ಗದ್ದೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಹುಲ್ಲು ಮೊದಲು ಬಾಗುತ್ತದೆ. ಮರದ ಕೊಂಬೆ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಣಮತೇಽಲ್ಪೇಽಪಿ ಪರವಾಯಾವುಪೇಯುಷಿ
ನಿದರ್ಶನಮಸಾರಾಣಾಂ ಲಘುರ್ಬಹುತೃಣಂ ನರಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
स्वयं प्रणमतेऽल्पेऽपि परवायावुपेयुषि
निदर्शनमसाराणां लघुर्बहुतृणं नरः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
svayaṃ praṇamate’lpe’pi paravāyāvupeyuṣi
nidarśanamasārāṇāṃ laghurbahutṛṇaṃ naraḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸ್ವಯಂ (स्वयं, svayaṃ) = ತಾನಾಗಿಯೇ (of his own accord)
- ಪ್ರಣಮತೇಽಲ್ಪೇಽಪಿ (प्रणमतेऽल्पेऽपि, praṇamate’lpe’pi) = ಬಾಗುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ [ಪ್ರಣಮತೇ ಅಲ್ಪೇ ಅಪಿ] (bows, though the push be slight)
- ಪರವಾಯಾವುಪೇಯುಷಿ (परवायावुपेयुषि, paravāyāvupeyuṣi) = ಬೇರೆಯವರ ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ [ಪರವಾಯೌ ಉಪೇಯುಷಿ] (when another’s wind arrives)
- ನಿದರ್ಶನಮಸಾರಾಣಾಂ (निदर्शनमसाराणां, nidarśanamasārāṇāṃ) = ಸತ್ವವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ [ನಿದರ್ಶನಂ ಅಸಾರಾಣಾಂ] (an example for the worthless)
- ಲಘುಃ (लघुः, laghuḥ) = ಹಗುರಾದ (light, slight)
- ಬಹುತೃಣಂ (बहुतृणं, bahutṛṇaṃ) = ಹುಲ್ಲಿನಂತಹ, ಹುಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಂತೆ (straw-like, like a mass of straw)
- ನರಃ (नरः, naraḥ) = ಮನುಷ್ಯ (the man)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬೇರೆಯವರ ಗಾಳಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಂದರೂ ತಾನಾಗಿಯೇ ಬಾಗುವ ಹಗುರಾದ ಮನುಷ್ಯ, ಹುಲ್ಲಿನಂತಹವನು, ಸತ್ವವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The slight man who bends of his own accord at the least breath of another’s wind, straw-like, is the example of the worthless.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಬಹುತೃಣಂ ಎಂಬ ಪದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಪುಟದ ಟಿಪ್ಪಣಿ ತೃಣಕಲ್ಪ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಹುಲ್ಲಿನಂತಹವನು. ನಾವು ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
The word bahutrinam is compressed. The book’s footnote glosses it as trinakalpa, grass-like. We follow that, and the sense may be slightly uncertain.
ಇಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಎಂದರೆ ಬೇರೆಯವರ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹುಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆ, ಅಂದರೆ ಉಪಮೆ. ಹುಲ್ಲಿಗೆ ಬೇರೆ ಆಯ್ಕೆಯೇ ಇಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ಕುಟುಕು.
Wind here can be read as another person’s pressure or threat. The straw is a comparison, an upama. Straw has no choice, a man does, and that is the verse’s sting.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರಾದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಒತ್ತಡ ಹಾಕಿದ ಕೂಡಲೇ ನಮ್ಮ ನಿಲುವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಅದು ನಿಲುವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ಬೇರೆಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ತೆರೆದಿರುವುದಕ್ಕೂ ಬಾಗುವುದಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.
If our position changes the moment anyone pushes a little, it was never a position. Being open to another’s view is different from bending.
ಕಲಿಕೆಯ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಮಾತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ತಲೆ ಆಡಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕಾರಣ ಕೇಳಿ ಒಪ್ಪುವುದು ಬೇರೆ, ಕೇಳದೆ ಒಪ್ಪುವುದು ಬೇರೆ.
In a teaching room one may think of the student who nods at whatever a senior says. Agreeing after asking why is one thing, agreeing without asking is another.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ