ನಾಪ್ತಂ ಯತ್ಕೇನಚಿದಪಿ: ಯಾರೂ ಮುಟ್ಟದ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನ

ಕಷ್ಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಸಾಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತರಾಗುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಯಾರೂ ಇದುವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟದ ಅಂಕ ಮಾತ್ರ ಸಮಾಧಾನ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತು. ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಬರುವುದು ಯಾವ ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ಎಂದು ಅದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಉದಾರಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 27 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of the Generous, verse 27

ವಿಷಯ: ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಗುರಿ · Self-respect and a lofty aim

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನಾಪ್ತಂ ಯತ್ಕೇನಚಿದಪಿ ಮನೋರಥಾ ಅಪಿ ಯತೋ ನಿವರ್ತಂತೇ
ತದ್ಯದಿ ನ ಲಭ್ಯತೇಽನ್ಯನ್ಮನಸ್ವಿನಃ ಕಿಮಭಿಮಾನಫಲಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

नाप्तं यत्केनचिदपि मनोरथा अपि यतो निवर्तन्ते
तद्यदि न लभ्यतेऽन्यन्मनस्विनः किमभिमानफलम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

nāptaṃ yatkenacidapi manorathā api yato nivartante
tadyadi na labhyate’nyanmanasvinaḥ kimabhimānaphalam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ನಾಪ್ತಂ (नाप्तं, nāptaṃ) = ಪಡೆಯದ (ನ + ಆಪ್ತಂ) (not attained (na + aptam))
ಯತ್ಕೇನಚಿದಪಿ (यत्केनचिदपि, yatkenacidapi) = ಯಾವುದನ್ನು ಯಾರೂ (ಯತ್ + ಕೇನಚಿತ್ + ಅಪಿ) (which by anyone at all (yat + kenachit + api))
ಮನೋರಥಾ (मनोरथा, manorathā) = ಆಸೆಗಳು, ಮನೋರಥಗಳು (wishes, the chariots of the mind)
ಅಪಿ (अपि, api) = ಕೂಡ (even)
ಯತೋ (यतो, yato) = ಯಾವುದರಿಂದ (from which)
ನಿವರ್ತಂತೇ (निवर्तन्ते, nivartante) = ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತವೆ (turn back)
ತದ್ಯದಿ (तद्यदि, tadyadi) = ಅದು ಒಂದು ವೇಳೆ (ತತ್ + ಯದಿ) (that, if (tat + yadi))
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಲಭ್ಯತೇಽನ್ಯನ್ಮನಸ್ವಿನಃ (लभ्यतेऽन्यन्मनस्विनः, labhyate’nyanmanasvinaḥ) = ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದವು, ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಗೆ (ಲಭ್ಯತೇ + ಅನ್ಯತ್ + ಮನಸ್ವಿನಃ) (is gained, the rest, for the high-minded (labhyate + anyat + manasvinah))
ಕಿಮಭಿಮಾನಫಲಮ್ (किमभिमानफलम्, kimabhimānaphalam) = ಅಭಿಮಾನದ ಫಲ ಏನು (ಕಿಂ + ಅಭಿಮಾನಫಲಂ) (what fruit has pride (kim + abhimanaphalam))

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಯಾರೂ ಇದುವರೆಗೆ ಪಡೆಯದ, ಆಸೆಗಳೂ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುವಂಥ ಆ ಎತ್ತರ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

What no one has ever attained, the place from which even wishes turn back: if that is not gained, what fruit does pride bring a high-minded person from the lesser things?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮನೋರಥ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ರಥ, ಅಂದರೆ ಆಸೆ. ಆಸೆಗಳೂ ಹೋಗಿ ಮುಟ್ಟಲಾರದ ಎತ್ತರ ಎಂಬ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಗುರಿಯ ದೂರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

Manoratha, the chariot of the mind, means a wish. The exaggeration that even wishes cannot reach that height shows how far the aim lies.

ಆ ಎತ್ತರ ಯಾವುದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯತ್ ಎಂಬ ಪದದ ಅನ್ವಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ. ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಉಳಿದ ಸಾಧನೆಗಳು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.

The verse does not say what that height is. The sense of the word anyat is also slightly uncertain. Here we take it as the lesser achievements.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 70. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 70. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕಲಿಸುವವರಿಗೂ ಕಲಿಯುವವರಿಗೂ ಸುಲಭದ ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿದ ತೃಪ್ತಿ ಬೇಗ ಮಾಸುತ್ತದೆ. ಕಷ್ಟದ ಗುರಿಯ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುವವನ ಆತ್ಮಗೌರವ ಅಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.

For teachers and learners alike, the satisfaction of an easy aim fades quickly. The self-respect of one who goes after a hard aim is tested there.

ಯಾರೂ ಮುಟ್ಟದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಮುಟ್ಟದಿದ್ದರೆ ಬದುಕೇ ವ್ಯರ್ಥ ಎನ್ನುವುದು ಕಠಿಣ ಅರ್ಥ. ಶ್ಲೋಕದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸವಾಲು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೇ ಹೊರತು ತೀರ್ಪು ಎಂದಲ್ಲ.

To say life is wasted unless one reaches what no one has reached is a harsh reading. The tone of the verse may be taken as a challenge, not a verdict.