ಏಕೋ ದೇವಃ ಕೇಶವೋ ವಾ ಶಿವೋ ವಾ: ಒಂದನ್ನೇ ಹಿಡಿಯುವ ನಿಷ್ಠೆ

ಏಕೋ ದೇವಃ ಕೇಶವೋ ವಾ ಶಿವೋ ವಾ ಸುಭಾಷಿತ: ದೇವರು, ಗೆಳೆಯ, ಸಂಗಾತಿ, ವಾಸ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಇರಲಿ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಏಕೋ ದೇವಃ ಕೇಶವೋ ವಾ ಶಿವೋ ವಾ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳು ಇದ್ದಾಗ ಯಾವುದನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು ತೋಚದೆ ನಿಂತ ಅನುಭವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ. ಆಯ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದಷ್ಟು ನೆಮ್ಮದಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದೂ ಉಂಟು.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಬದುಕಿನ ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ಎರಡು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಆಯ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ ಇರಲಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 814 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 814

ವಿಷಯ: ಒಂದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ನಿಷ್ಠೆ · Steadiness in a single choice

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 22 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಏಕೋ ದೇವಃ ಕೇಶವೋ ವಾ ಶಿವೋ ವಾ ಏಕಂ ಮಿತ್ರಂ ಭೂಪತಿರ್ವಾ ಯತಿರ್ವಾ
ಏಕಾ ಭಾರ್ಯಾ ಸುಂದರೀ ವಾ ದರೀ ವಾ ಏಕೋ ವಾಸಃ ಪತ್ತನೇ ವಾ ವನೇ ವಾ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

एको देवः केशवो वा शिवो वा एकं मित्रं भूपतिर्वा यतिर्वा
एका भार्या सुन्दरी वा दरी वा एको वासः पत्तने वा वने वा

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

eko devaḥ keśavo vā śivo vā ekaṃ mitraṃ bhūpatirvā yatirvā
ekā bhāryā sundarī vā darī vā eko vāsaḥ pattane vā vane vā

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಏಕೋ (एको, eko) = ಒಬ್ಬನೇ (one)
  • ದೇವಃ (देवः, devaḥ) = ದೇವರು (god)
  • ಕೇಶವೋ (केशवो, keśavo) = ಕೇಶವ (ವಿಷ್ಣು) (Keshava (Vishnu))
  • ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
  • ಶಿವೋ (शिवो, śivo) = ಶಿವ (Shiva)
  • ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
  • ಏಕಂ (एकं, ekaṃ) = ಒಬ್ಬನೇ (one)
  • ಮಿತ್ರಂ (मित्रं, mitraṃ) = ಗೆಳೆಯ (friend)
  • ಭೂಪತಿರ್ವಾ (भूपतिर्वा, bhūpatirvā) = ರಾಜನಾಗಲಿ ಅಥವಾ (ಭೂಪತಿಃ+ವಾ) (a king, or (bhupatih + va))
  • ಯತಿರ್ವಾ (यतिर्वा, yatirvā) = ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಲಿ (ಯತಿಃ+ವಾ) (an ascetic (yatih + va))
  • ಏಕಾ (एका, ekā) = ಒಬ್ಬಳೇ, ಒಂದೇ (one)
  • ಭಾರ್ಯಾ (भार्या, bhāryā) = ಪತ್ನಿ (wife)
  • ಸುಂದರೀ (सुन्दरी, sundarī) = ಸುಂದರಿ (a beauty)
  • ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
  • ದರೀ (दरी, darī) = ಗುಹೆ (a cave)
  • ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
  • ಏಕೋ (एको, eko) = ಒಂದೇ (one)
  • ವಾಸಃ (वासः, vāsaḥ) = ವಾಸ, ವಾಸಸ್ಥಳ (dwelling)
  • ಪತ್ತನೇ (पत्तने, pattane) = ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ (in a town)
  • ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
  • ವನೇ (वने, vane) = ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ (in a forest)
  • ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದೇವರು ಒಬ್ಬನೇ ಇರಲಿ, ಕೇಶವನಾಗಲಿ ಶಿವನಾಗಲಿ. ಗೆಳೆಯ ಒಬ್ಬನೇ ಇರಲಿ, ರಾಜನಾಗಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಲಿ. ಸಂಗಾತಿ ಒಂದೇ ಇರಲಿ, ಸುಂದರಿಯಾಗಲಿ ಗುಹೆಯಾಗಲಿ. ವಾಸ ಒಂದೇ ಇರಲಿ, ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಾಗಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಾಗಲಿ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Let there be one god, whether Keshava or Shiva. Let there be one friend, whether a king or an ascetic. Let there be one companion, whether a beauty or a cave. Let there be one dwelling, whether in a town or in a forest.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಇಲ್ಲ. ಇರಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಯ್ಕೆಗಳು ಸಮಾನ. ಕೇಶವನಿಗೂ ಶಿವನಿಗೂ ಒಂದೇ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ.

The verse has no verb. We have read it with a wish added, let there be. The two options in each pair are treated as equals. It is worth noticing that Keshava and Shiva are given the same standing.

ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತುದಿಗಳು ಇವೆ. ಅಧಿಕಾರದ ರಾಜ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಯತಿ, ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಕಾಡು. ಸುಂದರಿ ಮತ್ತು ದರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶಬ್ದದ ಒಂದು ಆಟವೂ ಇದೆ, ಎರಡೂ ಪದಗಳ ಧ್ವನಿ ಹತ್ತಿರ. ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂಗಾತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ವಿರಾಗಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಸೂಚನೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ.

Each pair holds two far ends: the king of power and the ascetic of renunciation, the town and the forest. There is also a play of sound between sundari and dari, which are close in sound. We read the cave offered as a companion as a hint of the renunciate’s choice.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 172. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 172. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅರ್ಧ ಓದಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಿಂತ ಒಂದು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಓದಿದವನು ಹೆಚ್ಚು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕಲಿಸುವವರು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಗುರಿ ಒಂದು ಇದ್ದರೆ ಶಕ್ತಿ ಚದುರುವುದಿಲ್ಲ.

Teachers often say a student who reads one textbook three times learns more than one who half reads ten. With one aim, energy is not scattered.

ಇದು ಇತರರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಮಾತಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕವೇ ಕೇಶವ ಮತ್ತು ಶಿವ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಆಯ್ಕೆ ನಮ್ಮದು, ನಿಷ್ಠೆ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಇರಲಿ ಎನ್ನುವುದು ಅದರ ಒತ್ತು.

This is not a dismissal of anyone else’s faith. The verse itself puts Keshava and Shiva side by side. The choice is ours, and its stress is on keeping faith with one.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ