ಏನನ್ನೂ ಕೊಡದೆ, ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ತೊಡಗದೆ ಇದ್ದವನು ಒಂದು ದಿನ ಫಲ ಕೇಳಿದರೆ, ಹಿರಿಯರು ನಗುತ್ತಾ ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೇ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದಾನಂ ನ ದತ್ತಂ ನ ತಪಶ್ಚ ತಪ್ತಂ ನಾರಾಧಿತೌ ಶಂಕರವಾಸುದೇವೌ
ಅಗ್ನೌ ರಣೇ ವಾ ನ ಹುತಶ್ಚ ಕಾಯಃ ಶರೀರ ಕಿಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಸೇ ಸುಖಾನಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दानं न दत्तं न तपश्च तप्तं नाराधितौ शंकरवासुदेवौ
अग्नौ रणे वा न हुतश्च कायः शरीर किं प्रार्थयसे सुखानि
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dānaṃ na dattaṃ na tapaśca taptaṃ nārādhitau śaṃkaravāsudevau
agnau raṇe vā na hutaśca kāyaḥ śarīra kiṃ prārthayase sukhāni
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದಾನಂ (दानं, dānaṃ) = ದಾನ (charity)
- ನ ದತ್ತಂ (न दत्तं, na dattaṃ) = ಕೊಡಲಿಲ್ಲ (was not given)
- ನ ತಪಶ್ಚ ತಪ್ತಂ (न तपश्च तप्तं, na tapaśca taptaṃ) = ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ (ನ + ತಪಃ + ಚ + ತಪ್ತಂ) (nor was penance performed)
- ನಾರಾಧಿತೌ (नाराधितौ, nārādhitau) = ಆರಾಧಿಸಲಿಲ್ಲ (ನ + ಆರಾಧಿತೌ) (were not worshipped)
- ಶಂಕರವಾಸುದೇವೌ (शंकरवासुदेवौ, śaṃkaravāsudevau) = ಶಂಕರ ಮತ್ತು ವಾಸುದೇವ, ಅಂದರೆ ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು (Shankara and Vasudeva, that is Shiva and Vishnu)
- ಅಗ್ನೌ ರಣೇ ವಾ (अग्नौ रणे वा, agnau raṇe vā) = ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (in the fire or in battle)
- ನ ಹುತಶ್ಚ ಕಾಯಃ (न हुतश्च कायः, na hutaśca kāyaḥ) = ದೇಹವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ (ನ + ಹುತಃ + ಚ + ಕಾಯಃ) (nor was the body offered)
- ಶರೀರ (शरीर, śarīra) = ಎಲೈ ದೇಹವೇ (O body)
- ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏಕೆ (why)
- ಪ್ರಾರ್ಥಯಸೇ (प्रार्थयसे, prārthayase) = ಬೇಡುವೆ (do you ask for)
- ಸುಖಾನಿ (सुखानि, sukhāni) = ಸುಖಗಳನ್ನು (pleasures)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದಾನ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಶಿವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಿಲ್ಲ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಾಗಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಎಲೈ ದೇಹವೇ, ಹೀಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಸುಖಗಳನ್ನು ಬೇಡುವುದೇಕೆ?
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
No charity was given, no penance performed, neither Shiva nor Vishnu worshipped, and the body was offered neither in fire nor in battle. O body, why then do you ask for pleasures?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿನ ಮಾತು ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಗತ. ಬಡತನದಲ್ಲಿ ನರಳುವವನು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಕಟಕಿಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ.
The words are a soliloquy, a man speaking to his own body. We take it as one who suffers in poverty recalling what he failed to do and speaking in a mix of resignation and mockery.
ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕು. ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಯಜ್ಞದ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
The sting of the verse lies in listing many kinds of effort one after another and saying none was made. We have taken the fire to mean the sacrificial fire.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 67. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 67. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮಾಡದೆ ಫಲ ಬಯಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇದು. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಯಾರಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅಂಕ ಬಯಸುವುದು ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸಣ್ಣ ರೂಪ.
This is a warning against wanting the fruit without the doing. A student who has not prepared wanting good marks is a small form of the same question.
ಆದರೆ ಬಡತನ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿಂದಿನ ತಪ್ಪಿನ ಫಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಾರದು. ಇದು ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಗಜವಲ್ಲ.
But we should not conclude that poverty is always the fruit of some earlier fault. This is a question one asks of oneself, not a yardstick to measure another.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ