ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬಡವನಿಗೆ ಊಟ ಬಡಿಸಿ ಕಳುಹಿಸುವಾಗ ಮನೆಯವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ನೆಮ್ಮದಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬೇಕು ಎಂಬ ಕೊರಗೂ ಇರಬಹುದು.
ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ ಆ ಎರಡೂ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ಇದರ ಶೈಲಿ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದಾನೇನ ತುಲ್ಯೋ ವಿಧಿರಸ್ತಿ ನಾನ್ಯೋ ಲೋಭಾಚ್ಚ ನಾನ್ಯೋಽಸ್ತಿ ಪರಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಮ್
ವಿಭೂಷಣಂ ಶೀಲಸಮಂ ನ ಚಾನ್ಯತ್ಸಂತೋಷತುಲ್ಯಂ ಧನಮಸ್ತಿ ನಾನ್ಯತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दानेन तुल्यो विधिरस्ति नान्यो लोभाच्च नान्योऽस्ति परः पृथिव्याम्
विभूषणं शीलसमं न चान्यत्सन्तोषतुल्यं धनमस्ति नान्यत्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dānena tulyo vidhirasti nānyo lobhācca nānyo’sti paraḥ pṛthivyām
vibhūṣaṇaṃ śīlasamaṃ na cānyatsantoṣatulyaṃ dhanamasti nānyat
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದಾನೇನ (दानेन, dānena) = ದಾನದೊಂದಿಗೆ (with giving)
- ತುಲ್ಯೋ (तुल्यो, tulyo) = ಸಮನಾದ (equal)
- ವಿಧಿರಸ್ತಿ (विधिरस्ति, vidhirasti) = ಇರುವ ವಿಧಿ, ಆಚರಣೆಯ ದಾರಿ (ವಿಧಿಃ ಅಸ್ತಿ) (there is a rule of right conduct)
- ನಾನ್ಯೋ (नान्यो, nānyo) = ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ (ನ ಅನ್ಯಃ) (no other)
- ಲೋಭಾಚ್ಚ (लोभाच्च, lobhācca) = ಲೋಭಕ್ಕಿಂತಲೂ (ಲೋಭಾತ್ ಚ) (than greed too)
- ನಾನ್ಯೋಽಸ್ತಿ (नान्योऽस्ति, nānyo’sti) = ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ (ನ ಅನ್ಯಃ ಅಸ್ತಿ) (there is no other)
- ಪರಃ (परः, paraḥ) = ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮದ, ಮಿಗಿಲಾದ (greater, worse)
- ಪೃಥಿವ್ಯಾಮ್ (पृथिव्याम्, pṛthivyām) = ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ (on earth)
- ವಿಭೂಷಣಂ (विभूषणं, vibhūṣaṇaṃ) = ಆಭರಣ (an ornament)
- ಶೀಲಸಮಂ (शीलसमं, śīlasamaṃ) = ಶೀಲಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ (equal to good character)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಚಾನ್ಯತ್ಸಂತೋಷತುಲ್ಯಂ (चान्यत्सन्तोषतुल्यं, cānyatsantoṣatulyaṃ) = ಬೇರೊಂದು, ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ (ಚ ಅನ್ಯತ್, ಸಂತೋಷ ತುಲ್ಯಮ್) (and another, equal to contentment)
- ಧನಮಸ್ತಿ (धनमस्ति, dhanamasti) = ಸಂಪತ್ತು ಇದೆ (ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ) (there is wealth)
- ನಾನ್ಯತ್ (नान्यत्, nānyat) = ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ (no other)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದಾನಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಬೇರೊಂದು ವಿಧಿ ಇಲ್ಲ. ಲೋಭಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಬೇರೆ ಶತ್ರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಶೀಲಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಆಭರಣ ಇಲ್ಲ. ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಧನ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
There is no other rule of conduct equal to giving. There is nothing worse on earth than greed. There is no ornament equal to good character, and no other wealth equal to contentment.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ವಿಧಿ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ಧರ್ಮದ ದಾರಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಪರಃ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಲೋಭದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಿಗಿಲಾದ ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ, ಅದನ್ನು ಶತ್ರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿರುವುದು ನಮ್ಮ ತಿಳಿವಳಿಕೆ.
Vidhi here fits the sense of a path of right conduct. We read para in the greed line as greater or worse, and explaining it as an enemy is our understanding.
ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಷಯಗಳು ಹೊಗಳಿಕೆಯವು ಮತ್ತು ಒಂದು ತೆಗಳಿಕೆಯದು. ಆಭರಣ ಎಂದರೆ ಹೊರಗಿನ ಚಿನ್ನ ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು, ಆದರೆ ಕವಿ ಅದಕ್ಕೆ ಶೀಲವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ತಿರುವು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅನುಸ್ವಾರ ಮಸುಕಾಗಿದ್ದು ನಾವು ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಕರಣದಂತೆ ಓದಿದ್ದೇವೆ.
Three items are praised and one is censured. Everyone knows an ornament as outer gold, but the poet turns it by setting character beside it. In the printed page the nasal in santosha is faint and we have read it by the grammar.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 172. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 172. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಡುವುದು ಹಣವನ್ನೇ ಆಗಬೇಕಿಲ್ಲ. ಕಲಿಸುವ ವೈದ್ಯರು ತಮ್ಮ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಅನುಭವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಅದು ದಾನದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಅಪರೂಪದ್ದು.
Giving need not be money. A teaching physician gives time and experience, and that is among the rarest gifts.
ಸಂತೋಷವನ್ನು ಸಂಪತ್ತು ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಳಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಎಷ್ಟು ಇದ್ದರೂ ಸಾಕು ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಗೆರೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ ಎನ್ನುವುದು ಇದರ ಧ್ವನಿ.
Calling contentment wealth does not mean one should stop earning. The tone is that one keeps in the mind a line that says this much is enough.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ