ಚಿರಾದ್ಯತ್ಕೌತುಕಾವಿಷ್ಟಂ: ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಕಂಡ ಕಣ್ಣುಗಳ ಸಾರ್ಥಕತೆ

ಚಿರಾದ್ಯತ್ಕೌತುಕಾವಿಷ್ಟಂ ಸುಭಾಷಿತ: ಬಹುಕಾಲ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷವನ್ನು ನೋಡಲು ಕಾದಿದ್ದ ಕಣ್ಣು ರಾಜನನ್ನು ಕಂಡು ಸಫಲವಾಯಿತು. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಚಿರಾದ್ಯತ್ಕೌತುಕಾವಿಷ್ಟಂ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಬಹುಕಾಲ ಕೇಳಿ ತಿಳಿದ ಊರಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಹೋದಾಗ ಕಣ್ಣು ಬಿಡದೆ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಕಾದ ಕಾಲ ಉದ್ದವಾದಷ್ಟೂ ಕಂಡ ಕ್ಷಣದ ತೃಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು.

ರಾಜನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಹೊಗಳುವ ಶ್ಲೋಕ ಇದು. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಜಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 2 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, In Praise of Kings, verse 2

ವಿಷಯ: ರಾಜದರ್ಶನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ · The fulfilment of seeing the king

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಚಿರಾದ್ಯತ್ಕೌತುಕಾವಿಷ್ಟಂ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಮುದೀಕ್ಷಿತುಮ್
ತನ್ಮೇ ಸಫಲಮದ್ಯಾಸೀನ್ನೇತ್ರಂ ತ್ವಯ್ಯವಲೋಕಿತೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

चिराद्यत्कौतुकाविष्टं कल्पवृक्षमुदीक्षितुम्
तन्मे सफलमद्यासीन्नेत्रं त्वय्यवलोकिते

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

cirādyatkautukāviṣṭaṃ kalpavṛkṣamudīkṣitum
tanme saphalamadyāsīnnetraṃ tvayyavalokite

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಚಿರಾದ್ಯತ್ (चिराद्यत्, cirādyat) = ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಯಾವುದು (ಚಿರಾತ್ + ಯತ್) (which, for a long time)
  • ಕೌತುಕಾವಿಷ್ಟಂ (कौतुकाविष्टं, kautukāviṣṭaṃ) = ಕುತೂಹಲ ತುಂಬಿದ್ದ (ಕೌತುಕ + ಆವಿಷ್ಟಂ) (full of eagerness)
  • ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಮುದೀಕ್ಷಿತುಮ್ (कल्पवृक्षमुदीक्षितुम्, kalpavṛkṣamudīkṣitum) = ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷವನ್ನು ನೋಡಲು (ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಂ + ಉದೀಕ್ಷಿತುಂ) (to behold the wish-granting tree)
  • ತನ್ಮೇ (तन्मे, tanme) = ಅದು ನನ್ನ (ತತ್ + ಮೇ) (that, my)
  • ಸಫಲಮದ್ಯಾಸೀನ್ನೇತ್ರಂ (सफलमद्यासीन्नेत्रं, saphalamadyāsīnnetraṃ) = ಇಂದು ಸಫಲವಾಯಿತು ಕಣ್ಣು (ಸಫಲಂ + ಅದ್ಯ + ಆಸೀತ್ + ನೇತ್ರಂ) (today the eye has become fruitful)
  • ತ್ವಯ್ಯವಲೋಕಿತೇ (त्वय्यवलोकिते, tvayyavalokite) = ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ (ತ್ವಯಿ + ಅವಲೋಕಿತೇ) (when you were seen)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಕುತೂಹಲ ತುಂಬಿದ್ದ ನನ್ನ ಕಣ್ಣು, ಇಂದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಸಫಲವಾಯಿತು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

My eye, which had long been full of the wish to behold the wish-granting tree, has today become fruitful on seeing you.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಎಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗದ ಮರ. ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಂಬಿಕೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಜನನ್ನು ಆ ಮರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕ ಹಾಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

The Kalpavriksha is the tree of heaven, widely believed to give whatever is asked. The king is being compared to it, though the verse does not say so in so many words.

ಶ್ಲೋಕದ ಜೋಡಣೆ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಯತ್ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನ ತತ್ ಉತ್ತರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಕಣ್ಣು ಕಾದಿತ್ತೋ ಅದೇ ಕಣ್ಣು ಸಫಲವಾಯಿತು ಎಂದು ಅರ್ಥ.

Note the pairing. The yat of the first line is answered by the tat of the second: the very eye that waited is the one that is now fulfilled.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 101. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 101. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಬಹುಕಾಲ ಕಾದ ಭೇಟಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇದ್ದರೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಓದಿದ ಗುರುವನ್ನು ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಕಂಡಾಗ ಅನ್ನಿಸುವುದು ಇದೇ.

A meeting long awaited satisfies the eye when it lives up to the hope. It is what one feels on first seeing, at a conference, a teacher one has read for years.

ಆದರೆ ಇದು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಮಾತು, ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾದದ್ದೇ ಸಫಲತೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಬಂದಾಗ ನಿಜವಾದ ಭೇಟಿ ಏನು ಕೊಟ್ಟಿತು ಎಂದು ತೂಗಿ ನೋಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

But this is a speech of praise and it exaggerates. When waiting itself begins to feel like fulfilment, it is well to weigh what the meeting actually gave.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ