ಯಾವ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಸಭೆ, ಚರ್ಚೆ, ಯೋಜನೆ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲೇಬೇಕು.
ವೀರಪ್ರಶಂಸೆಯ ವಿಭಾಗದ ಈ ಪದ್ಯ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಸಿಂಹದ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಸಾಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತೆಂಟು ಅಕ್ಷರ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸಾಮೋಪಾಯನಯಪ್ರಪಂಚಪಟವಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ಯೇ ಭೀರವಃ ಶೂರಾಣಾಂ ವ್ಯವಸಾಯ ಏವ ಹಿ ಪರಂ ಸಂಸಿದ್ಧಯೇ ಕಾರಣಮ್
ವಿಸ್ಫೂರ್ಜದ್ವಿಕಟಾಟವೀಗಜಘಟಾಪೀಠೈಕಸಂಚೂರ್ಣನವ್ಯಾಪಾರೈಕರಸಸ್ಯ ಸಂತಿ ವಿಜಯೇ ಸಿಂಹಸ್ಯ ಕೇ ಮಂತ್ರಿಣಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सामोपायनयप्रपञ्चपटवः प्रायेण ये भीरवः शूराणां व्यवसाय एव हि परं संसिद्धये कारणम्
विस्फूर्जद्विकटाटवीगजघटापीठैकसंचूर्णनव्यापारैकरसस्य सन्ति विजये सिंहस्य के मन्त्रिणः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
sāmopāyanayaprapañcapaṭavaḥ prāyeṇa ye bhīravaḥ śūrāṇāṃ vyavasāya eva hi paraṃ saṃsiddhaye kāraṇam
visphūrjadvikaṭāṭavīgajaghaṭāpīṭhaikasaṃcūrṇanavyāpāraikarasasya santi vijaye siṃhasya ke mantriṇaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಾಮೋಪಾಯನಯಪ್ರಪಂಚಪಟವಃ (सामोपायनयप्रपञ्चपटवः, sāmopāyanayaprapañcapaṭavaḥ) = ಸಾಮ ಮೊದಲಾದ ಉಪಾಯ ಮತ್ತು ನೀತಿಯ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಜಾಣರು (those skilled in spreading the methods and policies, conciliation and the rest)
- ಪ್ರಾಯೇಣ (प्रायेण, prāyeṇa) = ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ (for the most part)
- ಯೇ (ये, ye) = ಯಾರು (who)
- ಭೀರವಃ (भीरवः, bhīravaḥ) = ಹೇಡಿಗಳು (are timid)
- ಶೂರಾಣಾಂ (शूराणां, śūrāṇāṃ) = ಶೂರರಿಗೆ (for the brave)
- ವ್ಯವಸಾಯ (व्यवसाय, vyavasāya) = ದೃಢವಾದ ಪ್ರಯತ್ನ (resolute effort)
- ಏವ (एव, eva) = ಮಾತ್ರ (alone)
- ಹಿ (हि, hi) = ಖಂಡಿತ (indeed)
- ಪರಂ (परं, paraṃ) = ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ (the chief)
- ಸಂಸಿದ್ಧಯೇ (संसिद्धये, saṃsiddhaye) = ಸಿದ್ಧಿಗೆ (for success)
- ಕಾರಣಮ್ (कारणम्, kāraṇam) = ಕಾರಣ (cause)
- ವಿಸ್ಫೂರ್ಜದ್ವಿಕಟಾಟವೀಗಜಘಟಾಪೀಠೈಕಸಂಚೂರ್ಣನವ್ಯಾಪಾರೈಕರಸಸ್ಯ (विस्फूर्जद्विकटाटवीगजघटापीठैकसंचूर्णनव्यापारैकरसस्य, visphūrjadvikaṭāṭavīgajaghaṭāpīṭhaikasaṃcūrṇanavyāpāraikarasasya) = ಅಬ್ಬರಿಸುವ ಭಯಂಕರ ಕಾಡಿನ ಆನೆಗಳ ಹಿಂಡಿನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ (of one whose only delight is the work of crushing the backs of herds of elephants in the roaring, fearsome forest)
- ಸಂತಿ (सन्ति, santi) = ಇದ್ದಾರೆ (are there)
- ವಿಜಯೇ (विजये, vijaye) = ವಿಜಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (in the matter of victory)
- ಸಿಂಹಸ್ಯ (सिंहस्य, siṃhasya) = ಸಿಂಹಕ್ಕೆ (for the lion)
- ಕೇ (के, ke) = ಯಾರು (what)
- ಮಂತ್ರಿಣಃ (मन्त्रिणः, mantriṇaḥ) = ಮಂತ್ರಿಗಳು (ministers)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಾಮ ಮೊದಲಾದ ಉಪಾಯಗಳ ಮತ್ತು ನೀತಿಯ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಜಾಣರಾದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಡಿಗಳು. ಶೂರರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ದೃಢವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವೇ. ಅಬ್ಬರಿಸುವ ಭಯಂಕರ ಕಾಡಿನ ಆನೆಗಳ ಹಿಂಡನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಸಿಂಹಕ್ಕೆ ವಿಜಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಂತ್ರಿಗಳಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Those who are skilled at spreading out conciliation and other stratagems are, for the most part, timid. For the brave, resolute effort alone is the chief cause of success. The lion, whose only delight is crushing herds of elephants in the roaring, fearsome forest, has what ministers in the matter of victory?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ, ದಂಡ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಉಪಾಯಗಳು ರಾಜನೀತಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಟ್ಟಿ. ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾದ ಸಾಮ ಅಂದರೆ ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಇಡೀ ರಾಜನೀತಿಯ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
Conciliation, gift, division and force are the well-known four methods of statecraft. Here the first, saman, soothing words, is named to stand for the whole cleverness of policy.
ಪ್ರಾಯೇಣ ಎಂಬ ಪದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮೃದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನೀತಿಜ್ಞರೆಲ್ಲ ಹೇಡಿಗಳು ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎನ್ನುತ್ತಿದೆ. ಘಟಾಪೀಠ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪೀಠ ಪದವನ್ನು ಆನೆಗಳ ಬೆನ್ನು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಪದದ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ.
The word prayena softens the claim. The verse does not say all strategists are timid, only for the most part. In ghatapitha we take pitha as the backs of the elephants. The sense of this word is slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಲೋಚನೆಯೇ ಕೆಲಸ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸುವ ಅಪಾಯ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸ ಮುಗಿಯುವುದು ಯಾರಾದರೂ ಕೈ ಹಾಕಿದಾಗಲೇ.
Teams run the risk of mistaking discussion and consultation for the work. The work is finished only when someone puts a hand to it.
ಹಾಗೆಂದು ಸಮಾಲೋಚನೆ ಬೇಡ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ ಕೇಳುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು. ಪದ್ಯದ ಹೇಳಿಕೆ ಒಂದು ಒತ್ತು ಮಾತ್ರ.
That does not mean consultation should be dropped. Asking for expert advice remains wise. The verse is only an emphasis.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ