ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಊರಿಗೆ ಹೋದವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾರ ಪರಿಚಯವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಊರನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
ವೀರಪ್ರಶಂಸೆಯ ವಿಭಾಗದ ಈ ಪದ್ಯ ಅಂಥ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಸಿಂಹದ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಸಾಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತೆಂಟು ಅಕ್ಷರ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕೋ ವೀರಸ್ಯ ಮನಸ್ವಿನಃ ಸ್ವವಿಷಯಃ ಕೋ ವಾ ವಿದೇಶಸ್ತಥಾ ಯಂ ದೇಶಂ ಶ್ರಯತೇ ತಮೇವ ಕುರುತೇ ಬಾಹುಪ್ರತಾಪಾರ್ಜಿತಮ್
ಯದ್ದಂಷ್ಟ್ರಾನಖಲಾಂಗಲಪ್ರಹರಣಃ ಸಿಂಹೋ ವನಂ ಗಾಹತೇ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಹತದ್ವಿಪೇಂದ್ರರುಧಿರೈಸ್ತೃಷ್ಣಾಂ ಛಿನತ್ತ್ಯಾತ್ಮನಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
को वीरस्य मनस्विनः स्वविषयः को वा विदेशस्तथा यं देशं श्रयते तमेव कुरुते बाहुप्रतापार्जितम्
यद्दंष्ट्रानखलाङ्गलप्रहरणः सिंहो वनं गाहते तस्मिन्नेव हतद्विपेन्द्ररुधिरैस्तृष्णां छिनत्त्यात्मनः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ko vīrasya manasvinaḥ svaviṣayaḥ ko vā videśastathā yaṃ deśaṃ śrayate tameva kurute bāhupratāpārjitam
yaddaṃṣṭrānakhalāṅgalapraharaṇaḥ siṃho vanaṃ gāhate tasminneva hatadvipendrarudhiraistṛṣṇāṃ chinattyātmanaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕೋ (को, ko) = ಯಾವುದು (what)
- ವೀರಸ್ಯ (वीरस्य, vīrasya) = ವೀರನಿಗೆ (for the hero)
- ಮನಸ್ವಿನಃ (मनस्विनः, manasvinaḥ) = ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯಾದ (of high spirit)
- ಸ್ವವಿಷಯಃ (स्वविषयः, svaviṣayaḥ) = ತನ್ನ ದೇಶ (own territory)
- ಕೋ ವಾ (को वा, ko vā) = ಅಥವಾ ಯಾವುದು (or what)
- ವಿದೇಶಸ್ತಥಾ (विदेशस्तथा, videśastathā) = ಪರದೇಶ ಕೂಡ (ವಿದೇಶಃ + ತಥಾ) (foreign land, likewise)
- ಯಂ ದೇಶಂ (यं देशं, yaṃ deśaṃ) = ಯಾವ ದೇಶವನ್ನು (whichever land)
- ಶ್ರಯತೇ (श्रयते, śrayate) = ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೋ (he takes refuge in)
- ತಮೇವ (तमेव, tameva) = ಅದನ್ನೇ (that very one)
- ಕುರುತೇ (कुरुते, kurute) = ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ (he makes)
- ಬಾಹುಪ್ರತಾಪಾರ್ಜಿತಮ್ (बाहुप्रतापार्जितम्, bāhupratāpārjitam) = ತೋಳಿನ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದನ್ನಾಗಿ (won by the might of his arm)
- ಯದ್ದಂಷ್ಟ್ರಾನಖಲಾಂಗಲಪ್ರಹರಣಃ (यद्दंष्ट्रानखलाङ्गलप्रहरणः, yaddaṃṣṭrānakhalāṅgalapraharaṇaḥ) = ಯಾರಿಗೆ ದಂಷ್ಟ್ರ, ನಖ, ನೇಗಿಲಿನಂತಹ ಉಗುರುಗಳೇ ಆಯುಧವೋ ಅಂಥ (whose weapons are fangs and claws like ploughs)
- ಸಿಂಹೋ (सिंहो, siṃho) = ಸಿಂಹವು (the lion)
- ವನಂ (वनं, vanaṃ) = ಕಾಡನ್ನು (the forest)
- ಗಾಹತೇ (गाहते, gāhate) = ಹೊಕ್ಕುತ್ತದೆ (enters)
- ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ (तस्मिन्नेव, tasminneva) = ಅದರಲ್ಲೇ (in that very one)
- ಹತದ್ವಿಪೇಂದ್ರರುಧಿರೈಸ್ತೃಷ್ಣಾಂ (हतद्विपेन्द्ररुधिरैस्तृष्णां, hatadvipendrarudhiraistṛṣṇāṃ) = ಕೊಂದ ಆನೆಗಳ ರಕ್ತದಿಂದ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು (ಹತದ್ವಿಪೇಂದ್ರರುಧಿರೈಃ + ತೃಷ್ಣಾಂ) (with the blood of slain elephants, thirst)
- ಛಿನತ್ತ್ಯಾತ್ಮನಃ (छिनत्त्यात्मनः, chinattyātmanaḥ) = ತನ್ನ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಛಿನತ್ತಿ + ಆತ್ಮನಃ) (cuts off, its own)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ವೀರನಿಗೆ ತನ್ನ ದೇಶ ಯಾವುದು, ಪರದೇಶ ಯಾವುದು. ಅವನು ಯಾವ ದೇಶವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೋ ಅದನ್ನೇ ತನ್ನ ತೋಳಿನ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ನಾಡನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ದಂಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಉಗುರುಗಳೇ ಆಯುಧವಾದ ಸಿಂಹ ಯಾವ ಕಾಡನ್ನು ಹೊಕ್ಕರೂ ಅಲ್ಲೇ ಕೊಂದ ಆನೆಗಳ ರಕ್ತದಿಂದ ತನ್ನ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
To a hero of high spirit, what is his own land and what is foreign? Whatever land he takes refuge in, he makes it his own, won by the might of his arm. The lion, whose weapons are fangs and claws, quenches its own thirst in whatever forest it enters, with the blood of the royal elephants it has slain.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಈ ಪದ್ಯ ಎರಡು ಸಮಾನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಪಕ್ಕ ಒಂದು ಇಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಸಾಲು ವೀರನ ಬಗ್ಗೆ, ಎರಡನೆಯದು ಸಿಂಹದ ಬಗ್ಗೆ. ಇದು ಹೋಲಿಕೆಯ ಅಲಂಕಾರ, ಮತ್ತು ವೀರನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣಿಯ ಉದಾಹರಣೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
The verse sets two matching pictures side by side. The first line is about the hero, the second about the lion. It is a comparison, and the animal example backs up what is said of the hero.
ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ ಪ್ರಕಾರ ಉಗುರುಗಳನ್ನು ನೇಗಿಲು ಎಂದು ರೂಪಕವಾಗಿ ಕರೆದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಸೀಳುತ್ತವೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಪದ ಉದ್ದ, ಅದನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ರೀತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಯುಕ್ತದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಮುದ್ರಣದ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The footnote on the printed page calls the claws ploughs by metaphor, because they tear. The compound is long and may be split a little differently. Also, the digital text had dropped a letter at the start of this compound, and we corrected it to follow the print.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಹೊಸ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸದ ಮೂಲಕವೇ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಬೇಕು. ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ಕೈಕಟ್ಟಿ ಕೂರಲು ಸಾಲದು ಎಂದು ಪದ್ಯ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
In a new place one has to earn standing through the work one does there. The verse reminds us that having no acquaintances is no reason to sit idle.
ಪ್ರತಾಪ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪರರನ್ನು ನೋಯಿಸುವ ಬಲ ಎಂದು ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಓದಬೇಕಿಲ್ಲ. ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದ ಕೆಲಸದ ಬಲ ಎಂದು ಓದಿದರೂ ಪದ್ಯದ ಭಾವ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
Pratapa need not be read today as strength that hurts others. Read as the strength of work done well, the spirit of the verse still stands.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ