ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಪಾಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಕ್ಕಾಗ ಇಷ್ಟು ಸಾಕು ಎನಿಸುವುದು ಒಂದು. ಕಷ್ಟ ಎದುರಾದಾಗ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡೋಣ ಎನಿಸುವುದು ಇನ್ನೊಂದು.
ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ ಆ ಎರಡೂ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಬಲ್ಲೆವು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ರತ್ನೈರ್ಮಹಾರ್ಹೈಸ್ತುತುಷುರ್ನ ದೇವಾ ನ ಭೇಜಿರೇ ಭೀಮವಿಷೇಣ ಭೀತಿಮ್
ಸುಧಾಂ ವಿನಾ ನ ಪ್ರಯಯುರ್ವಿರಾಮಂ ನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಾದ್ವಿರಮಂತಿ ಧೀರಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
रत्नैर्महार्हैस्तुतुषुर्न देवा न भेजिरे भीमविषेण भीतिम्
सुधां विना न प्रययुर्विरामं न निश्चितार्थाद्विरमन्ति धीराः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ratnairmahārhaistutuṣurna devā na bhejire bhīmaviṣeṇa bhītim
sudhāṃ vinā na prayayurvirāmaṃ na niścitārthādviramanti dhīrāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ರತ್ನೈರ್ಮಹಾರ್ಹೈಸ್ತುತುಷುರ್ನ (रत्नैर्महार्हैस्तुतुषुर्न, ratnairmahārhaistutuṣurna) = ಅತಿ ಬೆಲೆಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ (ರತ್ನೈಃ ಮಹಾರ್ಹೈಃ ತುತುಷುಃ ನ) (were not satisfied with the very costly jewels (ratnaih maharhaih tutushuh na))
- ದೇವಾ (देवा, devā) = ದೇವತೆಗಳು (the gods)
- ನ ಭೇಜಿರೇ (न भेजिरे, na bhejire) = ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ (did not take on)
- ಭೀಮವಿಷೇಣ (भीमविषेण, bhīmaviṣeṇa) = ಭಯಂಕರ ವಿಷದಿಂದ (because of the dreadful poison)
- ಭೀತಿಮ್ (भीतिम्, bhītim) = ಭಯವನ್ನು (fear)
- ಸುಧಾಂ ವಿನಾ (सुधां विना, sudhāṃ vinā) = ಅಮೃತವಿಲ್ಲದೆ (without the nectar)
- ನ ಪ್ರಯಯುರ್ವಿರಾಮಂ (न प्रययुर्विरामं, na prayayurvirāmaṃ) = ವಿರಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ (ನ ಪ್ರಯಯುಃ ವಿರಾಮಂ) (did not come to rest (na prayayuh viramam))
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಾದ್ವಿರಮಂತಿ (निश्चितार्थाद्विरमन्ति, niścitārthādviramanti) = ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಗುರಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾರೆ (ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಾತ್ ವಿರಮಂತಿ) (turn back from the goal they have fixed (nishchitarthat viramanti))
- ಧೀರಾಃ (धीराः, dhīrāḥ) = ಧೀರರು (the steadfast)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದೇವತೆಗಳು ಅತಿ ಬೆಲೆಯ ರತ್ನಗಳು ಸಿಕ್ಕಾಗ ತೃಪ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಭಯಂಕರ ವಿಷ ಎದುರಾದಾಗಲೂ ಭಯಪಡಲಿಲ್ಲ. ಅಮೃತ ಸಿಗುವವರೆಗೆ ವಿರಮಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಧೀರರು ತಾವು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಗುರಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The gods were not satisfied with the very costly jewels, nor did they take fright at the dreadful poison. They did not rest until they had the nectar. In the same way the steadfast do not turn back from a goal they have fixed.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪದ್ಯ ಹೆಸರೆತ್ತದಿದ್ದರೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಸಮುದ್ರ ಮಥಿಸಿದ ಪುರಾಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಆ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಥನದಲ್ಲಿ ರತ್ನಗಳು, ಭಯಂಕರ ವಿಷ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಅಮೃತ ಹೊರಬಂದವು.
The verse does not name it, but it seems to point to the Puranic story of the gods and demons churning the ocean. In that story jewels, a dreadful poison and finally nectar came up.
ಪದ್ಯದ ಚುರುಕು ಅದರ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿದೆ: ಆಮಿಷ, ಭಯ, ಗುರಿ. ಧೀರನನ್ನು ತಡೆಯಬಲ್ಲ ಎರಡು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕವಿ ಮೊದಲು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ.
The sting lies in three steps: temptation, fear and the goal. The poet first dismisses the two things that can stop a steadfast person and then sets the goal in their place.
ಈ ಪದ್ಯ ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೀತಿಶತಕದಲ್ಲೂ ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಗ್ರಹ ಕರ್ತೃವಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ಖಚಿತವೆಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
This verse is widely said to appear in the Nitishataka of Bhartrihari. The collection itself names no author, so we do not state it as certain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಬ್ಬ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮೊದಲ ಕಠಿಣ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿ ತೃಪ್ತನಾಗಬಹುದು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮೊದಲ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕುಗ್ಗಬಹುದು. ಇಬ್ಬರೂ ಗುರಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.
One postgraduate student may relax after handling the first difficult case well. Another may shrink after the first failure. Both have lost sight of the goal.
ಹಠ ಮತ್ತು ಧೀರತೆ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಗುರಿ ಸರಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಆಗಾಗ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದನ್ನು ಪದ್ಯ ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ.
Stubbornness and steadfastness are not the same thing. We take it that the verse does not forbid checking now and then whether the goal itself is right.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ