ಒಲೆಯ ಪಕ್ಕ ನೇತಾಡುವ ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆಗೆ ಕಿಡಿ ಹತ್ತಿದರೆ, ಬಟ್ಟೆಯ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯ ಕೆಂಪು ಅಡಗಿ ಹೋಗಬಹುದು. ಬೆಂಕಿ ಇದೆ, ಆದರೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ.
ರಣವರ್ಣನಂ ವಿಭಾಗದ ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಂಥದೇ ಒಂದು ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆನೆಗಳ ದಂತಗಳು ಬಡಿದು ಹುಟ್ಟಿದ ಕಿಡಿ ಕೆಂಪು ಚಾಮರಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿದರೂ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಅದು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಮಾತಂಗಾನಾಂ ದಂತಸಂಘಟ್ಟಜನ್ಮಾ ಹೇಮಚ್ಛೇದಚ್ಛಾಯಚಂಚಚ್ಛಿಖಾಗ್ರಃ
ಲಗ್ನೋಽಪ್ಯಗ್ನಿಶ್ಚಾಮರೇಷು ಪ್ರಕಾಮಂ ಮಾಂಜಿಷ್ಠೇಷು ವ್ಯಜ್ಯತೇ ನ ಸ್ಮ ಸೈನ್ಯೈಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
मातङ्गानां दन्तसंघट्टजन्मा हेमच्छेदच्छायचञ्चच्छिखाग्रः
लग्नोऽप्यग्निश्चामरेषु प्रकामं माञ्जिष्ठेषु व्यज्यते न स्म सैन्यैः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
mātaṅgānāṃ dantasaṃghaṭṭajanmā hemacchedacchāyacañcacchikhāgraḥ
lagno’pyagniścāmareṣu prakāmaṃ māñjiṣṭheṣu vyajyate na sma sainyaiḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮಾತಂಗಾನಾಂ (मातङ्गानां, mātaṅgānāṃ) = ಆನೆಗಳ (of the elephants)
- ದಂತಸಂಘಟ್ಟಜನ್ಮಾ (दन्तसंघट्टजन्मा, dantasaṃghaṭṭajanmā) = ದಂತಗಳ ಡಿಕ್ಕಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ (born of the clashing of tusks)
- ಹೇಮಚ್ಛೇದಚ್ಛಾಯಚಂಚಚ್ಛಿಖಾಗ್ರಃ (हेमच्छेदच्छायचञ्चच्छिखाग्रः, hemacchedacchāyacañcacchikhāgraḥ) = ಚಿನ್ನದ ತುಂಡಿನ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆದು ಅಲುಗುವ ಜ್ವಾಲೆಯ ತುದಿಗಳುಳ್ಳದ್ದು (with flame-tips flickering in the colour of a cut piece of gold)
- ಲಗ್ನೋಽಪ್ಯಗ್ನಿಶ್ಚಾಮರೇಷು (लग्नोऽप्यग्निश्चामरेषु, lagno’pyagniścāmareṣu) = ಚಾಮರಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಆ ಬೆಂಕಿ (ಲಗ್ನಃ ಅಪಿ ಅಗ್ನಿಃ ಚಾಮರೇಷು) (though that fire had caught on the fly-whisks)
- ಪ್ರಕಾಮಂ (प्रकामं, prakāmaṃ) = ಚೆನ್ನಾಗಿ, ಸಾಕಷ್ಟು (thoroughly)
- ಮಾಂಜಿಷ್ಠೇಷು (माञ्जिष्ठेषु, māñjiṣṭheṣu) = ಮಂಜಿಷ್ಠದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವುಗಳ ಮೇಲೆ (on the madder-red ones)
- ವ್ಯಜ್ಯತೇ ನ ಸ್ಮ (व्यज्यते न स्म, vyajyate na sma) = ಗೋಚರಿಸಲಿಲ್ಲ (was not made out)
- ಸೈನ್ಯೈಃ (सैन्यैः, sainyaiḥ) = ಸೈನಿಕರಿಂದ (by the soldiers)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆನೆಗಳ ದಂತಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಡಿದು ಹುಟ್ಟಿದ ಬೆಂಕಿಯ ಉರಿ ಚಿನ್ನದ ತುಂಡಿನ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ಅಲುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಚಾಮರಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಆ ಚಾಮರಗಳು ಮಂಜಿಷ್ಠದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವು ಆಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The fire born where the elephants’ tusks clashed had flame-tips that flickered with the colour of a cut piece of gold. It had caught well on the fly-whisks, yet the soldiers did not notice it, because the whisks were already madder-red.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಚಾಮರ ಎಂದರೆ ಚಮರೀಮೃಗದ ಬಾಲದ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬೀಸಣಿಗೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಮಂಜಿಷ್ಠ ಎಂಬುದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಕೊಡುವ ಬೇರಿನ ಗಿಡ. ಎರಡೂ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋಯಿತು.
A chamara is a fly-whisk, famously made of the tail hair of the chamari animal. Manjishtha is a root plant that gives a red dye. Both were red, so the fire merged into the colour.
ಇಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಚಮತ್ಕಾರ ಇರುವುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ. ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಅದು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಿಧಾನ.
The poet’s stroke is exaggeration. Saying the fire had caught and yet was not seen is a way of showing how intense the red was.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 129. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 129. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಗಂಭೀರವಾದ ತೊಂದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ಲಿನಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೂರುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂಚನೆ ಅಡಗಿರುವುದುಂಟು.
A serious trouble can sometimes blend into an ordinary scene and go unseen. In a clinic, one unusual sign may hide among many ordinary complaints.
ಸುತ್ತಲಿನ ಗದ್ದಲ ಅಥವಾ ಆತುರ ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಬಹುದು. ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಿದೆ ಎನಿಸಿದಾಗ ಒಮ್ಮೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ನೋಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ.
The noise or hurry around us can colour our attention. When all seems well, a second slow look is a good habit.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ