ಅನಿಃಸರಂತೀಮಪಿ ದೇಹಗರ್ಭಾತ್: ಮನೆ ಬಿಡದ ಕೀರ್ತಿ ಅಸತಿ, ಅಲೆವ ಕೀರ್ತಿ ಸತಿ

ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಮನೆಯೊಳಗೇ ಉಳಿದರೆ ಅದು ಹೆಸರೇ ಅಲ್ಲ. ಊರಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಸತಿ ಮತ್ತು ಅಸತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಆಟದ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಚಮತ್ಕಾರ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಕೀರ್ತಿವರ್ಣನಂ, ಶ್ಲೋಕ 16 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, Fame and Renown, verse 16

ವಿಷಯ: ಅಸತಿ ಮತ್ತು ಸತಿ ಕೀರ್ತಿ · Fame as asati and sati

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 22 syllables a line (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅನಿಃಸರಂತೀಮಪಿ ದೇಹಗರ್ಭಾತ್ಕೀರ್ತಿಂ ಪರೇಷಾಮಸತೀಂ ವದಂತಿ
ಸ್ವೈರಂ ಚರಂತೀಮಪಿ ಚ ತ್ರಿಲೋಕ್ಯಾಂ ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿಮಾಹುಃ ಕವಯಃ ಸತೀಂ ನು

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अनिःसरन्तीमपि देहगर्भात्कीर्तिं परेषामसतीं वदन्ति
स्वैरं चरन्तीमपि च त्रिलोक्यां त्वत्कीर्तिमाहुः कवयः सतीं नु

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

aniḥsarantīmapi dehagarbhātkīrtiṃ pareṣāmasatīṃ vadanti
svairaṃ carantīmapi ca trilokyāṃ tvatkīrtimāhuḥ kavayaḥ satīṃ nu

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅನಿಃಸರಂತೀಮಪಿ (अनिःसरन्तीमपि, aniḥsarantīmapi) = ಹೊರಗೆ ಹೊರಡದಿದ್ದರೂ (ಅನಿಃಸರಂತೀಂ, ಅಪಿ) (though not stepping out)
ದೇಹಗರ್ಭಾತ್ಕೀರ್ತಿಂ (देहगर्भात्कीर्तिं, dehagarbhātkīrtiṃ) = ದೇಹದ ಒಳಗಿನಿಂದ, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು (ದೇಹಗರ್ಭಾತ್, ಕೀರ್ತಿಂ) (from within the body, the fame)
ಪರೇಷಾಮಸತೀಂ (परेषामसतीं, pareṣāmasatīṃ) = ಇತರರ, ಅಸತಿ ಎಂದು (ಪರೇಷಾಂ, ಅಸತೀಂ) (of others, as asati)
ವದಂತಿ (वदन्ति, vadanti) = ಹೇಳುತ್ತಾರೆ (they call)
ಸ್ವೈರಂ (स्वैरं, svairaṃ) = ತನ್ನಿಷ್ಟದಂತೆ (at will)
ಚರಂತೀಮಪಿ (चरन्तीमपि, carantīmapi) = ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ (ಚರಂತೀಂ, ಅಪಿ) (though roaming)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ತ್ರಿಲೋಕ್ಯಾಮ್ (त्रिलोक्याम्, trilokyām) = ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ (in the three worlds)
ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿಮಾಹುಃ (त्वत्कीर्तिमाहुः, tvatkīrtimāhuḥ) = ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ (ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿಂ, ಆಹುಃ) (your fame they call)
ಕವಯಃ (कवयः, kavayaḥ) = ಕವಿಗಳು (the poets)
ಸತೀಂ (सतीं, satīṃ) = ಸತಿ ಎಂದು (ಒಳ್ಳೆಯವಳು, ನಿಜವಾಗಿ ಇರುವವಳು) (sati, the good and the real one)
ನು (नु, nu) = ನಿಜವಾಗಿಯೂ (indeed)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದೇಹದ ಒಳಗಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೂ ಇತರರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕವಿಗಳು ಅಸತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನಿಷ್ಟದಂತೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸತಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Other people’s fame never steps out of the body that holds it, and still the poets call it asati. Yours roams the three worlds as it pleases, and still they call it sati, the true and good one.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸತಿ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ನಡತೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಂಗಸು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಅದೇ ಮೂಲದ ಪದಕ್ಕೆ ಇರುವುದು, ನಿಜವಾದದ್ದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಅಸತಿ ಎಂದರೆ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ. ಇಲ್ಲಿನ ಚಮತ್ಕಾರ ಈ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳ ನಡುವೆ ಆಡುವುದರಲ್ಲಿದೆ.

The word sati means a woman of good conduct. From the same root it also means what exists, what is real. Asati is the opposite. The cleverness lies in playing between these two senses.

ಇದೊಂದು ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಹೇಳಿಕೆ. ಮನೆಯೊಳಗೇ ಇರುವವಳು ಅಸತಿ ಎನ್ನುವುದು ಮೊದಲು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹರಡದ ಕೀರ್ತಿ ಇದ್ದೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಒಗಟು ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಓದು ನಮ್ಮದು, ಕವಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು.

It is a paradox. Calling the woman who stays at home asati looks odd at first. The riddle opens once we see that fame which does not spread is as good as absent. This reading is ours, and we cannot be sure of the poet’s mind.

ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಕೀರ್ತಿಂ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅದು ಕೀರ್ತಿಃ ಎಂದಿತ್ತು.

We corrected the word kirtim in the first line from the printed book. The digital text had kirtih there.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 135. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 135. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದೆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದರೆ ಇತರರಿಗೆ ಅದರಿಂದ ಏನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ಲಿನಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಒಂದು ಪಾಠವನ್ನು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಅದು ಒಬ್ಬರ ಅನುಭವವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

If a good piece of work stays in a corner unknown to anyone, others gain nothing from it. A lesson learnt in the clinic and never told to colleagues remains one person’s experience.

ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಚಾರದ ಸಮರ್ಥನೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹರಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕೀರ್ತಿ ಸತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹರಡಿದ ಮೇಲೆ ಅದು ಯಾವ ಮಾತನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಮುಖ್ಯ.

But this need not be taken as a defence of publicity. Fame does not become sati merely by spreading. What it carries as it spreads matters too.