ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕಚೇರಿ, ಮನೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಳೆಯ ಕತೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮರ, ನವಿಲು ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಎಂಬ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅದೇ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸ್ವಫಲನಿಚಯಃ ಶಾಖಾಭಂಗಂ ಕರೋತಿ ವನಸ್ಪತೇರ್ಗಮನಮಲಸಂ ಬರ್ಹಾಟೋಪಃ ಕರೋತಿ ಶಿಖಂಡಿನಃ
ಚತುರಗಮನೋ ಜಾತ್ಯೋ ಯೋಽಶ್ವಃ ಸ ಗೌರಿವ ವಾಹ್ಯತೇ ಗುಣವತಿ ಜನೇ ಪ್ರಾಯೇಣೈತೇ ಗುಣಾಃ ಖಲು ದೂಷಣಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
स्वफलनिचयः शाखाभङ्गं करोति वनस्पतेर्गमनमलसं बर्हाटोपः करोति शिखण्डिनः
चतुरगमनो जात्यो योऽश्वः स गौरिव वाह्यते गुणवति जने प्रायेणैते गुणाः खलु दूषणम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
svaphalanicayaḥ śākhābhaṅgaṃ karoti vanaspatergamanamalasaṃ barhāṭopaḥ karoti śikhaṇḍinaḥ
caturagamano jātyo yo’śvaḥ sa gauriva vāhyate guṇavati jane prāyeṇaite guṇāḥ khalu dūṣaṇam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸ್ವಫಲನಿಚಯಃ (स्वफलनिचयः, svaphalanicayaḥ) = ತನ್ನ ಹಣ್ಣುಗಳ ರಾಶಿ (its own heap of fruit)
- ಶಾಖಾಭಂಗಂ (शाखाभङ्गं, śākhābhaṅgaṃ) = ಕೊಂಬೆ ಮುರಿಯುವುದನ್ನು (the breaking of branches)
- ಕರೋತಿ (करोति, karoti) = ಮಾಡುತ್ತದೆ (causes)
- ವನಸ್ಪತೇರ್ಗಮನಮಲಸಂ (वनस्पतेर्गमनमलसं, vanaspatergamanamalasaṃ) = ಮರದ (ಕೊಂಬೆ ಮುರಿಯುವುದು), ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಮಂದ (ವನಸ್ಪತೇಃ + ಗಮನಂ + ಅಲಸಂ) (of the tree, and the gait sluggish)
- ಬರ್ಹಾಟೋಪಃ (बर्हाटोपः, barhāṭopaḥ) = ಗರಿಗಳ ಆಡಂಬರ (the show of tail feathers)
- ಕರೋತಿ (करोति, karoti) = ಮಾಡುತ್ತದೆ (makes)
- ಶಿಖಂಡಿನಃ (शिखण्डिनः, śikhaṇḍinaḥ) = ನವಿಲಿನ (of the peacock)
- ಚತುರಗಮನೋ (चतुरगमनो, caturagamano) = ಚುರುಕಾದ ನಡಿಗೆಯವನು (of swift gait)
- ಜಾತ್ಯೋ (जात्यो, jātyo) = ಒಳ್ಳೆಯ ತಳಿಯ (of good breed)
- ಯೋಽಶ್ವಃ (योऽश्वः, yo’śvaḥ) = ಯಾವ ಕುದುರೆ (the horse which)
- ಸ (स, sa) = ಅದು (that one)
- ಗೌರಿವ (गौरिव, gauriva) = ಎತ್ತಿನಂತೆ (like an ox)
- ವಾಹ್ಯತೇ (वाह्यते, vāhyate) = ದುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೊರೆ ಹೊರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (is made to haul)
- ಗುಣವತಿ ಜನೇ (गुणवति जने, guṇavati jane) = ಗುಣವಂತನಲ್ಲಿ (in a person of merit)
- ಪ್ರಾಯೇಣೈತೇ (प्रायेणैते, prāyeṇaite) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ (ಪ್ರಾಯೇಣ + ಏತೇ) (mostly these)
- ಗುಣಾಃ (गुणाः, guṇāḥ) = ಗುಣಗಳು (qualities)
- ಖಲು (खलु, khalu) = ನಿಜಕ್ಕೂ (indeed)
- ದೂಷಣಮ್ (दूषणम्, dūṣaṇam) = ದೋಷ (a fault)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತನ್ನದೇ ಹಣ್ಣುಗಳ ರಾಶಿ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತದೆ. ಗರಿಗಳ ಆಡಂಬರ ನವಿಲಿನ ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಮಂದಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಚುರುಕಾದ ನಡಿಗೆಯ ಒಳ್ಳೆಯ ತಳಿಯ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿನಂತೆ ದುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುಣವಂತನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವನ ಗುಣಗಳೇ ದೋಷವಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A tree’s own heap of fruit breaks its branches. The show of feathers slows the peacock’s walk. The swift horse of good breed is made to haul like an ox. In a person of merit, it is mostly the very merits that turn into a fault.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳ ಶ್ರೇಣಿ. ಮರ ಮತ್ತು ನವಿಲಿನಲ್ಲಿ ಗುಣವೇ ಅವುಗಳಿಗೆ ಭಾರ. ಕುದುರೆಯಲ್ಲಿ ಗುಣ ನೋಡಿದವರು ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೂರನೆಯದು ಬೇರೆಯವರು ಹೊರಿಸುವ ಹೊರೆ.
The verse has three images. In the tree and the peacock the virtue itself is the weight. In the horse, those who see the merit work it harder. The third is a burden laid by others.
ದೂಷಣ ಎಂದರೆ ದೋಷ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟ. ಪ್ರಾಯೇಣ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಗುಣ ಯಾವಾಗಲೂ ದೋಷವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Dushana means a fault or a hardship. The word prayena, mostly, matters here. The poet does not say virtue always turns into a fault, only that it often does.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 177. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 177. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಷ್ಟದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಚುರುಕಾದ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳು ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಅವನ ದುಡಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
A quick doctor who accepts difficult cases finds more and more patients arriving. His competence itself raises his workload.
ಇದು ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಎಂಬ ಉಪದೇಶವಲ್ಲ. ಹೊರೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ಬೇಡವೆನ್ನಲು ಕಲಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.
It is no counsel to give up one’s merits. What one hears is a warning to learn to share the load and to say no.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ