ವಿದ್ಯಾ ಮಿತ್ರಂ ಪ್ರವಾಸೇಷು: ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಗೆಳೆಯ

ವಿದ್ಯಾ ಮಿತ್ರಂ ಪ್ರವಾಸೇಷು ಸುಭಾಷಿತ: ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ, ರೋಗಿಗೆ ಔಷಧ, ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮ ಮಿತ್ರರು. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ವಿದ್ಯಾ ಮಿತ್ರಂ ಪ್ರವಾಸೇಷು, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಹೊಸ ಊರಿಗೆ ಹೋದ ಮೊದಲ ದಿನ ಯಾರೂ ಪರಿಚಿತರಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಇರುವುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದದ್ದು ಮಾತ್ರ. ಸ್ನೇಹಿತರೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಜನರಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಆಗ ಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಮಿತ್ರನನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 287 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 287

ವಿಷಯ: ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಿತ್ರ · The friend that fits each situation

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವಿದ್ಯಾ ಮಿತ್ರಂ ಪ್ರವಾಸೇಷು ಭಾರ್ಯಾ ಮಿತ್ರಂ ಗೃಹೇಷು ಚ
ವ್ಯಾಧಿತಸ್ಯೌಷಧಂ ಮಿತ್ರಂ ಧರ್ಮೋ ಮಿತ್ರಂ ಮೃತಸ್ಯ ಚ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

विद्या मित्रं प्रवासेषु भार्या मित्रं गृहेषु च
व्याधितस्यौषधं मित्रं धर्मो मित्रं मृतस्य च

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vidyā mitraṃ pravāseṣu bhāryā mitraṃ gṛheṣu ca
vyādhitasyauṣadhaṃ mitraṃ dharmo mitraṃ mṛtasya ca

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ವಿದ್ಯಾ (विद्या, vidyā) = ವಿದ್ಯೆ (learning)
  • ಮಿತ್ರಂ (मित्रं, mitraṃ) = ಗೆಳೆಯ (a friend)
  • ಪ್ರವಾಸೇಷು (प्रवासेषु, pravāseṣu) = ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ (in travels)
  • ಭಾರ್ಯಾ (भार्या, bhāryā) = ಪತ್ನಿ (the wife)
  • ಮಿತ್ರಂ (मित्रं, mitraṃ) = ಗೆಳೆಯ (a friend)
  • ಗೃಹೇಷು (गृहेषु, gṛheṣu) = ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ (in the home)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ವ್ಯಾಧಿತಸ್ಯೌಷಧಂ (व्याधितस्यौषधं, vyādhitasyauṣadhaṃ) = ರೋಗಿಗೆ ಔಷಧ (ವ್ಯಾಧಿತಸ್ಯ ಔಷಧಂ) (for the sick, medicine)
  • ಮಿತ್ರಂ (मित्रं, mitraṃ) = ಗೆಳೆಯ (a friend)
  • ಧರ್ಮೋ (धर्मो, dharmo) = ಧರ್ಮ (ಧರ್ಮಃ) (righteous conduct)
  • ಮಿತ್ರಂ (मित्रं, mitraṃ) = ಗೆಳೆಯ (a friend)
  • ಮೃತಸ್ಯ (मृतस्य, mṛtasya) = ಸತ್ತವನಿಗೆ (for the one who has died)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಯೇ ಗೆಳೆಯ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯೇ ಗೆಳತಿ. ರೋಗಿಗೆ ಔಷಧವೇ ಗೆಳೆಯ. ಸತ್ತವನಿಗೆ ಧರ್ಮವೇ ಗೆಳೆಯ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

On a journey, learning is the friend. At home, the wife is the friend. For the sick, medicine is the friend. For the one who has died, righteous conduct is the friend.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರ ಎಂದರೆ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಂಬಿ ಒರಗಬಹುದಾದ ಆಧಾರ. ಪದವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಹೊರತಂದು ವಿದ್ಯೆ, ಔಷಧ, ಧರ್ಮ ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಿರುವುದು ಶ್ಲೋಕದ ಚಮತ್ಕಾರ.

Here a friend means a support one can lean on in trouble. The poet’s stroke is to take the word beyond persons and apply it to learning, medicine and righteous conduct.

ಧರ್ಮ ಎಂದರೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸರಿಯಾದ ನಡವಳಿಕೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಜೊತೆ ಬರುವುದು ನಾವು ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯ ಎಂಬುದು ಹಳೆಯ ನಂಬಿಕೆ. ಇದು ಶ್ಲೋಕದ ಹೇಳಿಕೆ, ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ.

Dharma can be taken here as right conduct lived out. That what goes with us after death is the merit we have earned is an old belief. This is the verse’s claim and not a verified fact.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 159. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 159. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಶಿಕ್ಷಕರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಕೊಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉಡುಗೊರೆ ಅವನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಜೊತೆ ಬರುವ ಕಲಿಕೆ. ಮೊದಲ ಸಾಲು ಅದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

The best gift a teacher gives a student is learning that goes with him wherever he goes alone. The first line says just that.

ಔಷಧ ಮಿತ್ರ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಓದಬೇಕು. ಇದು ಕವಿಯ ಚಿತ್ರ, ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ. ಒಂದೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಆಧಾರ ಇದೆ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಸಂದೇಶ.

The line on medicine as friend is a poet’s picture and not advice on any treatment. Its message is that each situation has its own support.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ