ಹೆಂಡತಿ ಗಂಡನ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಆದರ್ಶ. ಗಂಡ ಹೋದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಅವಳೂ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಹೊಗಳುವಂತೆ ನಟಿಸಿ ಶ್ರೀಮಂತರ ಮೇಲೆ ಕುಟುಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರು ಅಕ್ಷರ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಗೋಭಿಃ ಕ್ರೀಡಿತವಾನ್ಕೃಷ್ಣ ಇತಿ ಗೋಸಮಬುದ್ಧಿಭಿಃ
ಕ್ರೀಡತ್ಯದ್ಯಾಪಿ ಸಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಹೋ ದೇವೀ ಪತಿವ್ರತಾ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
गोभिः क्रीडितवान्कृष्ण इति गोसमबुद्धिभिः
क्रीडत्यद्यापि सा लक्ष्मीरहो देवी पतिव्रता
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
gobhiḥ krīḍitavānkṛṣṇa iti gosamabuddhibhiḥ
krīḍatyadyāpi sā lakṣmīraho devī pativratā
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗೋಭಿಃ (गोभिः, gobhiḥ) = ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ (with the cows)
- ಕ್ರೀಡಿತವಾನ್ಕೃಷ್ಣ (क्रीडितवान्कृष्ण, krīḍitavānkṛṣṇa) = ಕೃಷ್ಣ ಆಡಿದನು (ಕ್ರೀಡಿತವಾನ್ + ಕೃಷ್ಣಃ) (Krishna played)
- ಇತಿ (इति, iti) = ಎಂದು, ಆದ್ದರಿಂದ (thus, for that reason)
- ಗೋಸಮಬುದ್ಧಿಭಿಃ (गोसमबुद्धिभिः, gosamabuddhibhiḥ) = ದನದಂತಹ ಬುದ್ಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ (with those of cow-like minds)
- ಕ್ರೀಡತ್ಯದ್ಯಾಪಿ (क्रीडत्यद्यापि, krīḍatyadyāpi) = ಇಂದಿಗೂ ಆಡುತ್ತಾಳೆ (ಕ್ರೀಡತಿ + ಅದ್ಯ + ಅಪಿ) (plays even today)
- ಸಾ (सा, sā) = ಆ (that)
- ಲಕ್ಷ್ಮೀರಹೋ (लक्ष्मीरहो, lakṣmīraho) = ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅಬ್ಬಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ + ಅಹೋ) (Lakshmi, ah)
- ದೇವೀ (देवी, devī) = ದೇವಿ (the goddess)
- ಪತಿವ್ರತಾ (पतिव्रता, pativratā) = ಪತಿಯ ವ್ರತದವಳು, ಪತಿಭಕ್ತೆ (devoted to her husband)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕೃಷ್ಣ ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇಂದಿಗೂ ದನದಂತಹ ಬುದ್ಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅಬ್ಬಾ, ಆ ದೇವಿ ಎಷ್ಟು ಪತಿವ್ರತೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Krishna played with cows. And so, even today, that Lakshmi plays with those whose minds are like cows. Ah, what a devoted wife the goddess is.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದೊಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಶ್ಲೋಕ. ಹೊಗಳುವ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂದೆ ಅಡಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪತಿ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಗೋಪಾಲಕರ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದವನು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
This is an ironical verse, with blame hidden inside praise. Tradition makes Krishna Lakshmi’s husband, and he is famed for growing up among cowherds.
ಗೋ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಹಸು. ಗೋಸಮಬುದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ದನದ ಮಟ್ಟದ ಬುದ್ಧಿ, ಅಂದರೆ ಮಂದಬುದ್ಧಿ. ಗಂಡ ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡಿದ, ಹೆಂಡತಿ ಹಸುಗಳಂಥವರೊಂದಿಗೆ ಆಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಚಮತ್ಕಾರ.
The word go means a cow. Gosamabuddhi means a mind at the level of a cow, that is, a dull mind. The wit lies in the match: the husband played with cows, the wife plays with those who are like cows.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಪತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾರೂ ನಂಬಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಇದು. ಹಣದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಲೆಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಇದು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ.
The irony is that nobody need believe wealth arrives in proportion to wisdom. It is a small caution against reading a sum of money as the worth of a person.
ಆದರೆ ಇದು ಎಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಂತರ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಮಾನ ಅಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ನಗುವಿನ ಕುಟುಕು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಜನರನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾಪನ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
But this is no verdict on all the rich. The verse gives a sting with a smile, not a yardstick for measuring people.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ