ಗಣೇಶ ಸೂಕ್ತಮ್: ಗಣಗಳ ಒಡೆಯನನ್ನು ಕರೆಯುವ ಋಗ್ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳು

आ तू न॑ इन्द्र क्षु॒मन्तं᳚ चि॒त्रं ग्रा॒भं सं गृ॑भाय ।
म॒हा॒ह॒स्ती दक्षि॑णेन ॥ 1 ॥

वि॒द्मा हि त्वा᳚ तुविकू॒र्मिन्तु॒विदे᳚ष्णं तु॒वीम॑घम् ।
तु॒वि॒मा॒त्रमवो᳚भिः ॥ 2 ॥

न॒ हि त्वा᳚ शूर दे॒वा न मर्ता᳚सो॒ दित्स᳚न्तम् ।
भी॒मं न गां वा॒रय᳚न्ते ॥ 3 ॥

एतो॒न्विन्द्रं॒ स्तवा॒मेशा᳚नं॒ वस्व॑ः स्व॒राजम्᳚ ।
न राध॑सा मर्धिषन्नः ॥ 4 ॥

प्र स्तो᳚ष॒दुप॑ गासिष॒च्छ्रव॒त्साम॑ गी॒यमा᳚नम् ।
अ॒भिराध॑साजुगुरत् ॥ 5 ॥

आ नो᳚ भर॒ दक्षि॑णेना॒भि स॒व्येन॒ प्र मृ॑श ।
इन्द्र॒ मानो॒ वसो॒र्निर्भा᳚क् ॥ 6 ॥

उप॑क्रम॒स्वा भ॑र धृष॒ता धृ॑ष्णो॒ जना᳚नाम् ।
अदा᳚शूष्टरस्य॒ वेद॑ः ॥ 7 ॥

इन्द्र॒ य उ॒ नु ते॒ अस्ति॒ वाजो॒ विप्रे᳚भि॒ः सनि॑त्वः ।
अ॒स्माभि॒ः सुतं स॑नुहि ॥ 8 ॥

स॒द्यो॒जुव॑स्ते॒ वाजा᳚ अ॒स्मभ्य᳚म् वि॒श्वश्च᳚न्द्राः ।
वशै᳚श्च म॒क्षू ज॑रन्ते ॥ 9 ॥

ग॒णानां᳚ त्वा ग॒णप॑तिं हवामहे क॒विं क॑वी॒नामु॑प॒मश्र॑वस्तमम् ।
ज्ये॒ष्ठ॒राजं॒ ब्रह्म॑णां ब्रह्मणस्पत॒ आ न॑ः शृ॒ण्वन्नू॒तिभि॑स्सीद॒ साद॑नम् ॥ 10 ॥

नि षु सी᳚द गणपते ग॒णेषु॒ त्वामा᳚हु॒र्विप्र॑तमं कवी॒नाम् ।
न ऋ॒ते त्वत्क्रि॑यते॒ किं च॒नारे म॒हाम॒र्कं म॑घवञ्चि॒त्रम॑र्च ॥ 11 ॥

अ॒भि॒ख्यानो᳚ मघव॒न्नाध॑माना॒न्त्सखे᳚ बो॒धि व॑सुपते॒ सखी᳚नाम् ।
रणं᳚ कृधि रणकृत्सत्यशु॒ष्माभ॑क्ते चि॒दा भ॑जा रा॒ये अ॒स्मान् ॥ 12 ॥

ā tū ná indra kṣu̱manta̋ṃ ci̱traṃ grā̱bhaṃ saṃ gṛ́bhāya |
ma̱hā̱ha̱stī dakṣíṇena || 1 ||

vi̱dmā hi tvā̋ tuvikū̱rmintu̱vide̋ṣṇaṃ tu̱vīmágham |
tu̱vi̱mā̱tramavőbhiḥ || 2 ||

na̱ hi tvā̋ śūra de̱vā na martā̋so̱ ditsa̋ntam |
bhī̱maṃ na gāṃ vā̱raya̋nte || 3 ||

eto̱nvindra̱ṃ stavā̱meśā̋na̱ṃ vasváḥ sva̱rāja̋m |
na rādhásā mardhiṣannaḥ || 4 ||

pra stőṣa̱dupá gāsiṣa̱cchrava̱tsāmá gī̱yamā̋nam |
a̱bhirādhásājugurat || 5 ||

ā nő bhara̱ dakṣíṇenā̱bhi sa̱vyena̱ pra mṛ́śa |
indra̱ māno̱ vaso̱rnirbhā̋k || 6 ||

upákrama̱svā bhára dhṛṣa̱tā dhṛ́ṣṇo̱ janā̋nām |
adā̋śūṣṭarasya̱ vedáḥ || 7 ||

indra̱ ya u̱ nu te̱ asti̱ vājo̱ vipre̋bhi̱ḥ sanítvaḥ |
a̱smābhi̱ḥ sutaṃ sánuhi || 8 ||

sa̱dyo̱juváste̱ vājā̋ a̱smabhya̋m vi̱śvaśca̋ndrāḥ |
vaśai̋śca ma̱kṣū járante || 9 ||

ga̱ṇānā̋ṃ tvā ga̱ṇapátiṃ havāmahe ka̱viṃ kávī̱nāmúpa̱maśrávastamam |
jye̱ṣṭha̱rāja̱ṃ brahmáṇāṃ brahmaṇaspata̱ ā náḥ śṛ̱ṇvannū̱tibhíssīda̱ sādánam || 10 ||

ni ṣu sī̋da gaṇapate ga̱ṇeṣu̱ tvāmā̋hu̱rviprátamaṃ kavī̱nām |
na ṛ̱te tvatkríyate̱ kiṃ ca̱nāre ma̱hāma̱rkaṃ mághavañci̱tramárca || 11 ||

a̱bhi̱khyānő maghava̱nnādhámānā̱ntsakhe̋ bo̱dhi vásupate̱ sakhī̋nām |
raṇa̋ṃ kṛdhi raṇakṛtsatyaśu̱ṣmābhákte ci̱dā bhájā rā̱ye a̱smān || 12 ||

ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳು: ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗೆ ಗೆರೆ (a̱), ಸ್ವರಿತಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಗೆರೆ (á), ಕಂಪಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗೆರೆ (a̋). ಉದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಚಿಹ್ನೆ ಇಲ್ಲ. · Accents: macron below for anudātta, acute for svarita, double acute for the kampa; udātta is unmarked.

ಈ ಸಂಗ್ರಹದ ಮೊದಲ ಒಂಬತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳು ಋಗ್ವೇದದ ಎಂಟನೆಯ ಮಂಡಲದ ಇಂದ್ರಸೂಕ್ತದಿಂದ ಬಂದವು. ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಹಾಹಸ್ತೀ ಎಂಬ ಪದದ ಅಕ್ಷರಾರ್ಥ ದೊಡ್ಡ ಕೈಯುಳ್ಳವನು. ಹಸ್ತೀ ಎಂದರೆ ಆನೆಯೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಗಣೇಶನ ಉಪಾಸಕರು ಇದನ್ನು ಗಜಮುಖನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಪರಂಪರೆಯ ಅರ್ಥ.

The first nine mantras of this collection come from an Indra hymn in the eighth book of the Rig Veda. There the word mahahasti literally means one with a great hand. Since hasti also means elephant, worshippers of Ganesha apply it to the elephant-faced god. That is a traditional reading.

ಗಣಾನಾಂ ತ್ವಾ ಎಂಬ ಹತ್ತನೆಯ ಮಂತ್ರ ಎರಡನೆಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿಯ ಸ್ತುತಿ. ನಿ ಷು ಸೀದ ಗಣಪತೇ ಎಂಬ ಹನ್ನೊಂದನೆಯದು ಹತ್ತನೆಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನನ್ನೇ ಗಣಪತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ವೇದದ ಗಣಪತಿ ಎಂದರೆ ಗಣಗಳ, ಅಂದರೆ ಸಮೂಹಗಳ ನಾಯಕ. ಪುರಾಣದ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರನ ರೂಪ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

The tenth mantra, ganānām tvā, praises Brahmanaspati in the second book. The eleventh, ni shu sida ganapate, in the tenth book, addresses Indra himself as ganapati. In the Veda, ganapati means leader of the ganas, the companies or hosts. Many scholars regard the Puranic form of Vighneshvara as a later development.

ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ ಉಡುಪಿಯ ಅಪ್ರಮೇಯ 2026ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವೇದಸೂಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಕ್ರಮ: ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗಿನ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಅನುದಾತ್ತ, ಮೇಲಿನ ಲಂಬಗೆರೆ ಸ್ವರಿತ, ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಗೆರೆ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಿತ. ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಕಲಿಯುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ.

The accented text follows the 2026 collection of Vedic hymns prepared by Aprameya of Udupi. How to read the marks: a line below a syllable is anudatta, a vertical stroke above is svarita, a double stroke above is the long svarita. Learning from a teacher remains the right way.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.

ನೀನಿಲ್ಲದೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಲಿ ದೂರವಾಗಲಿ ಏನೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಾಲನ್ನು ಗಣ ಎಂಬ ಪದದ ಜೊತೆ ಓದಿ ನೋಡಿ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಒಬ್ಬರಿಂದಲೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗುಂಪನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದಿಡುವ ನಾಯಕನಿಲ್ಲದೆ ಏನೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Read the line nothing is done without you, near or far, together with the word gana. Most tasks cannot be done by one person alone. Without a leader who holds the group together, nothing moves forward.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ತಂಡದಲ್ಲೂ ಇದು ನಿಜ: ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯರು, ನರ್ಸುಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞರು, ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ. ವಿಘ್ನಗಳು ದೂರವಾಗುವುದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂರಿಸುವ ಗಣಪತಿ ಇದ್ದಾಗ.

It is true of a hospital team too: senior doctors, nurses, technicians, cleaning staff. Obstacles clear when there is a ganapati who seats everyone together.