ದೃಢಃ ಪ್ರೇಮಾ ಭಗ್ನಃ: ಒಡೆದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿನಂತಾಗದು

ದೃಢಃ ಪ್ರೇಮಾ ಭಗ್ನಃ ಸುಭಾಷಿತ: ಒಡೆದ ಗಟ್ಟಿ ಪ್ರೀತಿ ಕತ್ತಿಯಂತೆ ಮತ್ತೆ ಕೂಡುವುದಿಲ್ಲ, ಕೂಡಿದರೂ ಹಿಂದಿನ ಸಹಜತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ದೃಢಃ ಪ್ರೇಮಾ ಭಗ್ನಃ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಒಡೆದ ಪಿಂಗಾಣಿ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಅಂಟಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಂಟಿಸಿದ ಗೆರೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಹಾಗೆಯೇ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಶೆ ಉಳಿದಂತೆ ತೋರಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಆರಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 987 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 987

ವಿಷಯ: ಒಡೆದ ಪ್ರೀತಿ · Love once broken

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 34 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದೃಢಃ ಪ್ರೇಮಾ ಭಗ್ನಃ ಸದಸಿರಿವ ಸಂಧಿಂ ನ ಭಜತೇ ಭಜೇತಾಪಿ ಪ್ರಾಯಃ ಸ್ಖಲತಿ ಖಲು ಯತ್ನೈರಪಿ ಧೃತಃ
ಸ್ಖಲೇನ್ನೋ ಚೇತ್ಸಾಮ್ಯಂ ಭಜತಿ ನ ಭಜೇದ್ವಾ ನ ಭವತಿ ಚ್ಯುತಾಶಂಕಶ್ಚೇತ್ಸ್ಯಾತ್ಸ್ಮೃತಿಮುಪಗತಸ್ತು ವ್ಯಥಯತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दृढः प्रेमा भग्नः सदसिरिव सन्धिं न भजते भजेतापि प्रायः स्खलति खलु यत्नैरपि धृतः
स्खलेन्नो चेत्साम्यं भजति न भजेद्वा न भवति च्युताशङ्कश्चेत्स्यात्स्मृतिमुपगतस्तु व्यथयति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

dṛḍhaḥ premā bhagnaḥ sadasiriva sandhiṃ na bhajate bhajetāpi prāyaḥ skhalati khalu yatnairapi dhṛtaḥ
skhalenno cetsāmyaṃ bhajati na bhajedvā na bhavati cyutāśaṅkaścetsyātsmṛtimupagatastu vyathayati

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ದೃಢಃ (दृढः, dṛḍhaḥ) = ಗಟ್ಟಿಯಾದ (firm)
  • ಪ್ರೇಮಾ (प्रेमा, premā) = ಪ್ರೀತಿ (love)
  • ಭಗ್ನಃ (भग्नः, bhagnaḥ) = ಒಡೆದದ್ದು (broken)
  • ಸದಸಿರಿವ (सदसिरिव, sadasiriva) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕತ್ತಿಯಂತೆ (ಸತ್ ಅಸಿಃ ಇವ) (like a good sword)
  • ಸಂಧಿಂ (सन्धिं, sandhiṃ) = ಜೋಡಣೆಯನ್ನು (a joining)
  • ನ ಭಜತೇ (न भजते, na bhajate) = ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ (does not take)
  • ಭಜೇತಾಪಿ (भजेतापि, bhajetāpi) = ಹೊಂದಿದರೂ (ಭಜೇತ ಅಪಿ) (even if it should take)
  • ಪ್ರಾಯಃ (प्रायः, prāyaḥ) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (mostly)
  • ಸ್ಖಲತಿ (स्खलति, skhalati) = ಜಾರುತ್ತದೆ, ತಪ್ಪುತ್ತದೆ (slips)
  • ಖಲು (खलु, khalu) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
  • ಯತ್ನೈರಪಿ (यत्नैरपि, yatnairapi) = ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡ (even by efforts)
  • ಧೃತಃ (धृतः, dhṛtaḥ) = ಹಿಡಿದರೂ (held)
  • ಸ್ಖಲೇನ್ನೋ (स्खलेन्नो, skhalenno) = ಜಾರದಿದ್ದರೆ (ಸ್ಖಲೇತ್ ನೋ) (if it does not slip)
  • ಚೇತ್ಸಾಮ್ಯಂ (चेत्साम्यं, cetsāmyaṃ) = ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಮತೆಯನ್ನು (ಚೇತ್ ಸಾಮ್ಯಂ) (if evenness)
  • ಭಜತಿ ನ ಭಜೇದ್ವಾ (भजति न भजेद्वा, bhajati na bhajedvā) = ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹೊಂದದೆ ಇರಬಹುದು (ಭಜತಿ ನ ಭಜೇತ್ ವಾ) (it may regain, or may not)
  • ನ ಭವತಿ (न भवति, na bhavati) = ಆಗುವುದಿಲ್ಲ (does not become)
  • ಚ್ಯುತಾಶಂಕಶ್ಚೇತ್ಸ್ಯಾತ್ಸ್ಮೃತಿಮುಪಗತಸ್ತು (च्युताशङ्कश्चेत्स्यात्स्मृतिमुपगतस्तु, cyutāśaṅkaścetsyātsmṛtimupagatastu) = ಅನುಮಾನ ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದು, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನೆನಪು ಬಂದಾಗ (ಚ್ಯುತಾಶಂಕಃ ಚೇತ್ ಸ್ಯಾತ್ ಸ್ಮೃತಿಂ ಉಪಗತಃ ತು) (free of doubt; even were it so, once memory returns)
  • ವ್ಯಥಯತಿ (व्यथयति, vyathayati) = ನೋಯಿಸುತ್ತದೆ (it pains)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿ ಒಮ್ಮೆ ಒಡೆದರೆ, ಮುರಿದ ಒಳ್ಳೆಯ ಕತ್ತಿಯಂತೆ ಮತ್ತೆ ಕೂಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೂಡಿದರೂ ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿದರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾರುತ್ತದೆ. ಜಾರದಿದ್ದರೂ ಹಿಂದಿನ ಸಮತೆ ಮರಳಬಹುದು, ಮರಳದೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ಅನುಮಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹೋದರೂ ನೆನಪು ಬಂದಾಗ ಅದು ನೋಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Firm love, once broken, does not join again, like a good sword that has snapped. Even if it joins, it mostly slips, however carefully it is held. If it does not slip, its old evenness may or may not return. The doubt is not fully gone, and even if it were, the memory, when it returns, still hurts.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮುರಿದ ಕತ್ತಿಯ ಹೋಲಿಕೆ ಕವಿಯ ಆಯ್ಕೆ. ಗಟ್ಟಿ ವಸ್ತು ಮುರಿದಾಗ ಅದರ ಬಲ ಮತ್ತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ದೃಢ ಎಂಬ ಪದವೇ ಈ ಸಂಬಂಧ ಮೊದಲು ಎಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

The image of a snapped sword is the poet’s choice. It shows that a hard thing, once broken, does not regain its strength. The word drdha, firm, itself hints at how strong the bond once was.

ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನ ಅನ್ವಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಕೂಡಿ ಹೋದ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೆಂದು ಬಿಡಿಸಿದ್ದೇವೆ: ಜಾರುವುದು, ಸಮತೆ ಮರಳದಿರುವುದು, ನೆನಪಿನ ನೋವು. ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಬಿಡಿಸಬಹುದು.

The syntax of the second line is compressed. We have unpacked it as the three possibilities after the joining: slipping, evenness not returning, and the pain of memory. It could be unpacked a little differently.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 177. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 177. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಮ್ಮೆ ನಂಬಿಕೆ ಬಿರುಕು ಬಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ಸಹಜತೆ ಬರುವುದು ಕಷ್ಟ. ರೋಗಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರ ನಡುವೆ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ. ಅದಕ್ಕೇ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟು ಒಡೆಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.

Once trust has cracked, the old ease is hard to bring back. The same holds between patient and doctor. That is why keeping one’s word and not letting it break matters.

ಹಾಗಂತ ಒಡೆದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಜೋಡಿಸಲೇಬಾರದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಜೋಡಿಸಿದರೂ ಗೆರೆ ಉಳಿಯಬಹುದು, ಅದಕ್ಕೆ ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ.

That does not mean the verse says a broken bond should never be mended. It warns that a seam may remain, and that mending asks for patience.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ