ಅತ್ಯರ್ಥವಕ್ರತ್ವಮನರ್ಥಕಂ: ನಾಯಿಬಾಲದಂಥ ಮಾತು

ಕೆಲವು ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ನೆನಪಿರುತ್ತದೆ. ಏನು ಹೇಳಿತ್ತು ಎಂಬುದು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಂಥ ಮಾತಿಗೆ ಈ ಉಪಜಾತಿ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಕಟುವಾದ ಹೋಲಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕುಪಂಡಿತನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 42 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Falsely Learned, verse 42

ವಿಷಯ: ಡೊಂಕು ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಮಾತು · Speech that has only its twists

ಛಂದಸ್ಸು: ಉಪಜಾತಿ · Upajati

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅತ್ಯರ್ಥವಕ್ರತ್ವಮನರ್ಥಕಂ ಯಾ
ಶೂನ್ಯಾ ತು ಸರ್ವಾನ್ಯಗುಣೈರ್ವ್ಯನಕ್ತಿ ।
ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತಾದೂಷಿತಯಾ ತಯಾ ಕಿಂ
ತುಚ್ಛಶ್ವಪುಚ್ಛಚ್ಛಟಯೇವ ವಾಚಾ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अत्यर्थवक्रत्वमनर्थकं या
शून्या तु सर्वान्यगुणैर्व्यनक्ति ।
अस्पृश्यतादूषितया तया किं
तुच्छश्वपुच्छच्छटयेव वाचा ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

atyarthavakratvamanarthakaṃ yā
śūnyā tu sarvānyaguṇairvyanakti |
aspṛśyatādūṣitayā tayā kiṃ
tucchaśvapucchacchaṭayeva vācā ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅತ್ಯರ್ಥ (अत्यर्थ, atyartha) = ಮಿತಿ ಮೀರಿದ (excessive)
ವಕ್ರತ್ವಮ್ (वक्रत्वम्, vakratvam) = ಡೊಂಕುತನವನ್ನು (crookedness)
ಅನರ್ಥಕಂ (अनर्थकं, anarthakaṃ) = ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ (meaningless)
ಯಾ (या, yā) = ಯಾವ ಮಾತು (which speech)
ಶೂನ್ಯಾ (शून्या, śūnyā) = ಬರಿದಾದದ್ದು (empty)
ತು (तु, tu) = ಆದರೆ (but)
ಸರ್ವಾನ್ಯಗುಣೈಃ (सर्वान्यगुणैः, sarvānyaguṇaiḥ) = ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ (of all the other merits)
ವ್ಯನಕ್ತಿ (व्यनक्ति, vyanakti) = ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (displays)
ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತಾದೂಷಿತಯಾ (अस्पृश्यतादूषितया, aspṛśyatādūṣitayā) = ಮುಟ್ಟಲಾಗದಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟ (spoiled past touching)
ತಯಾ (तया, tayā) = ಆ (that)
ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ (what is the use of)
ತುಚ್ಛ (तुच्छ, tuccha) = ಕ್ಷುದ್ರವಾದ (paltry)
ಶ್ವಪುಚ್ಛ (श्वपुच्छ, śvapuccha) = ನಾಯಿಯ ಬಾಲದ (of a dog’s tail)
ಛಟಯೇವ (छटयेव, chaṭayeva) = ಕುಂಚದಂತೆ (like the tuft)
ವಾಚಾ (वाचा, vācā) = ಮಾತಿನಿಂದ (by such speech)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಯಾವ ಮಾತು ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಡೊಂಕುತನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದಲೂ ಬರಿದಾಗಿದೆ, ಮುಟ್ಟಲಾಗದಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟಿದೆ, ಕ್ಷುದ್ರವಾದ ನಾಯಿಯ ಬಾಲದ ಕುಂಚದಂತಿರುವ ಆ ಮಾತಿನಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

What use is speech that shows nothing but a pointless excess of twisting, that is empty of every other merit, and is spoiled past touching? It is no better than the paltry tuft of a dog’s tail.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಶ್ವಪುಚ್ಛ ಎಂದರೆ ನಾಯಿಯ ಬಾಲ. ಅದು ಡೊಂಕು, ಅದರಿಂದ ಯಾವ ಕೆಲಸವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮುಟ್ಟುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಮಾತಿನ ಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ಚಿತ್ರ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

Shvapuchcha is a dog’s tail. It is crooked, it does no work, and no one touches it. One image catches all three faults of such speech.

ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತಾ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಲು ಬಾರದ ವಸ್ತು ಎಂಬಷ್ಟೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ನಾಯಿಯ ಬಾಲದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾತು, ಬೇರೆ ಯಾವ ಅರ್ಥವೂ ಇಲ್ಲಿ ಬೇಡ.

The word asprishyata here means no more than a thing one would not put a hand on. It belongs to the image of the dog’s tail and carries no other sense.

ವಕ್ರತ್ವ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ದೋಷವಲ್ಲ. ವಕ್ರೋಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರ ಗುಣವೆಂದೇ ಹೇಳಿದೆ. ಅತ್ಯರ್ಥ ಮತ್ತು ಅನರ್ಥಕ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ದೋಷವಾಗುತ್ತದೆ.

A twist is no fault in poetry; the poeticians count vakrokti among the virtues. It becomes a fault only with the two words excessive and pointless added to it.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 40. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 40. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಇದೇ ದೋಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತಿ ಬಳಸಿ ಬರೆದ ವಾಕ್ಯ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ರೋಗಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

The same fault turns up in medical writing. A sentence that goes the long way round looks serious, but does not say what is to be done for the patient.

ಸರಳವಾಗಿ ಬರೆಯುವುದೊಂದೇ ಸಾಲದು. ಹೇಳಲು ಏನಾದರೂ ಇರಬೇಕು. ಗುಣಗಳಿಂದ ಬರಿದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಮುಖ್ಯ ಆರೋಪ.

Writing plainly is not by itself enough. There has to be something to say. The chief charge in the verse is emptiness of merit.