ಕಿಮಾಸೇವ್ಯಂ ಪುಂಸಾಂ: ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶ್ನೆ, ನಾಲ್ಕು ಉತ್ತರ

ಕಿಮಾಸೇವ್ಯಂ ಪುಂಸಾಂ ಸುಭಾಷಿತ: ಏನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು, ಏನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಿ ಶ್ಲೋಕವೇ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಕಿಮಾಸೇವ್ಯಂ ಪುಂಸಾಂ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಸಂಜೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತಾಗ “ನಾನು ಯಾವುದರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಲಿ” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏಳುವುದುಂಟು. ಅದಕ್ಕೆ ಯಾರಾದರೂ ಸಣ್ಣ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರೆ ಎಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾಲ್ಕಕ್ಕೂ ತಾನೇ ಉತ್ತರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಆ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಏನು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 984 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 984

ವಿಷಯ: ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉತ್ತರ · Four questions, four answers

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 34 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕಿಮಾಸೇವ್ಯಂ ಪುಂಸಾಂ ಸವಿಧಮನವದ್ಯಂ ದ್ಯುಸರಿತಃ ಕಿಮೇಕಾಂತೇ ಧ್ಯೇಯಂ ಚರಣಯುಗಲಂ ಕೌಸ್ತುಭಭೃತಃ
ಕಿಮಾರಾಧ್ಯಂ ಪುಣ್ಯಂ ಕಿಮಭಿಲಷಣೀಯಂ ಚ ಕರುಣಾ ಯದಾಸಕ್ತ್ಯಾ ಚೇತೋ ನಿರವಧಿ ವಿಮುಕ್ತೌ ಪ್ರಭವತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

किमासेव्यं पुंसां सविधमनवद्यं द्युसरितः किमेकान्ते ध्येयं चरणयुगलं कौस्तुभभृतः
किमाराध्यं पुण्यं किमभिलषणीयं च करुणा यदासक्त्या चेतो निरवधि विमुक्तौ प्रभवति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kimāsevyaṃ puṃsāṃ savidhamanavadyaṃ dyusaritaḥ kimekānte dhyeyaṃ caraṇayugalaṃ kaustubhabhṛtaḥ
kimārādhyaṃ puṇyaṃ kimabhilaṣaṇīyaṃ ca karuṇā yadāsaktyā ceto niravadhi vimuktau prabhavati

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಕಿಮಾಸೇವ್ಯಂ (किमासेव्यं, kimāsevyaṃ) = ಏನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು (ಕಿಂ ಆಸೇವ್ಯಂ) (what is to be resorted to)
  • ಪುಂಸಾಂ (पुंसां, puṃsāṃ) = ಜನರಿಗೆ, ಪುರುಷರಿಗೆ (for people)
  • ಸವಿಧಮನವದ್ಯಂ (सविधमनवद्यं, savidhamanavadyaṃ) = ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ, ಸಮೀಪ (ಸವಿಧಂ ಅನವದ್ಯಂ) (the faultless nearness, the bank)
  • ದ್ಯುಸರಿತಃ (द्युसरितः, dyusaritaḥ) = ಆಕಾಶಗಂಗೆಯ (of the river of heaven)
  • ಕಿಮೇಕಾಂತೇ (किमेकान्ते, kimekānte) = ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು (ಕಿಂ ಏಕಾಂತೇ) (in solitude, what)
  • ಧ್ಯೇಯಂ (ध्येयं, dhyeyaṃ) = ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು (is to be meditated upon)
  • ಚರಣಯುಗಲಂ (चरणयुगलं, caraṇayugalaṃ) = ಪಾದಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು (the pair of feet)
  • ಕೌಸ್ತುಭಭೃತಃ (कौस्तुभभृतः, kaustubhabhṛtaḥ) = ಕೌಸ್ತುಭ ರತ್ನವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನ (of the bearer of the Kaustubha gem)
  • ಕಿಮಾರಾಧ್ಯಂ (किमाराध्यं, kimārādhyaṃ) = ಏನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು (ಕಿಂ ಆರಾಧ್ಯಂ) (what is to be worshipped)
  • ಪುಣ್ಯಂ (पुण्यं, puṇyaṃ) = ಪುಣ್ಯವನ್ನು (merit)
  • ಕಿಮಭಿಲಷಣೀಯಂ (किमभिलषणीयं, kimabhilaṣaṇīyaṃ) = ಏನನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು (ಕಿಂ ಅಭಿಲಷಣೀಯಂ) (what is to be longed for)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ಕರುಣಾ (करुणा, karuṇā) = ಕರುಣೆಯನ್ನು (compassion)
  • ಯದಾಸಕ್ತ್ಯಾ (यदासक्त्या, yadāsaktyā) = ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ (ಯತ್ ಆಸಕ್ತ್ಯಾ) (through attachment to which)
  • ಚೇತೋ (चेतो, ceto) = ಮನಸ್ಸು (the mind)
  • ನಿರವಧಿ (निरवधि, niravadhi) = ಎಡೆಬಿಡದೆ, ಎಲ್ಲೆಯಿಲ್ಲದೆ (without a break, without limit)
  • ವಿಮುಕ್ತೌ (विमुक्तौ, vimuktau) = ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ (in liberation)
  • ಪ್ರಭವತಿ (प्रभवति, prabhavati) = ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ (becomes capable)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಜನರು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಏನು? ಆಕಾಶಗಂಗೆಯ ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಏನು? ಕೌಸ್ತುಭ ಧರಿಸಿದವನ ಪಾದಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು. ಆರಾಧಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಏನು? ಪುಣ್ಯವನ್ನು. ಬಯಸಬೇಕಾದದ್ದು ಏನು? ಕರುಣೆಯನ್ನು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆದರೆ ಮನಸ್ಸು ಎಡೆಬಿಡದೆ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

What should people resort to? The faultless nearness of the heavenly river. What should one meditate on in solitude? The pair of feet of the bearer of the Kaustubha gem. What should one worship? Merit. What should one long for? Compassion. When attachment to these grows, the mind becomes capable of liberation, without a break.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಆಕಾಶಗಂಗೆ ಎಂದರೆ ಗಂಗೆ, ಕೌಸ್ತುಭ ಧರಿಸಿದವನು ವಿಷ್ಣು. ಕೌಸ್ತುಭ ಎಂಬುದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎದೆಯ ಮೇಲಿನ ರತ್ನ ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ ಹೆಸರಿಂದ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲದ ಗುಣಗಳು, ಮೊದಲ ಎರಡು ಜಾಗ ಮತ್ತು ದೇವರು.

The heavenly river is the Ganga, and the bearer of the Kaustubha is Vishnu. Tradition holds that the Kaustubha is the jewel on Vishnu’s chest. In the answers, the last two, merit and compassion, are qualities rather than a place or a form, unlike the first two.

ಪದ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ ತಾನೇ ಉತ್ತರ ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ನಿರವಧಿ ಪದವನ್ನು ಎಡೆಬಿಡದೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಬಿಡಿಸಬಹುದು.

The verse asks and answers its own questions. We have taken niravadhi as without a break. The closing phrase, capable in liberation, could be unpacked a little differently.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 177. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 177. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟು ಉತ್ತರ ಹೇಳುವ ಕ್ರಮ ಇಂದಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಲಿಸುವ ವಿಧಾನ. ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡುವಾಗ ನಾವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಮೊದಲು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ, ನಂತರ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತೇವೆ.

Asking a question and then answering it is a good way of teaching even today. When we teach resident doctors we too put the question first and then lead them to the answer.

ಉತ್ತರಗಳು ನಂಬಿಕೆಯ ದಾರಿಯವು. ಭಕ್ತಿಯ ದಾರಿ ಇಲ್ಲದವರಿಗೂ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುರಿಗಳಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮೋಕ್ಷದ ಫಲ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳಿದ ಮಾತು, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಎಂಬುದು ಅವರವರ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು.

The answers belong to a path of faith. Even for those not on a devotional path, merit and compassion can look like worthy aims. The fruit of liberation is the verse’s own claim, and how to receive it is left to each person’s belief.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ