಲೋಕ್ಯ) (having seen the person)
- ನಿಜಬಂಧನಶಂಕಯಾ (निजबन्धनशङ्कया, nijabandhanaśaṅkayā) = ತನ್ನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವರೇನೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನದಿಂದ (from the fear of being bound)
- ರಾಜಲ್ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ (राजल्लक्ष्मीः, rājallakṣmīḥ) = ಶೋಭಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ರಾಜತ್ + ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ) (shining Lakshmi)
- ಕುರಂಗೀವ (कुरङ्गीव, kuraṅgīva) = ಜಿಂಕೆಯಂತೆ (ಕುರಂಗೀ + ಇವ) (like a doe)
- ದೂರಂ (दूरं, dūraṃ) = ದೂರಕ್ಕೆ (far)
- ದೂರಂ (दूरं, dūraṃ) = ದೂರಕ್ಕೆ (far)
- ಪಲಾಯತೇ (पलायते, palāyate) = ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾಳೆ (runs away)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗುಣವಂತನೊಬ್ಬನನ್ನು ಕಂಡು, ತನ್ನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿಬಿಡುತ್ತಾನೇನೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನದಿಂದ, ಶೋಭಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ದೂರ ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Seeing a man of good qualities, and fearing that he might bind her, shining Lakshmi flees far and farther, like a doe.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಗುಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಜೊತೆಗೆ ಹಗ್ಗ ಅಥವಾ ದಾರ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಬಂಧನದ ಭಯ ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಈ ಎರಡನೇ ಅರ್ಥ ಕೂಡ ಸೂಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕ ಹಾಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ನಮ್ಮ ಓದು.
The word guna means a good quality, and also a rope or cord. The second sense may be hinted at in the fear of being bound. The verse does not say so outright, this is our reading.
ರಾಜಲ್ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಎಂದರೆ ರಾಜತ್ ಅಂದರೆ ಶೋಭಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂದು ಸಂಧಿ ಬಿಡಿಸಿದಾಗ ತೋರುತ್ತದೆ. ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂದು ಕೇಳಿಸಿದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಪದ ಶೋಭಿಸುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜಿಂಕೆ ಬೆದರಿ ಓಡುವ ಚಿತ್ರ ಅವಳ ಚಂಚಲತೆಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
Rajallakshmih, once the sandhi is undone, is rajat, shining, plus Lakshmi. It may sound like royal fortune, but the word here speaks of shining. The picture of a startled doe suits her restlessness.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಗುಣ ಇದ್ದವರ ಬಳಿ ಹಣ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ಕಟುವಾದ ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಎಲ್ಲ ಗುಣವಂತರೂ ಬಡವರು ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗುಣಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಸಿಗುವುದು ಹಣದಿಂದಲ್ಲ ಎಂಬ ನೆನಪು ಇದರಲ್ಲಿದೆ.
The sharp irony is that wealth does not stay with the virtuous. It does not mean that every good person is poor, but it reminds us that the worth of a quality is not paid in money.
ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೈದ್ಯ ಎಂದರೆ ಯಾರು ಎಂದು ಕೇಳಿ. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದಿಸುವವರ ಹೆಸರಿಗಿಂತ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕೇಳುವವರ ಹೆಸರೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಗುಣದ ಲಾಭ ಬೇರೆ ಬಗೆಯದು.
Ask patients who a good doctor is. The name that comes up is more often that of the one who listens patiently than of the one who earns most. The profit of virtue is of another kind.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ