ಕೆಲಸ ಬದಲಾಯಿಸಿದವರನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದು ಕಾರಣ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ತನ್ನ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಪದ್ಯ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಕುಟುಕು ಇದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಶೂರಂ ತ್ಯಜಾಮಿ ವೈಧವ್ಯಾದುದಾರಂ ಲಜ್ಜಯಾ ಪುನಃ
ಸಾಪತ್ನ್ಯಾತ್ಪಂಡಿತಮಪಿ ತಸ್ಮಾತ್ಕೃಪಣಮಾಶ್ರಯೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
शूरं त्यजामि वैधव्यादुदारं लज्जया पुनः
सापत्न्यात्पण्डितमपि तस्मात्कृपणमाश्रये
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
śūraṃ tyajāmi vaidhavyādudāraṃ lajjayā punaḥ
sāpatnyātpaṇḍitamapi tasmātkṛpaṇamāśraye
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶೂರಂ (शूरं, śūraṃ) = ಶೂರನನ್ನು (the brave man)
- ತ್ಯಜಾಮಿ (त्यजामि, tyajāmi) = ಬಿಡುತ್ತೇನೆ (I leave)
- ವೈಧವ್ಯಾದುದಾರಂ (वैधव्यादुदारं, vaidhavyādudāraṃ) = ವೈಧವ್ಯದ ಭಯದಿಂದ, ಉದಾರನನ್ನು (ವೈಧವ್ಯಾತ್ + ಉದಾರಂ) (from fear of widowhood, the generous man)
- ಲಜ್ಜಯಾ (लज्जया, lajjayā) = ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ (from shame)
- ಪುನಃ (पुनः, punaḥ) = ಮತ್ತೆ (again)
- ಸಾಪತ್ನ್ಯಾತ್ಪಂಡಿತಮಪಿ (सापत्न्यात्पण्डितमपि, sāpatnyātpaṇḍitamapi) = ಸವತಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನಿಂದ ಪಂಡಿತನನ್ನೂ (ಸಾಪತ್ನ್ಯಾತ್ + ಪಂಡಿತಂ + ಅಪಿ) (from co-wife rivalry, the learned man too)
- ತಸ್ಮಾತ್ಕೃಪಣಮಾಶ್ರಯೇ (तस्मात्कृपणमाश्रये, tasmātkṛpaṇamāśraye) = ಆದ್ದರಿಂದ ಜಿಪುಣನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತೇನೆ (ತಸ್ಮಾತ್ + ಕೃಪಣಂ + ಆಶ್ರಯೇ) (therefore I take refuge with the miser)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ವೈಧವ್ಯದ ಭಯದಿಂದ ಶೂರನನ್ನು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಉದಾರನನ್ನು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಸವತಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನಿಂದ ಪಂಡಿತನನ್ನೂ ಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಜಿಪುಣನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I leave the brave man, for fear of widowhood. I leave the generous man, for shame. I leave the learned man too, from a co-wife’s jealousy. And so I take refuge with the miser.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ಮಾತನಾಡುವ ಶ್ಲೋಕ. ಶೂರನ ಹೆಂಡತಿ ವಿಧವೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ಕಾರಣ. ಪಂಡಿತನ ಬಳಿ ಸರಸ್ವತಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಅವಳು ಸವತಿ ಎಂಬುದು ಮೂರನೇ ಕಾರಣ.
Here Lakshmi herself speaks. The first reason is the risk of widowhood, since a warrior’s wife may be widowed in battle. The third is that Sarasvati dwells with the learned man, and so is Lakshmi’s co-wife.
ಉದಾರನನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದ ನಾಚಿಕೆಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ದಾನಿ ತನ್ನನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡುವುದರ ಮುಜುಗರ ಎಂದು ಓದುವುದು ಸಹಜ. ಇದು ನಮ್ಮ ಊಹೆ.
The verse does not spell out the shame given for leaving the generous man. It is natural to read it as the embarrassment of being handed from person to person by a giver. This is our inference.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಗುಣಗಳಾದ ಶೌರ್ಯ, ದಾನ, ವಿದ್ಯೆ ಇವು ಸಂಪತ್ತಿನ ರಾಶಿ ಕೂಡಿಸಲು ದಾರಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಕುಟುಕುತ್ತದೆ. ನಾವು ಮೆಚ್ಚುವ ಗುಣವೂ ಲಾಭ ತರುವ ಗುಣವೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಹಿ ಸತ್ಯ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.
The verse needles us that courage, giving and learning are not the road to a heap of wealth. It holds the bitter fact that the qualities we admire and the qualities that pay are not the same.
ಇದು ಹಾಸ್ಯದ ಮಾತು, ತೀರ್ಮಾನವಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಜಿಪುಣನೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಹೇಳುವುದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಚಂಚಲತೆಗೆ ಅವಳಿಂದಲೇ ಕೊಡಿಸಿದ ಒಂದು ಕುಹಕದ ಕಾರಣ.
This is a joke, not a verdict. The verse does not say every miser is rich. It gives a wry excuse for her fickleness, put in her own mouth.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ