ಹೇಷಂತೇ ಯಜ್ಜಿತಜಲಧರ: ರಾಜನ ಕುದುರೆಗಳು ಹೇಳುವ ಜಯದ ಸೂಚನೆ

ಹೇಷಂತೇ ಯಜ್ಜಿತಜಲಧರ ಸುಭಾಷಿತ: ಕುದುರೆಗಳ ನೆಗೆತ ಮತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆ ನೋಡಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ರಾಜನ ತೋಳಿನಲ್ಲೇ ಇದೆ ಎನ್ನುವ ಪದ್ಯ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಹೇಷಂತೇ ಯಜ್ಜಿತಜಲಧರ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಓಟಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ನೆಲವನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಕೆರೆಯುವ ಕುದುರೆ ಮುಂದಿನ ಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕುದುರೆ ಬಲ್ಲವರು ಅದನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಪದ್ಯ ಸೇನೆಯ ಕುದುರೆಗಳ ಅಂಥ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಜಯದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಖರ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಜಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 177 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, In Praise of Kings, verse 177

ವಿಷಯ: ಕುದುರೆಗಳು, ಜಯದ ಸೂಚನೆ · War horses as omens of victory

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 34 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಹೇಷಂತೇ ಯಜ್ಜಿತಜಲಧರಧ್ವಾನಮೇತೇ ತುರಗಾ ಭೂಮಿಂ ಪಾದೈರ್ಯದಪಿ ಚ ಮುಹುರ್ದಕ್ಷಿಣೈರಾಲಿಖಂತಿ
ಯಾನೌತ್ಸುಕ್ಯಂ ಯದಪಿ ಚಲನಾದ್ವಾಲಧೇರ್ವ್ಯಂಜಯಂತಿ ತ್ವದ್ದೋರ್ದಂಡದ್ವಿತಯವಶಗಾ ತತ್ಸಮಗ್ರಾ ಜಯಶ್ರೀಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

हेषन्ते यज्जितजलधरध्वानमेते तुरगा भूमिं पादैर्यदपि च मुहुर्दक्षिणैरालिखन्ति
यानौत्सुक्यं यदपि चलनाद्वालधेर्व्यञ्जयन्ति त्वद्दोर्दण्डद्वितयवशगा तत्समग्रा जयश्रीः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

heṣante yajjitajaladharadhvānamete turagā bhūmiṃ pādairyadapi ca muhurdakṣiṇairālikhanti
yānautsukyaṃ yadapi calanādvāladhervyañjayanti tvaddordaṇḍadvitayavaśagā tatsamagrā jayaśrīḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಹೇಷಂತೇ (हेषन्ते, heṣante) = ಕೆನೆಯುತ್ತವೆ (neigh)
  • ಯಜ್ಜಿತಜಲಧರಧ್ವಾನಮೇತೇ (यज्जितजलधरध्वानमेते, yajjitajaladharadhvānamete) = ಮೋಡದ ಗುಡುಗನ್ನು ಗೆದ್ದ ಧ್ವನಿಯಿಂದ, ಇವು (ಯತ್ ಜಿತಜಲಧರಧ್ವಾನಂ ಏತೇ) (with a sound that beats the thunder of rain clouds, these)
  • ತುರಗಾ (तुरगा, turagā) = ಕುದುರೆಗಳು (horses)
  • ಭೂಮಿಂ (भूमिं, bhūmiṃ) = ನೆಲವನ್ನು (the ground)
  • ಪಾದೈರ್ಯದಪಿ (पादैर्यदपि, pādairyadapi) = ಕಾಲುಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ಕೂಡ (ಪಾದೈಃ ಯತ್ ಅಪಿ) (with hooves, and also)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ಮುಹುರ್ದಕ್ಷಿಣೈರಾಲಿಖಂತಿ (मुहुर्दक्षिणैरालिखन्ति, muhurdakṣiṇairālikhanti) = ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಲಗಾಲುಗಳಿಂದ ಕೆರೆಯುತ್ತವೆ (ಮುಹುಃ ದಕ್ಷಿಣೈಃ ಆಲಿಖಂತಿ) (scratch again and again with the right ones)
  • ಯಾನೌತ್ಸುಕ್ಯಂ (यानौत्सुक्यं, yānautsukyaṃ) = ಹೊರಡುವ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು (ಯಾನ ಔತ್ಸುಕ್ಯಂ) (eagerness to march)
  • ಯದಪಿ (यदपि, yadapi) = ಮತ್ತು ಕೂಡ (and also)
  • ಚಲನಾದ್ವಾಲಧೇರ್ವ್ಯಂಜಯಂತಿ (चलनाद्वालधेर्व्यञ्जयन्ति, calanādvāladhervyañjayanti) = ಬಾಲ ಬೀಸುವುದರಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ (ಚಲನಾತ್ ವಾಲಧೇಃ ವ್ಯಂಜಯಂತಿ) (show by the swishing of the tail)
  • ತ್ವದ್ದೋರ್ದಂಡದ್ವಿತಯವಶಗಾ (त्वद्दोर्दण्डद्वितयवशगा, tvaddordaṇḍadvitayavaśagā) = ನಿನ್ನ ಎರಡು ತೋಳುಗಳ ವಶದಲ್ಲಿರುವ (ತ್ವತ್ ದೋರ್ದಂಡದ್ವಿತಯವಶಗಾ) (in the control of your two arms)
  • ತತ್ಸಮಗ್ರಾ (तत्समग्रा, tatsamagrā) = ಅದು ಇಡೀ (ತತ್ ಸಮಗ್ರಾ) (all of it)
  • ಜಯಶ್ರೀಃ (जयश्रीः, jayaśrīḥ) = ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ (the fortune of victory)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಈ ಕುದುರೆಗಳು ಮೋಡದ ಗುಡುಗನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತೆ ಕೆನೆಯುತ್ತವೆ. ಬಲಗಾಲುಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆಲ ಕೆರೆಯುತ್ತವೆ. ಬಾಲವನ್ನು ಬೀಸಿ ಹೊರಡುವ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೂಚಿಸುವುದು ಇದೇ: ಪೂರ್ಣ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಿನ್ನ ಎರಡು ತೋಳುಗಳ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

These horses neigh louder than the thunder of rain clouds. Again and again they scratch the ground with their right hooves. By the swishing of their tails they show their eagerness to march. All of it points one way: the whole fortune of victory is in the control of your two arms.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕವಿ ಕುದುರೆಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಜಯದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತಾನೆ. ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಿಜ, ಅದರ ಅರ್ಥ ಕವಿಯ ಕಲ್ಪನೆ. ಇದೊಂದು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ರೀತಿ.

The poet reads the horses’ behaviour as a forecast of victory. Their restlessness is real, the meaning is the poet’s reading. It is a mode of praise.

ಮೋಡದ ಗುಡುಗಿಗಿಂತ ಜೋರಾದ ಕೆನೆತ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಬಲಗಾಲಿನಿಂದ ನೆಲ ಕೆರೆಯುವುದು ಶುಭಸೂಚಕ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತಿತ್ತೋ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದ ತರಂಗಾ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ತುರಗಾ ಎಂದು ತಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ.

A neigh louder than thunder is exaggeration. We are not sure whether tradition held pawing with the right hoof to be auspicious. The digital text word taranga was corrected to the printed book’s turaga.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 107. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 107. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಿದ್ಧತೆಯ ಸಣ್ಣ ಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಫಲಿತಾಂಶದ ಸುಳಿವು ಇರುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಅಭ್ಯಾಸದ ರೀತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅವನ ಸಿದ್ಧತೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

Small signs of preparation carry hints of the larger result. Watching how a student practises before an examination shows how ready he is.

ಆದರೆ ಸೂಚನೆ ಭರವಸೆ ಅಲ್ಲ. ಕವಿಗೆ ಜಯ ಖಚಿತ, ನಮಗೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧತೆ ಫಲ ಕೊಡಬಹುದು ಅಷ್ಟೇ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರಿ.

But a sign is not a promise. The poet is certain of victory, while we do better to hold that preparation may bear fruit in life.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ