ವಿದ್ವಾನ್ಸಂಸದಿ ಪಾಕ್ಷಿಕಃ: ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದರು

ವಿದ್ವಾನ್ಸಂಸದಿ ಪಾಕ್ಷಿಕಃ ಸುಭಾಷಿತ: ಪಕ್ಷಪಾತಿ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಜಿಪುಣ ಧನಿಕ ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳ ನಗೆಯ ಪಟ್ಟಿ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ವಿದ್ವಾನ್ಸಂಸದಿ ಪಾಕ್ಷಿಕಃ ಪರವಶೋ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಏಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿ, ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಜಗಳ ಕಾಯುವವರನ್ನು ನಾವು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಹೇಳುವುದು ಒಂದು, ಇರುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಆದಾಗ ನಗು ಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಹತ್ತು ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಕೊನೆಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಇನ್ನೇನು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 1037 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 1037

ವಿಷಯ: ನಗೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ವಿರೋಧಾಭಾಸ · Contradictions worth a laugh

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವಿದ್ವಾನ್ಸಂಸದಿ ಪಾಕ್ಷಿಕಃ ಪರವಶೋ ಮಾನೀ ದರಿದ್ರೋ ಗೃಹೀ ದ್ರವ್ಯಾಢ್ಯಃ ಕೃಪಣೋ ಯತಿರ್ವಸುಮನಾ ವೃದ್ಧೋ ವಿವಾಹೋದ್ಯತಃ
ರಾಜಾ ದುಃಸಚಿವಪ್ರಿಯಃ ಸುಕುಲಜೋ ಮೂರ್ಖಃ ಪುಮಾನ್ಸ್ತ್ರೀಜಿತೋ ವೇದಾಂತೀ ಹತಸತ್ಕ್ರಿಯಃ ಕಿಮಪರಂ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದಂ ಭೂತಲೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

विद्वान्संसदि पाक्षिकः परवशो मानी दरिद्रो गृही द्रव्याढ्यः कृपणो यतिर्वसुमना वृद्धो विवाहोद्यतः
राजा दुःसचिवप्रियः सुकुलजो मूर्खः पुमान्स्त्रीजितो वेदान्ती हतसत्क्रियः किमपरं हास्यास्पदं भूतले

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vidvānsaṃsadi pākṣikaḥ paravaśo mānī daridro gṛhī dravyāḍhyaḥ kṛpaṇo yatirvasumanā vṛddho vivāhodyataḥ
rājā duḥsacivapriyaḥ sukulajo mūrkhaḥ pumānstrījito vedāntī hatasatkriyaḥ kimaparaṃ hāsyāspadaṃ bhūtale

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ವಿದ್ವಾನ್ಸಂಸದಿ (विद्वान्संसदि, vidvānsaṃsadi) = ವಿದ್ವಾಂಸ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ (ವಿದ್ವಾನ್ + ಸಂಸದಿ) (a scholar in the assembly)
  • ಪಾಕ್ಷಿಕಃ (पाक्षिकः, pākṣikaḥ) = ಪಕ್ಷಪಾತಿ, ಒಂದು ಕಡೆ ವಾಲುವವನು (a partisan)
  • ಪರವಶೋ (परवशो, paravaśo) = ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ವಶದಲ್ಲಿರುವವನು (ಪರವಶಃ) (one under another’s control)
  • ಮಾನೀ (मानी, mānī) = ಅಭಿಮಾನಿ (a proud man)
  • ದರಿದ್ರೋ (दरिद्रो, daridro) = ಬಡವನಾದ (ದರಿದ್ರಃ) (poor)
  • ಗೃಹೀ (गृही, gṛhī) = ಗೃಹಸ್ಥ (a householder)
  • ದ್ರವ್ಯಾಢ್ಯಃ (द्रव्याढ्यः, dravyāḍhyaḥ) = ಹಣದಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತ (rich in goods)
  • ಕೃಪಣೋ (कृपणो, kṛpaṇo) = ಜಿಪುಣ (ಕೃಪಣಃ) (a miser)
  • ಯತಿರ್ವಸುಮನಾ (यतिर्वसुमना, yatirvasumanā) = ಸಂನ್ಯಾಸಿ, ಹಣದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟವನು (ಯತಿಃ + ವಸುಮನಾಃ) (an ascetic with his mind on wealth)
  • ವೃದ್ಧೋ (वृद्धो, vṛddho) = ಮುದುಕ (ವೃದ್ಧಃ) (an old man)
  • ವಿವಾಹೋದ್ಯತಃ (विवाहोद्यतः, vivāhodyataḥ) = ಮದುವೆಗೆ ಸಿದ್ಧನಾದವನು (ವಿವಾಹ + ಉದ್ಯತಃ) (intent on marrying)
  • ರಾಜಾ (राजा, rājā) = ರಾಜ (a king)
  • ದುಃಸಚಿವಪ್ರಿಯಃ (दुःसचिवप्रियः, duḥsacivapriyaḥ) = ಕೆಟ್ಟ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವವನು (fond of bad ministers)
  • ಸುಕುಲಜೋ (सुकुलजो, sukulajo) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು (ಸುಕುಲಜಃ) (one born of a good family)
  • ಮೂರ್ಖಃ (मूर्खः, mūrkhaḥ) = ಮೂರ್ಖ (a fool)
  • ಪುಮಾನ್ಸ್ತ್ರೀಜಿತೋ (पुमान्स्त्रीजितो, pumānstrījito) = ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸೋತ ಗಂಡಸು (ಪುಮಾನ್ + ಸ್ತ್ರೀಜಿತಃ) (a man ruled by his wife)
  • ವೇದಾಂತೀ (वेदान्ती, vedāntī) = ವೇದಾಂತಿ (a Vedantin)
  • ಹತಸತ್ಕ್ರಿಯಃ (हतसत्क्रियः, hatasatkriyaḥ) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟವನು (one who has given up good works)
  • ಕಿಮಪರಂ (किमपरं, kimaparaṃ) = ಇನ್ನೇನು (what else)
  • ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದಂ (हास्यास्पदं, hāsyāspadaṃ) = ನಗೆಗೆ ಗುರಿಯಾದದ್ದು (a thing of laughter)
  • ಭೂತಲೇ (भूतले, bhūtale) = ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ (on earth)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಪಾತಿಯಾದ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಅಭಿಮಾನಿ, ಬಡ ಗೃಹಸ್ಥ, ಹಣವಂತ ಜಿಪುಣ, ಹಣದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟ ಸಂನ್ಯಾಸಿ, ಮದುವೆಗೆ ಸಿದ್ಧನಾದ ಮುದುಕ, ಕೆಟ್ಟ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವ ರಾಜ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಲದ ಮೂರ್ಖ, ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸೋತ ಗಂಡಸು, ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ವೇದಾಂತಿ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಇನ್ನೇನಿದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A scholar who takes sides in the assembly, a proud man under another’s control, a poor householder, a wealthy miser, an ascetic with his mind on wealth, an old man set on marrying, a king who is fond of bad ministers, a fool of good family, a man ruled by his wife, a Vedantin who has given up good works. What else on earth is more laughable than these.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೋಡಿಯಲ್ಲೂ ಒಂದು ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಡವಳಿಕೆ ಇದೆ: ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಪಾತ, ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ಧನದ ಆಸೆ, ವೇದಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ ತೊರೆದದ್ದು. ವಿರೋಧಾಭಾಸವೇ ನಗುವಿನ ಮೂಲ.

Each item pairs a name with conduct that runs against it: a scholar and partisanship, an ascetic and the love of wealth, a Vedantin and the abandonment of good works. The contradiction is the source of the laughter.

ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನ ಕಿಮಪರಂ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದಂ ಭೂತಲೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಇನ್ನೇನಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಚುರುಕಿದೆ. ಬಡ ಗೃಹಸ್ಥ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಯ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿ ವಿಂಗಡಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯ, ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.

The closing phrase is a question, what else on earth is more laughable. The sting lies in asking it. The pairs of the poor householder and the proud man could be divided up differently, and we have followed the usual reading.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 179. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 179. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೇಳುವ ಮಾತು ಮತ್ತು ನಡೆ ಬೇರೆಯಾದಾಗ ಹಾಸ್ಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಪಾಠ ಹೇಳುವ ಶಿಕ್ಷಕ ತಾನೇ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಕ್ಷಣ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Comedy arises when words and conduct part ways. When a teacher fails to follow what he teaches, students notice at once.

ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ನಗಲು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದರೂ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಬಹುದು.

It is better to use the list as a mirror than as a way to laugh at others. One may check whether even one of the ten fits oneself.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ