ಯಾವ ಅಧಿಕಾರವೂ ಇಲ್ಲದವನು ಎಷ್ಟೇ ಸಿಟ್ಟಾದರೂ ಯಾರೂ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಎಷ್ಟೇ ಮೆಚ್ಚಿ ಮಾತಾಡಿದರೂ ಯಾರೂ ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನೇ ಬಡವನ ಜೀವನದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಧನೈರ್ವಿಮುಕ್ತಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ಲೋಕೇ ಕಿಂ ಜೀವಿತೇನಾದಿತ ಏವ ತಾವತ್
ಯಸ್ಯ ಪ್ರತೀಕಾರನಿರರ್ಥಕತ್ವಾತ್ಕೋಪಪ್ರಸಾದಾ ವಿಫಲೀಭವಂತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
धनैर्विमुक्तस्य नरस्य लोके किं जीवितेनादित एव तावत्
यस्य प्रतीकारनिरर्थकत्वात्कोपप्रसादा विफलीभवन्ति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dhanairvimuktasya narasya loke kiṃ jīvitenādita eva tāvat
yasya pratīkāranirarthakatvātkopaprasādā viphalībhavanti
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಧನೈರ್ವಿಮುಕ್ತಸ್ಯ (धनैर्विमुक्तस्य, dhanairvimuktasya) = ಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವನ, ಅಂದರೆ ಧನವಿಲ್ಲದವನ (ಧನೈಃ + ವಿಮುಕ್ತಸ್ಯ) (of one freed from wealth)
- ನರಸ್ಯ (नरस्य, narasya) = ಮನುಷ್ಯನ (of the man)
- ಲೋಕೇ (लोके, loke) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
- ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ (what use)
- ಜೀವಿತೇನ (जीवितेन, jīvitena) = ಬದುಕಿನಿಂದ (is life)
- ಆದಿತ ಏವ (आदित एव, ādita eva) = ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ (ಆದಿತಃ + ಏವ) (from the very start)
- ತಾವತ್ (तावत्, tāvat) = ಎಷ್ಟಾದರೂ (at all)
- ಯಸ್ಯ (यस्य, yasya) = ಯಾವನ (whose)
- ಪ್ರತೀಕಾರನಿರರ್ಥಕತ್ವಾತ್ಕೋಪಪ್ರಸಾದಾ (प्रतीकारनिरर्थकत्वात्कोपप्रसादा, pratīkāranirarthakatvātkopaprasādā) = ಮರುಕೊಡಲಾಗದ ಕಾರಣ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹ (ಪ್ರತೀಕಾರನಿರರ್ಥಕತ್ವಾತ್ + ಕೋಪಪ್ರಸಾದಾಃ) (anger and favour, since any requital is without effect)
- ವಿಫಲೀಭವಂತಿ (विफलीभवन्ति, viphalībhavanti) = ಫಲವಿಲ್ಲದೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ (become fruitless)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಧನವಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ, ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ? ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಮರುಕೊಡಲಾರನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹ ಎರಡೂ ಫಲವಿಲ್ಲದೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
What is the use of life in this world to a man without wealth, from the very start? Since he cannot requite anything, both his anger and his favour come to nothing.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪ್ರತೀಕಾರ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೇಡು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲ ಎರಡೂ ಅರ್ಥ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಸೇಡು ತೀರಿಸಲಾಗದು, ಪ್ರಸಾದದಲ್ಲಿ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಲಾಗದು ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The word pratikara can fit both revenge and return here. We have taken it that he cannot avenge in anger and cannot oblige in favour.
ಕೋಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಅಧಿಕಾರದ ಎರಡು ಮುಖ. ರಾಜನ ಕೋಪ ಶಿಕ್ಷೆ, ಪ್ರಸಾದ ಬಹುಮಾನ. ಬಡವನಿಗೆ ಇವೆರಡೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಶ್ಲೋಕ.
Anger and favour are the two faces of power. A king’s anger is punishment and his favour is reward. The verse says the poor man has neither.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರೂ ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದೂರು ಹೇಳಲೂ ಹಿಂಜರಿಯುವ ಬಡ ರೋಗಿಯ ಮಾತನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.
There are still people who raise their voice and find no one to hear. We tell our students to listen with special care to a poor patient who hesitates even to complain.
ಜೀವನದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸಂಪತ್ತಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅಳೆಯಬೇಕೆಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲೋಕ ಹಾಗೆ ಅಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಹಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
The verse does not say that a life should be weighed by the influence of wealth. It only shows the bitter fact that the world weighs it so.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ