ಘಟನಂ ವಿಘಟನಮಥವಾ: ಫಲ ವಿಧಿಯದು, ಕರ್ತವ್ಯ ಮನುಷ್ಯನದು

ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆದ ಮೇಲೆ ಫಲಿತಾಂಶ ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಓದಿದ್ದೂ ಬರೆದದ್ದೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದು ಬರೆದವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತು.

ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕಾರ್ಯದ ಫಲ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯದ ನಡೆ ಎಂಬ ಎರಡನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಳೆಗಳಾಗಿ ಇಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಉದಾರಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 28 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of the Generous, verse 28

ವಿಷಯ: ಫಲ ವಿಧಿಯದು, ನಡೆ ನಮ್ಮದು · The outcome is fate’s, the conduct ours

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಘಟನಂ ವಿಘಟನಮಥವಾ ಕಾರ್ಯಾಣಾಂ ಭವತಿ ವಿಧಿನಿಯೋಗೇನ
ಉಚಿತೇಽನುಚಿತೇ ಕರ್ಮಣಿ ವೃತ್ತಿನಿವೃತ್ತೀ ಸಮಾದತ್ತೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

घटनं विघटनमथवा कार्याणां भवति विधिनियोगेन
उचितेऽनुचिते कर्मणि वृत्तिनिवृत्ती समादत्ते

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

ghaṭanaṃ vighaṭanamathavā kāryāṇāṃ bhavati vidhiniyogena
ucite’nucite karmaṇi vṛttinivṛttī samādatte

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಘಟನಂ (घटनं, ghaṭanaṃ) = ಕೂಡಿಬರುವುದು, ಸಿದ್ಧಿಸುವುದು (coming together, success)
ವಿಘಟನಮಥವಾ (विघटनमथवा, vighaṭanamathavā) = ಕೆಡುವುದು ಅಥವಾ (ವಿಘಟನಂ + ಅಥವಾ) (breaking apart, or (vighatanam + athava))
ಕಾರ್ಯಾಣಾಂ (कार्याणां, kāryāṇāṃ) = ಕಾರ್ಯಗಳ (of undertakings)
ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತದೆ (happens)
ವಿಧಿನಿಯೋಗೇನ (विधिनियोगेन, vidhiniyogena) = ವಿಧಿಯ ನಿಯೋಜನೆಯಿಂದ (by the ordering of fate)
ಉಚಿತೇಽನುಚಿತೇ (उचितेऽनुचिते, ucite’nucite) = ಉಚಿತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತದಲ್ಲಿ (ಉಚಿತೇ + ಅನುಚಿತೇ) (in the fitting and the unfitting (uchite + anuchite))
ಕರ್ಮಣಿ (कर्मणि, karmaṇi) = ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ (in action)
ವೃತ್ತಿನಿವೃತ್ತೀ (वृत्तिनिवृत्ती, vṛttinivṛttī) = ತೊಡಗುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದು (engaging and holding back)
ಸಮಾದತ್ತೇ (समादत्ते, samādatte) = ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ (takes up)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕಾರ್ಯಗಳು ಕೂಡಿಬರುವುದೂ ಕೆಡುವುದೂ ವಿಧಿಯ ನಿಯೋಜನೆಯಿಂದ. ಉಚಿತ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದನ್ನೂ ಅನುಚಿತ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದನ್ನೂ ಮನಸ್ವಿ ತಾನೇ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Whether undertakings come together or fall apart happens by the ordering of fate. Engaging in fitting action and holding back from unfitting action is something the high-minded person takes up for himself.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಉಚಿತಕ್ಕೆ ವೃತ್ತಿ, ಅನುಚಿತಕ್ಕೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಎಂಬ ಅನ್ವಯವನ್ನು ನಾವು ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.

The pair vritti and nivritti here means engaging in the good and holding back from the bad. We take engagement to go with the fitting and holding back with the unfitting, from the sense of the line.

ಕರ್ತೃ ಪದ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಮನಸ್ವಿಯೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಅದು ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಬಂದ ಊಹೆ.

The verse names no subject. We take the high-minded person of the previous verse to be the subject here too. That is an inference from the context.

ಗಣಕ ರೂಪದ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಪದ ಮಮಾದತ್ತೇ ಎಂದಿತ್ತು. ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಮಾದತ್ತೇ ಎಂದಿದೆ. ನಾವು ಮುದ್ರಣವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.

The digital text had mamadatte as the last word. The printed book reads samadatte. We have followed the print.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 70. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 70. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ರೋಗಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹೇಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ವೈದ್ಯನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆ ಅವನದೇ.

How a patient’s treatment turns out is not always in the doctor’s hands. But the choice of what to do and what not to do is his own.

ಫಲ ವಿಧಿಯದು ಎಂದು ಕೈಚೆಲ್ಲಿ ಕೂರುವುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತಲ್ಲ. ಫಲ ಕೈಬಿಟ್ಟಾಗಲೂ ನಮ್ಮ ನಡೆ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

The verse does not tell us to sit back because results belong to fate. It reminds us that even when the result slips away, our conduct stays in our hands.