ಯಾರಾದರೂ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ತಪ್ಪು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದಾಗ ಎದ್ದು ನಿಂತು ನಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮೇಲೂ ಇಷ್ಟು ಆರೋಪಗಳು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಅವಳಿಗೂ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಏನೋ ಇರಬೇಕು.
ಈ ಪದ್ಯ ಅವಳ ಉತ್ತರ. ಅವಳು ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯ ಬಳಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬಂತೆ ಓದಬಹುದು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಾಹಂ ದುಶ್ಚರಿಣೀ ನ ಚಾಪಿ ಚಪಲಾ ಮೂರ್ಖೋ ನ ಮೇ ರೋಚತೇ ನೋ ಶೂರೋ ನ ಚ ಪಂಡಿತೋ ನ ಚ ಶಠೋ ಹೀನಾಕ್ಷರೋ ನೈವ ಚ
ಪೂರ್ವಸ್ಮಿನ್ಕೃತಪುಣ್ಯಯೋಗವಿಭವೋ ಭುಂಕ್ತೇ ಸ ಮೇ ಸತ್ಫಲಂ ಲೋಕಾನಾಂ ಕಿಮಸಹ್ಯತಾ ಸಖಿ ಪುನರ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಾಂ ಸಂಪದಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नाहं दुश्चरिणी न चापि चपला मूर्खो न मे रोचते नो शूरो न च पण्डितो न च शठो हीनाक्षरो नैव च
पूर्वस्मिन्कृतपुण्ययोगविभवो भुङ्क्ते स मे सत्फलं लोकानां किमसह्यता सखि पुनर्दृष्ट्वा परां संपदम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
nāhaṃ duścariṇī na cāpi capalā mūrkho na me rocate no śūro na ca paṇḍito na ca śaṭho hīnākṣaro naiva ca
pūrvasminkṛtapuṇyayogavibhavo bhuṅkte sa me satphalaṃ lokānāṃ kimasahyatā sakhi punardṛṣṭvā parāṃ saṃpadam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಾಹಂ (नाहं, nāhaṃ) = ನಾನು ಅಲ್ಲ (ನ + ಅಹಂ) (I am not)
- ದುಶ್ಚರಿಣೀ (दुश्चरिणी, duścariṇī) = ದುಶ್ಚರಿತೆ, ಕೆಟ್ಟ ನಡತೆಯವಳು (of bad conduct)
- ನ ಚಾಪಿ ಚಪಲಾ (न चापि चपला, na cāpi capalā) = ಚಂಚಲೆಯೂ ಅಲ್ಲ (ನ + ಚ + ಅಪಿ + ಚಪಲಾ) (nor am I fickle)
- ಮೂರ್ಖೋ ನ ಮೇ ರೋಚತೇ (मूर्खो न मे रोचते, mūrkho na me rocate) = ಮೂರ್ಖನು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಲ್ಲ (the fool does not please me)
- ನೋ ಶೂರೋ (नो शूरो, no śūro) = ಶೂರನೂ ಇಷ್ಟವಲ್ಲ (ನೋ + ಶೂರಃ) (nor the hero)
- ನ ಚ ಪಂಡಿತೋ (न च पण्डितो, na ca paṇḍito) = ಪಂಡಿತನೂ ಅಲ್ಲ (nor the scholar)
- ನ ಚ ಶಠೋ (न च शठो, na ca śaṭho) = ಶಠನೂ ಅಲ್ಲ (nor the rogue)
- ಹೀನಾಕ್ಷರೋ ನೈವ ಚ (हीनाक्षरो नैव च, hīnākṣaro naiva ca) = ಅಕ್ಷರ ಬಾರದವನೂ ಅಲ್ಲ (ನೈವ = ನ + ಏವ) (nor the unlettered)
- ಪೂರ್ವಸ್ಮಿನ್ಕೃತಪುಣ್ಯಯೋಗವಿಭವೋ (पूर्वस्मिन्कृतपुण्ययोगविभवो, pūrvasminkṛtapuṇyayogavibhavo) = ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯದ ಯೋಗದಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಪಡೆದವನು (ಪೂರ್ವಸ್ಮಿನ್ + ಕೃತಪುಣ್ಯಯೋಗವಿಭವಃ) (he whose wealth comes from the working of merit done earlier)
- ಭುಂಕ್ತೇ (भुङ्क्ते, bhuṅkte) = ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ (enjoys)
- ಸ ಮೇ ಸತ್ಫಲಂ (स मे सत्फलं, sa me satphalaṃ) = ಅವನು ನನ್ನಿಂದ ಬರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಫಲವನ್ನು (he, my good fruit)
- ಲೋಕಾನಾಂ ಕಿಮಸಹ್ಯತಾ (लोकानां किमसह्यता, lokānāṃ kimasahyatā) = ಜನರಿಗೆ ಏಕೆ ಅಸಹನೆ (ಕಿಂ + ಅಸಹ್ಯತಾ) (why this intolerance in people)
- ಸಖಿ (सखि, sakhi) = ಗೆಳತಿ (friend)
- ಪುನರ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ (पुनर्दृष्ट्वा, punardṛṣṭvā) = ಮತ್ತೆ ನೋಡಿ (ಪುನಃ + ದೃಷ್ಟ್ವಾ) (on seeing yet again)
- ಪರಾಂ ಸಂಪದಮ್ (परां संपदम्, parāṃ saṃpadam) = ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತನ್ನು (another’s great prosperity)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನಾನು ಕೆಟ್ಟ ನಡತೆಯವಳಲ್ಲ, ಚಂಚಲೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಮೂರ್ಖನು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಲ್ಲ. ಶೂರನೂ ಅಲ್ಲ, ಪಂಡಿತನೂ ಅಲ್ಲ, ಶಠನೂ ಅಲ್ಲ, ಅಕ್ಷರ ಬಾರದವನೂ ಅಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯದ ಯೋಗದಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಪಡೆದವನು ನನ್ನಿಂದ ಬರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗೆಳತಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಂಡು ಜನರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಈ ಅಸಹನೆ ಏಕೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I am not of bad conduct, nor am I fickle. The fool does not please me, nor does the hero, nor the scholar, nor the rogue, nor the unlettered. The one whose wealth comes from the working of merit done earlier enjoys the good fruit that comes from me. Friend, why are people so intolerant, again and again, on seeing another’s great prosperity?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮೂರ್ಖನೂ ಪಂಡಿತನೂ ಶೂರನೂ ಶಠನೂ ಯಾರೂ ನನಗೆ ವಿಶೇಷವಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಅಂದರೆ ಅವಳು ವರ್ಗ ನೋಡಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಅವಳ ವಾದ. ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಗುಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬ ಇಂಥ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಪದ್ಯಗಳ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
Lakshmi says that fool, scholar, hero and rogue are all alike to her. Her argument is that she does not give by category. Such a claim, that the distribution of wealth does not follow merit of character, is set here as an answer to the charges in earlier verses.
ಇಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯ ಎಂದರೆ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮ. ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಓದುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪೂರ್ವಸ್ಮಿನ್ ಎಂದಿದೆ, ಅಂದರೆ ಹಿಂದೆ. ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನ ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾಗಿವೆ.
Punya here is good action done earlier. Tradition reads it as merit from an earlier birth, though the verse says only purvasmin, earlier. A few letters in the second line are faint in the print.
ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಡೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ರೂಪ ಇದೆ: ಶೂರೋ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಶೂನೋ ಎಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತಿತ್ತು, ಭುಕ್ತಂ ಬದಲಾಗಿ ಭುಂಕ್ತೇ, ಮತ್ತು ಸಂಪದಂ ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The printed text differs from the digital text in three places: shuro where the digital had shuno, bhunkte where it had bhuktam, and we read sampadam at the end, where the print has no visible nasal on the first syllable. We have followed the print.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 63. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 63. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಹುಟ್ಟುವ ಅಸಹನೆಯನ್ನು ಪದ್ಯ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಅದು ಕೊಡುವ ಕಾರಣ, ಹಿಂದಿನ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯ, ಒಂದು ಸಮಾಧಾನದ ಮಾರ್ಗ.
The verse understands the resentment we feel on seeing another’s wealth. The reason it offers in reply, earlier effort and merit, is one route to peace of mind.
ಈ ವಾದವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಸಂಪತ್ತು ಕೇವಲ ಪುಣ್ಯದ ಫಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲಾಗದು, ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಮಾತಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂದೇಹದಿಂದ ಕಿವಿಗೊಡುವುದು ಸರಿ.
We need not accept the argument whole. That wealth is only the fruit of merit cannot be proved, and it is fair to listen with some doubt to what Lakshmi says in her own defence.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ