ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವಾಗ ಹೆಸರು ಒಂದಿಷ್ಟು ಗುಣವನ್ನೂ ತರಲಿ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಸರಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಬಲ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಈ ಕವಿ ಒಂದು ತಮಾಷೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಧನಪ್ರಶಂಸಾ ವಿಭಾಗದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಇದು. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಶ್ಲೇಷೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಹೋ ಕನಕಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ವಕ್ತುಂ ಕೇನಾಪಿ ಶಕ್ಯತೇ
ನಾಮಸಾಮ್ಯಾದಹೋ ಚಿತ್ರಂ ಧತ್ತೂರೋಽಪಿ ಮದಪ್ರದಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अहो कनकमाहात्म्यं वक्तुं केनापि शक्यते
नामसाम्यादहो चित्रं धत्तूरोऽपि मदप्रदः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
aho kanakamāhātmyaṃ vaktuṃ kenāpi śakyate
nāmasāmyādaho citraṃ dhattūro’pi madapradaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಹೋ (अहो, aho) = ಆಶ್ಚರ್ಯ (ah, how wondrous)
- ಕನಕಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ (कनकमाहात्म्यं, kanakamāhātmyaṃ) = ಚಿನ್ನದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು (the greatness of gold)
- ವಕ್ತುಂ (वक्तुं, vaktuṃ) = ಹೇಳಲು (to tell)
- ಕೇನಾಪಿ (केनापि, kenāpi) = ಯಾರಿಂದಲೂ (ಕೇನ, ಅಪಿ) (by anyone (kena, api))
- ಶಕ್ಯತೇ (शक्यते, śakyate) = ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ (is it possible)
- ನಾಮಸಾಮ್ಯಾದಹೋ (नामसाम्यादहो, nāmasāmyādaho) = ಹೆಸರಿನ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ, ಆಹಾ (ನಾಮಸಾಮ್ಯಾತ್, ಅಹೋ) (from likeness of name, ah (namasamyat, aho))
- ಚಿತ್ರಂ (चित्रं, citraṃ) = ವಿಚಿತ್ರ (strange)
- ಧತ್ತೂರೋಽಪಿ (धत्तूरोऽपि, dhattūro’pi) = ಧತ್ತೂರವೂ (ಧತ್ತೂರಃ, ಅಪಿ) (even the thorn apple (dhatturah, api))
- ಮದಪ್ರದಃ (मदप्रदः, madapradaḥ) = ಅಮಲು ಕೊಡುವಂಥದು (giver of intoxication)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆಹಾ, ಕನಕದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಸಾಧ್ಯ. ಅದೆಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ, ಕೇವಲ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯ ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ಧತ್ತೂರ ಕೂಡ ಅಮಲು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Ah, who could ever tell the greatness of kanaka. How strange that, merely because it shares the name, even the thorn apple gives intoxication.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕನಕ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಧತ್ತೂರ ಗಿಡಕ್ಕೂ ಕನಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಶ್ಲೇಷೆ, ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಇರುವ ಚಮತ್ಕಾರ.
The word kanaka means gold. The thorn apple plant is also said to be called kanaka. This is the pun, one word with two meanings.
ಹಣ ಮತ್ತೇರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಒಳಾರ್ಥ. ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಹೋಲುವ ಧತ್ತೂರವೇ ಅಮಲು ತರುವುದಾದರೆ ನಿಜವಾದ ಚಿನ್ನ ಏನು ಮಾಡೀತು ಎನ್ನುವುದು ಶ್ಲೋಕದ ಮೊನಚು. ಧತ್ತೂರ ವಿಷಕಾರಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದ ಸಂಗತಿ, ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.
The hidden sense is that wealth intoxicates. If the thorn apple, which only shares the name, can do so, what must real gold do. That is the sting. The thorn apple is known to be poisonous and is used here only for the comparison.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೈಗೆ ಹಣ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತು ಮತ್ತು ನಡೆ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಬಹುತೇಕರು ಗಮನಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಕವಿ ಒಂದೇ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ.
Most people have noticed how speech and manner change once money arrives. The poet has caught that in a single comparison.
ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಒಮ್ಮೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಸೌಮ್ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ.
So it is good to check oneself once when wealth arrives. The verse is a gentle warning toward that.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ