ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಕಷ್ಟದ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಸೀಟಿಗಾಗಿ ಹಗಲಿರುಳು ಓದುವ ವೈದ್ಯರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು.
ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಈ ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹೇರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವಳೂ ಕಷ್ಟದ ವ್ರತ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಗುಣವದ್ಭಿಃ ಸಹ ಸಂಗಮಮುಚ್ಚೈಃಪದಮಾಪ್ತುಮುತ್ಸುಕಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ
ವೀರಕರವಾಲವಸತಿರ್ಧ್ರುವಮಸಿಧಾರಾವ್ರತಂ ಚರತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
गुणवद्भिः सह संगममुच्चैःपदमाप्तुमुत्सुका लक्ष्मीः
वीरकरवालवसतिर्ध्रुवमसिधाराव्रतं चरति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
guṇavadbhiḥ saha saṃgamamuccaiḥpadamāptumutsukā lakṣmīḥ
vīrakaravālavasatirdhruvamasidhārāvrataṃ carati
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗುಣವದ್ಭಿಃ (गुणवद्भिः, guṇavadbhiḥ) = ಗುಣವಂತರೊಂದಿಗೆ (with the virtuous)
- ಸಹ (सह, saha) = ಜೊತೆಗೆ (together)
- ಸಂಗಮಮ್ (संगमम्, saṃgamam) = ಸೇರುವುದನ್ನು, ಸಂಗವನ್ನು (union)
- ಉಚ್ಚೈಃಪದಮಾಪ್ತುಮುತ್ಸುಕಾ (उच्चैःपदमाप्तुमुत्सुका, uccaiḥpadamāptumutsukā) = ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉತ್ಸುಕಳಾದ [ಉಚ್ಚೈಃಪದಂ + ಆಪ್ತುಂ + ಉತ್ಸುಕಾ] (eager to reach a lofty place)
- ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ (लक्ष्मीः, lakṣmīḥ) = ಲಕ್ಷ್ಮಿ (Lakshmi)
- ವೀರಕರವಾಲವಸತಿರ್ಧ್ರುವಮಸಿಧಾರಾವ್ರತಂ (वीरकरवालवसतिर्ध्रुवमसिधाराव्रतं, vīrakaravālavasatirdhruvamasidhārāvrataṃ) = ವೀರನ ಕತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತ, ಖಂಡಿತ ಖಡ್ಗದ ಅಲಗಿನ ವ್ರತವನ್ನು [ವೀರಕರವಾಲವಸತಿಃ + ಧ್ರುವಂ + ಅಸಿಧಾರಾವ್ರತಂ] (dwelling on a hero’s sword, surely the vow of the sword’s edge)
- ಚರತಿ (चरति, carati) = ಆಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ (she keeps)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗುಣವಂತರ ಸಂಗವನ್ನು ಬಯಸಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ಉತ್ಸುಕಳಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ವೀರನ ಕತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತ ಖಡ್ಗದ ಅಲಗಿನ ವ್ರತವನ್ನೇ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Lakshmi, eager to join the virtuous and to reach a lofty place, lives on the hero’s sword. It is as if she were keeping the vow of the sword’s edge.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಅಸಿಧಾರಾವ್ರತ ಎಂದರೆ ಕತ್ತಿಯ ಅಲಗಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವಂಥ ಅತಿ ಕಠಿಣ ನಿಯಮ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳ ಕಷ್ಟದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುವ ರೂಢಿ ಇದೆ.
Asidhara-vrata is a vow as hard as walking on a sword’s edge. The phrase is commonly used for any very demanding observance.
ಇದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ವೀರನ ಕತ್ತಿ ಇರುವುದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸುವ ಸ್ಥಳ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕವಿ ವ್ರತ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗುಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸದ್ಗುಣ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
This is a poetic exaggeration. The poet says that wealth is won where the hero’s blade is, and dresses it as a vow. We have taken the word guna here to mean virtue.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಬಯಸುವವರು ಅಲಗಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ಧ್ವನಿ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕಲಿಯುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಅದು ಅಕ್ಷರಶಃ ನಿಜವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ಅಭ್ಯಾಸದ ನಂತರವೇ ಕೈ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.
The verse suggests that those who want a high place must walk on the edge. To a doctor learning surgery that sounds almost literal. The hand steadies only after many years of practice.
ಅದಲ್ಲದೆ ಶ್ಲೋಕ ವೀರರ ಸಂಗವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿದೆ. ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಾದರೂ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶಗಳು ತೆರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಓದಬಹುದು.
Besides, the verse is not praising the company of warriors but courage and merit. One may read it as saying that in any field opportunities open to the mind that accepts difficulty.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ