ಮನೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿ ಒಳಗಿರುವವರ ಗುಣವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಂಟು. ಕವಿ ಅದೇ ಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಇಣುಕುತ್ತಾನೆ.
ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಆರು ಬಗೆಯ ಮನುಷ್ಯರು. ಅಂಥ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರತಿದಿನ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎನ್ನುವುದು ಕವಿಯ ಕಟು ಟೀಕೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಹಂತುರ್ಬಂಧುಜನಾಂಧನಾರ್ಥಮನಘಾನ್ಗಂತುಃ ಪರಸ್ತ್ರೀಶತಂ ರಂತುರ್ಜಂತುವಿಹಿಂಸಕೈಃ ಸಹ ಜನೈಃ ಸಂತುಷ್ಯತೋ ವಂಚನೈಃ
ವಕ್ತುಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಮಯುಕ್ತಮೇವ ವಚನಂ ಪಕ್ತುರ್ಮಿತಂ ಚೌದನಂ ನಿತ್ಯಂ ನೃತ್ಯಸಿ ಮಂದಿರೇಷು ಕಮಲೇ ಕೃತ್ಯಂ ತವೈತನ್ಮತಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
हन्तुर्बन्धुजनान्धनार्थमनघान्गन्तुः परस्त्रीशतं रन्तुर्जन्तुविहिंसकैः सह जनैः संतुष्यतो वञ्चनैः
वक्तुस्तीक्ष्णमयुक्तमेव वचनं पक्तुर्मितं चौदनं नित्यं नृत्यसि मन्दिरेषु कमले कृत्यं तवैतन्मतम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
hanturbandhujanāndhanārthamanaghāngantuḥ parastrīśataṃ ranturjantuvihiṃsakaiḥ saha janaiḥ saṃtuṣyato vañcanaiḥ
vaktustīkṣṇamayuktameva vacanaṃ pakturmitaṃ caudanaṃ nityaṃ nṛtyasi mandireṣu kamale kṛtyaṃ tavaitanmatam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಹಂತುಃ (हन्तुः, hantuḥ) = ಕೊಲ್ಲುವವನ (of him who kills)
- ಬಂಧುಜನಾಂಧನಾರ್ಥಮನಘಾನ್ (बन्धुजनान्धनार्थमनघान्, bandhujanāndhanārthamanaghān) = ಬಂಧುಜನರನ್ನು, ನಿರಪರಾಧಿಗಳನ್ನು, ಹಣಕ್ಕಾಗಿ (ಬಂಧುಜನಾನ್ + ಧನಾರ್ಥಂ + ಅನಘಾನ್) (his innocent kinsfolk, for the sake of wealth)
- ಗಂತುಃ (गन्तुः, gantuḥ) = ಹೋಗುವವನ (of him who goes)
- ಪರಸ್ತ್ರೀಶತಂ (परस्त्रीशतं, parastrīśataṃ) = ಬೇರೆಯವರ ಪತ್ನಿಯರ ಬಳಿ ನೂರಾರು ಬಾರಿ (to other men’s wives, by the hundred)
- ರಂತುರ್ಜಂತುವಿಹಿಂಸಕೈಃ (रन्तुर्जन्तुविहिंसकैः, ranturjantuvihiṃsakaiḥ) = ಆನಂದಿಸುವವನ, ಜೀವಹಿಂಸಕರ ಜೊತೆ (ರಂತುಃ + ಜಂತುವಿಹಿಂಸಕೈಃ) (of him who delights with those who harm living creatures)
- ಸಹ ಜನೈಃ (सह जनैः, saha janaiḥ) = ಜನರೊಡನೆ (in the company of such people)
- ಸಂತುಷ್ಯತೋ ವಂಚನೈಃ (संतुष्यतो वञ्चनैः, saṃtuṣyato vañcanaiḥ) = ವಂಚನೆಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗುವವನ (of him who is content with deceits)
- ವಕ್ತುಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಮಯುಕ್ತಮೇವ (वक्तुस्तीक्ष्णमयुक्तमेव, vaktustīkṣṇamayuktameva) = ಆಡುವವನ, ಕಠೋರ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತವಾದುದನ್ನೇ (ವಕ್ತುಃ + ತೀಕ್ಷ್ಣಂ + ಅಯುಕ್ತಂ + ಏವ) (of him who speaks only what is harsh and improper)
- ವಚನಂ (वचनं, vacanaṃ) = ಮಾತನ್ನು (words)
- ಪಕ್ತುರ್ಮಿತಂ ಚೌದನಂ (पक्तुर्मितं चौदनं, pakturmitaṃ caudanaṃ) = ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವವನ, ಮಿತವಾದ ಅನ್ನವನ್ನು (ಪಕ್ತುಃ + ಮಿತಂ + ಚ + ಓದನಂ) (of him who cooks a measured portion of rice)
- ನಿತ್ಯಂ (नित्यं, nityaṃ) = ಯಾವಾಗಲೂ (always)
- ನೃತ್ಯಸಿ (नृत्यसि, nṛtyasi) = ನರ್ತಿಸುತ್ತೀಯೆ (you dance)
- ಮಂದಿರೇಷು (मन्दिरेषु, mandireṣu) = ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ (in the houses)
- ಕಮಲೇ (कमले, kamale) = ಕಮಲೆಯೇ (O Kamala)
- ಕೃತ್ಯಂ ತವೈತನ್ಮತಮ್ (कृत्यं तवैतन्मतम्, kṛtyaṃ tavaitanmatam) = ಇದು ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿತ (ಕೃತ್ಯಂ + ತವ + ಏತತ್ + ಮತಂ) (this is held to be your doing)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿರಪರಾಧಿ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನ, ಬೇರೆಯವರ ಪತ್ನಿಯರ ಬಳಿ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಹೋಗುವವನ, ಜೀವಹಿಂಸಕರೊಡನೆ ಆನಂದಿಸುವವನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲೆಯೇ, ನೀನು ನರ್ತಿಸುತ್ತೀಯೆ. ವಂಚನೆಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗುವವನ, ಕಠೋರ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಾತನ್ನೇ ಆಡುವವನ, ಮಿತವಾದ ಅನ್ನವನ್ನಷ್ಟೇ ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಿಪುಣನ ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ನರ್ತಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಇದು ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿತ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O Kamala, you dance in the houses of the man who kills his innocent kinsfolk for wealth, who goes to other men’s wives by the hundred, and who delights in the company of those who harm living creatures. You dance always in the houses of the man who is content with deceit, who speaks only what is harsh and improper, and who cooks only a measured portion of rice. This is held to be your doing.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೊದಲ ಸಾಲು ಮೂರು ಜನರ ವಿವರ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಉಳಿದ ಮೂರು. ಆರು ಪಂಕ್ತಿಗಳೂ ಹರಿಯುವುದು ಒಂದೇ ಕ್ರಿಯೆಯತ್ತ, ಅಂದರೆ ನೃತ್ಯಸಿ ಎಂಬ ಕೊನೆಯ ಕ್ರಿಯಾಪದದತ್ತ. ಆ ತನಕ ಕೇಳುಗ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ, ಅದು ಬರುವಾಗ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
The first line describes three men and the second line the other three. All six descriptions run towards one verb, nrityasi, you dance, which comes at the end. The listener waits for it and the blow lands when it arrives.
ಪಕ್ತುರ್ಮಿತಂ ಚೌದನಂ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಿತವಾಗಿ ಬೇಯಿಸುವವನು, ಅಂದರೆ ಜಿಪುಣ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ನರ್ತನ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಸಂಪತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಒಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯ.
A note on the printed page explains pakturmitam chaudanam as one who cooks sparingly, that is, a miser. The image of dancing is irony, saying that wealth is gaily at home there.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 63. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 63. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಪದ್ಯದ ಪಟ್ಟಿ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೂ ಹೌದು. ಹಣ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ನಡತೆ ಕೆಳಗಿಳಿಯದಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಗಮನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು.
The list in this verse is also a warning. One can read in it that as money grows we must watch that our conduct does not slip.
ಇದು ವ್ಯಂಗ್ಯವೇ ಹೊರತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾತಲ್ಲ. ಶ್ರೀಮಂತರೆಲ್ಲ ಹೀಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಸಂಪತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
This is irony and not a statistic. The poet is not saying all rich people are like this, only that wealth does not seek out the good alone.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ