ಕಸ್ತೇ ಶೌರ್ಯಮದೋ ಯೋದ್ಧುಮ್: ಒಂದು ಕುದುರೆ, ಏಳು ಕುದುರೆ

ಸಣ್ಣ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರೊಬ್ಬರ ಒಂದು ನೋಟಕ್ಕೇ ಗದ್ದಲ ನಿಂತುಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಅವರು ದನಿ ಎತ್ತಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ, ಕುದುರೆ ಎಂಬ ಪದದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿದ ಶ್ಲೇಷ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಜಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 33 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, In Praise of Kings, verse 33

ವಿಷಯ: ಒಂದು ಕುದುರೆಗೇ ಶತ್ರು ಓಟ · Foes flee from a single horse

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕಸ್ತೇ ಶೌರ್ಯಮದೋ ಯೋದ್ಧುಂ ತ್ವಯ್ಯೇಕಂ ಸಪ್ತಿಮಾಸ್ಥಿತೇ
ಸಪ್ತಸಪ್ತಿಸಮಾರೂಢಾ ಭವಂತಿ ಪರಿಪಂಥಿನಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

कस्ते शौर्यमदो योद्धुं त्वय्येकं सप्तिमास्थिते
सप्तसप्तिसमारूढा भवन्ति परिपन्थिनः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kaste śauryamado yoddhuṃ tvayyekaṃ saptimāsthite
saptasaptisamārūḍhā bhavanti paripanthinaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕಸ್ತೇ (कस्ते, kaste) = ಏನು ನಿನಗೆ (ಕಃ ತೇ) (what is yours)
ಶೌರ್ಯಮದೋ (शौर्यमदो, śauryamado) = ಶೌರ್ಯದ ಗರ್ವ (ಶೌರ್ಯಮದಃ) (the pride of valour)
ಯೋದ್ಧುಂ (योद्धुं, yoddhuṃ) = ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು (to fight)
ತ್ವಯ್ಯೇಕಂ (त्वय्येकं, tvayyekaṃ) = ನೀನು ಒಂದು (ತ್ವಯಿ ಏಕಂ) (you, one)
ಸಪ್ತಿಮಾಸ್ಥಿತೇ (सप्तिमास्थिते, saptimāsthite) = ಕುದುರೆಯನ್ನು ಏರಿದಾಗ (ಸಪ್ತಿಂ ಆಸ್ಥಿತೇ) (when you have mounted a horse)
ಸಪ್ತಸಪ್ತಿಸಮಾರೂಢಾ (सप्तसप्तिसमारूढा, saptasaptisamārūḍhā) = ಏಳು ಕುದುರೆಗಳ ರಥವನ್ನು ಏರಿದವರು, ಅಂದರೆ ಸೂರ್ಯನ ರಥವನ್ನು (ಸಪ್ತಸಪ್ತಿ ಸಮಾರೂಢಾಃ) (those who have mounted the seven-horsed one, the Sun’s chariot)
ಭವಂತಿ (भवन्ति, bhavanti) = ಆಗುತ್ತಾರೆ (become)
ಪರಿಪಂಥಿನಃ (परिपन्थिनः, paripanthinaḥ) = ಶತ್ರುಗಳು (enemies)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ನಿನಗೆ ಶೌರ್ಯದ ಗರ್ವ ಎಂಥದು ಬೇಕು? ನೀನು ಒಂದೇ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಏರಿದರೂ ಶತ್ರುಗಳು ಏಳು ಕುದುರೆಗಳ ಸೂರ್ಯನ ರಥವನ್ನು ಏರಿದವರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

What pride of valour do you need to fight? You mount a single horse, and your enemies find themselves mounted on the seven-horsed Sun.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸಪ್ತಿ ಎಂದರೆ ಕುದುರೆ. ಸಪ್ತಸಪ್ತಿ ಎಂದರೆ ಏಳು ಕುದುರೆಗಳುಳ್ಳವನು, ಅಂದರೆ ಸೂರ್ಯ. ಒಂದೇ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಏಳು ಕುದುರೆಯ ಈ ಹೋಲಿಕೆಯೇ ಶ್ಲೋಕದ ಆಟ. ಸೂರ್ಯನ ರಥ ಏರುವುದು ಶತ್ರುಗಳು ದೂರ ಓಡಿಹೋಗುವುದರ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.

Sapti means horse. Saptasapti means the one with seven horses, the Sun. The contrast between one horse and seven is the verse’s play. Mounting the Sun’s chariot seems to be a picture of the enemies fleeing far away.

ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ತಿರುವು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆದಿದೆ. ಒಂದು ಓದಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿನಗೆ ಗರ್ವದ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಓದನ್ನು ನಾವು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ.

The turn of the question in the first line is a little open. One reading is that you have no need of pride in fighting. We have followed that reading, though it may be slightly uncertain.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 102. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 102. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ನಿಜವಾದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಗದ್ದಲ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನೋಟ, ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾತು, ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

The verse says real influence needs no noise. One look, one clear word, one decision sometimes does more than ten warnings.

ಇದು ರಾಜಸಭೆಯ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಕವಿಯ ಮಾತನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಶಾಂತವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಕೂಗುವ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಬಲವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

We should remember this is courtly exaggeration. Without taking the poet literally, we may take from it for today only the hint that quiet authority can be stronger than authority that shouts.