ದ್ವಾರಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಸಹಸಾ ತತಃ ಕಿಂ: ಹಸಿವು ತಣಿಯದಿದ್ದರೆ ಏನು ಫಲ

ದ್ವಾರಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಸುಭಾಷಿತ: ಅರಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ದಾಟಿ, ರಾಜನ ನಗುಮುಖ ನೋಡಿ, ಮಧುರ ಕಥೆ ಕೇಳಿದರೂ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹಸಿವು ತಣಿಯದಿದ್ದರೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ದ್ವಾರಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಸಹಸಾ ತತಃ ಕಿಂ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಯಾರಾದರೂ ದೊಡ್ಡವರ ಮನೆಗೆ ಕೆಲಸ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಬಾಗಿಲು ದಾಟಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವುದು, ಯಜಮಾನರು ನಗುತ್ತ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಕೇಳುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಸಂತೋಷವೇ.

ಆದರೆ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಏನೂ ಸಿಕ್ಕಿರದಿದ್ದರೆ ಆ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಏನು ಎಂದು ಈ ಪದ್ಯ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 848 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 848

ವಿಷಯ: ಹಸಿವಿನ ಮುಂದೆ ಗೌರವ · Honour before hunger

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 22 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದ್ವಾರಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಸಹಸಾ ತತಃ ಕಿಂ ದೃಷ್ಟಃ ಪ್ರಭುಃ ಸ್ಮೇರಮುಖಸ್ತತಃ ಕಿಮ್
ಕಥಾ ಶ್ರುತಾ ಶ್ರೋತ್ರರಸಾ ತತಃ ಕಿಂ ವ್ಯಥಾ ನ ಶಾಂತಾ ಯದಿ ಜಾಠರೀಯಾ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

द्वारि प्रविष्टः सहसा ततः किं दृष्टः प्रभुः स्मेरमुखस्ततः किम्
कथा श्रुता श्रोत्ररसा ततः किं व्यथा न शान्ता यदि जाठरीया

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

dvāri praviṣṭaḥ sahasā tataḥ kiṃ dṛṣṭaḥ prabhuḥ smeramukhastataḥ kim
kathā śrutā śrotrarasā tataḥ kiṃ vyathā na śāntā yadi jāṭharīyā

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ದ್ವಾರಿ (द्वारि, dvāri) = ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ (at the door)
  • ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ (प्रविष्टः, praviṣṭaḥ) = ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ (entered)
  • ಸಹಸಾ (सहसा, sahasā) = ದಿಢೀರನೆ (suddenly)
  • ತತಃ ಕಿಮ್ (ततः किम्, tataḥ kim) = ಆಮೇಲೆ ಏನು (ತತಃ ಕಿಮ್) (what then)
  • ದೃಷ್ಟಃ (दृष्टः, dṛṣṭaḥ) = ಕಂಡೆ (seen)
  • ಪ್ರಭುಃ (प्रभुः, prabhuḥ) = ಒಡೆಯ (the master)
  • ಸ್ಮೇರಮುಖಸ್ತತಃ ಕಿಮ್ (स्मेरमुखस्ततः किम्, smeramukhastataḥ kim) = ನಗುಮುಖದವನಾದರೂ ಏನು (ಸ್ಮೇರಮುಖಃ ತತಃ ಕಿಮ್) (smiling faced, what then)
  • ಕಥಾ (कथा, kathā) = ಕಥೆ (a tale)
  • ಶ್ರುತಾ (श्रुता, śrutā) = ಕೇಳಿದ (heard)
  • ಶ್ರೋತ್ರರಸಾ (श्रोत्ररसा, śrotrarasā) = ಕಿವಿಗೆ ರಸವಾದ (delightful to the ear)
  • ತತಃ ಕಿಮ್ (ततः किम्, tataḥ kim) = ಆಮೇಲೆ ಏನು (what then)
  • ವ್ಯಥಾ (व्यथा, vyathā) = ನೋವು (the pain)
  • ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
  • ಶಾಂತಾ (शान्ता, śāntā) = ಶಾಂತವಾಗಿದೆ (calmed)
  • ಯದಿ (यदि, yadi) = ಒಂದು ವೇಳೆ (if)
  • ಜಾಠರೀಯಾ (जाठरीया, jāṭharīyā) = ಹೊಟ್ಟೆಯ (of the belly)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಏನು. ಒಡೆಯ ನಗುಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಂಡರೆ ಏನು. ಕಿವಿಗೆ ರಸವಾದ ಕಥೆ ಕೇಳಿದರೆ ಏನು. ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೋವು ಶಾಂತವಾಗದಿದ್ದರೆ ಇವೆಲ್ಲ ಏನು ಫಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

What if one has suddenly got in at the door? What if the master is seen with a smiling face? What if a tale sweet to the ear has been heard? None of it counts if the pain of the belly has not been calmed.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ತತಃ ಕಿಂ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ಮೂರು ಸುಖಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ತೂಕ ಇಳಿಸುವುದು ಇದರ ಚಮತ್ಕಾರ.

The question tatah kim comes three times. Repeating one question to lower three comforts one by one is the verse’s device.

ಜಾಠರೀಯ ಎಂದರೆ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಇಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನ ನೋವು. ಈ ಪದ್ಯ ಒಂದು ತರಹ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಆಸ್ಥಾನದ ಗೌರವವನ್ನು ಹಸಿವಿನ ಮುಂದೆ ಸಣ್ಣದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಅನುಸ್ವಾರದ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಹಲವೆಡೆ ಮಸುಕಾಗಿದ್ದು ಅವನ್ನು ವ್ಯಾಕರಣದಂತೆ ಓದಿದ್ದೇವೆ.

Jathariya means relating to the belly, here the pain of hunger. The verse seems a kind of satire, making court honour small before hunger. In the print the visarga and anusvara marks are faint in several places, and we have read them by the grammar.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 173. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 173. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಹೊಗಳಿಕೆ ಸಿಕ್ಕರೂ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಗೆ ಮನೆ ನಡೆಯುವಷ್ಟು ಸಂಬಳ ಬರದಿದ್ದರೆ ಆ ಗೌರವ ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಕಲಿಸುವವರು ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವವರ ಮೂಲ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

Respect and praise at work do not last long if the pay at month end cannot run the home. Those who teach should also notice the basic needs of trainees.

ಗೌರವ ಬೇಡ ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಸವಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

The verse is not saying respect is unwanted. It seems to us to say that respect is sweeter once the belly is full.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ