ಗುರುಸಮೀರಸಮೀರಿತಭೂಧರಾ: ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳಂತೆ ಆನೆಗಳು

ಮಳೆಗಾಲದ ಸಂಜೆ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳು ಭಾರವಾಗಿ ತಗ್ಗಿ ಇಳಿದು ಬಂದಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ. ಆಗ ಆಕಾಶವೇ ಭೂಮಿಗೆ ಬಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ ಆನೆಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ, ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿದ ಮೋಡಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬಾಗುವ ಚಿತ್ರವೂ ಬರುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ರಣವರ್ಣನಂ, ಶ್ಲೋಕ 51 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, Scenes of Battle, verse 51

ವಿಷಯ: ಬೆಟ್ಟದಂತಹ ಆನೆಗಳು · Elephants like mountains

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 24 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 24 syllables a line (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಗುರುಸಮೀರಸಮೀರಿತಭೂಧರಾ ಇವ ಗಜಾ ಗಗನಂ ವಿಜಗಾಹಿರೇ
ಗುರುತರಾ ಬಹುವಾರಿಭರಾದ್ಧನಾ ಭುವಮತೀವ ನಮಂತ ಇವಾಭವನ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

गुरुसमीरसमीरितभूधरा इव गजा गगनं विजगाहिरे
गुरुतरा बहुवारिभराद्धना भुवमतीव नमन्त इवाभवन्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

gurusamīrasamīritabhūdharā iva gajā gaganaṃ vijagāhire
gurutarā bahuvāribharāddhanā bhuvamatīva namanta ivābhavan

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಗುರುಸಮೀರಸಮೀರಿತಭೂಧರಾ (गुरुसमीरसमीरितभूधरा, gurusamīrasamīritabhūdharā) = ಬಲವಾದ ಗಾಳಿ ತೂರಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳು (mountains driven by a mighty wind)
ಇವ (इव, iva) = ಎಂಬಂತೆ (as if)
ಗಜಾ (गजा, gajā) = ಆನೆಗಳು (the elephants)
ಗಗನಂ (गगनं, gaganaṃ) = ಆಕಾಶವನ್ನು (the sky)
ವಿಜಗಾಹಿರೇ (विजगाहिरे, vijagāhire) = ಧುಮುಕಿದವು, ಹೊಕ್ಕವು (plunged into)
ಗುರುತರಾ (गुरुतरा, gurutarā) = ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾದ (heavier)
ಬಹುವಾರಿಭರಾದ್ಧನಾ (बहुवारिभराद्धना, bahuvāribharāddhanā) = ಬಹಳ ನೀರಿನ ಭಾರದಿಂದ ದಟ್ಟವಾದ (ಬಹುವಾರಿಭರಾತ್ + ಘನಾಃ) (dense from the load of much water)
ಭುವಮತೀವ (भुवमतीव, bhuvamatīva) = ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ (ಭುವಂ + ಅತೀವ) (the earth, exceedingly)
ನಮಂತ (नमन्त, namanta) = ಬಾಗುತ್ತಿರುವ (bowing)
ಇವಾಭವನ್ (इवाभवन्, ivābhavan) = ಎಂಬಂತೆ ಆದವು (ಇವ + ಅಭವನ್) (became as if)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬಿರುಗಾಳಿ ತೂರಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳಂತೆ ಆನೆಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ಹೊಕ್ಕವು. ಬಹಳ ನೀರಿನ ಭಾರದಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಿದ್ದ ಮೋಡಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಿವೆಯೋ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡವು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The elephants plunged into the sky like mountains driven by a mighty wind. The clouds, dense and heavy with a great load of water, seemed to be bowing low to the earth.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆ ಇದ್ದು ಅವು ಹಾರುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬ ಪುರಾಣ ಕಥೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅದರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಮಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಉಪಮೆ: ಆನೆ ಬೆಟ್ಟದಂತೆ ಎತ್ತರ, ಗಾಳಿ ತೂರಿದಂತೆ ವೇಗ.

There is a well-known old story of mountains having wings and flying. The comparison with a flying mountain may recall it, though that is only our impression. It is a simile: the elephant is as tall as a mountain and as swift as if blown by wind.

ಎರಡನೇ ಸಾಲು ಮೋಡಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಆನೆಗಳ ಸಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅನಿಶ್ಚಿತ. ಆನೆಗಳ ಗುಂಪು ಬಾನಿನ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಇರಬಹುದು, ಇದು ನಮ್ಮ ಊಹೆ.

The second line speaks of clouds, and how it fits with the elephants is uncertain. The thought may be that a herd of elephants recalls the dark clouds of the sky, which is our guess.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 129. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 129. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ದೊಡ್ಡ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತವರು ತಲೆ ಬಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಇಲ್ಲಿ ಮೋಡದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಗಾದೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದು.

The idea that those who carry a great load bow their heads appears here in the cloud image. It can be set beside the proverb that a full pot does not splash.

ಬಲಿಷ್ಠವಾದದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಬೆರಗಾದಾಗ ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಪರಿಚಿತ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಕವಿ ಆನೆಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ ನಾವು ಅಪರಿಚಿತವನ್ನು ಪರಿಚಿತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತೇವೆ.

When we are awed by something mighty we understand it by comparing it to something familiar. As the poet compares the elephant to a mountain, we compare the unfamiliar to the familiar.