ಲೋಕ ಏಷ ಗತಲೋಚನತ್ರಪಃ: ಚಂದ್ರನಿಗೂ ಕಳಂಕ ಹಚ್ಚುವ ಲೋಕ

ಲೋಕ ಏಷ ಗತಲೋಚನತ್ರಪಃ ಸುಭಾಷಿತ: ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಲೋಕ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬವಾದ ಚಂದ್ರನಿಗೂ ಕಳಂಕ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಲೋಕ ಏಷ ಗತಲೋಚನತ್ರಪಃ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ಯಾವ ಊರಿನಲ್ಲೂ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದರಲ್ಲಾದರೂ ಒಂದು ಕುಂದು ಹುಡುಕದೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಆ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಉದಾಹರಣೆ ಆಕಾಶದ ಚಂದ್ರ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 811 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 811

ವಿಷಯ: ಲೋಕದ ದೋಷ ಹುಡುಕುವ ಗುಣ · The world’s habit of finding fault

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 22 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಲೋಕ ಏಷ ಗತಲೋಚನತ್ರಪಃ ಕಸ್ಯ ವಾ ನ ವಿವೃಣೋತಿ ವಾಚ್ಯತಾಮ್
ಲೋಚನೋತ್ಸವಮಶೇಷಜೀವನಂ ಯತ್ಕಲಂಕಯತಿ ಚಂದ್ರಮಂಡಲಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

लोक एष गतलोचनत्रपः कस्य वा न विवृणोति वाच्यताम्
लोचनोत्सवमशेषजीवनं यत्कलङ्कयति चन्द्रमण्डलम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

loka eṣa gatalocanatrapaḥ kasya vā na vivṛṇoti vācyatām
locanotsavamaśeṣajīvanaṃ yatkalaṅkayati candramaṇḍalam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಲೋಕ (लोक, loka) = ಲೋಕ, ಜನರು (the world)
  • ಏಷ (एष, eṣa) = ಇದು (this)
  • ಗತಲೋಚನತ್ರಪಃ (गतलोचनत्रपः, gatalocanatrapaḥ) = ಕಣ್ಣಿನ ನಾಚಿಕೆ ಹೋದ, ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದ (one whose shame before the eyes has gone, shameless)
  • ಕಸ್ಯ (कस्य, kasya) = ಯಾರ (whose)
  • ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ, ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವ ಪದ (or, a word of emphasis)
  • ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
  • ವಿವೃಣೋತಿ (विवृणोति, vivṛṇoti) = ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ (lays bare)
  • ವಾಚ್ಯತಾಮ್ (वाच्यताम्, vācyatām) = ನಿಂದೆಯನ್ನು, ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು (the reproach)
  • ಲೋಚನೋತ್ಸವಮ್ (लोचनोत्सवम्, locanotsavam) = ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬವಾದುದನ್ನು (a feast for the eyes)
  • ಅಶೇಷಜೀವನಂ (अशेषजीवनं, aśeṣajīvanaṃ) = ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜೀವಾಧಾರವಾದುದನ್ನು (the life and support of all)
  • ಯತ್ಕಲಙ್ಕಯತಿ (यत्कलङ್कयति, yatkalaṅa್kayati) = ಯಾವುದರಿಂದ ಕಳಂಕ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ (ಯತ್+ಕಲಂಕಯತಿ) (since it brands with a stain (yat + kalankayati))
  • ಚಂದ್ರಮಂಡಲಮ್ (चन्द्रमण्डलम्, candramaṇḍalam) = ಚಂದ್ರಮಂಡಲವನ್ನು (the disc of the moon)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ನಾಚಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಈ ಲೋಕ ಯಾರ ನಿಂದೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಬಯಲು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬದಂತಿರುವ, ಎಲ್ಲರ ಬದುಕಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಚಂದ್ರಮಂಡಲಕ್ಕೂ ಅದು ಕಳಂಕ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Whose faults does this shameless world not lay bare? It brands with a stain even the disc of the moon, which is a feast for the eyes and a support to all life.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕವಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿನ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಳಂಕ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿ. ಇಲ್ಲಿ ಆ ರೂಢಿಯನ್ನೇ ತಿರುಗಿಸಿ, ಅದು ಲೋಕ ಹಚ್ಚಿದ ಹೆಸರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

In the poets’ convention the mark on the moon is called a stain. Here the convention is turned around, and the stain becomes a name the world has pinned on it.

ಗತಲೋಚನತ್ರಪಃ ಎಂಬ ಸಮಾಸವನ್ನು ಕಣ್ಣಿನ ನಾಚಿಕೆ ಹೋದವನು ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಕಣ್ಣೂ ನಾಚಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲದವನು ಎಂದು ಬೇರೆ ಓದಿಗೂ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಎರಡೂ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭಾವ ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಲೋಕ ಎಂಬುದೇ.

We have read the compound gatalochanatrapah as one whose shame before the eyes has gone. Another reading, one without eyes and without shame, is also possible. In both readings the main sense is a world without shame.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 171. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 171. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೊಸ ವೈದ್ಯರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೋಷ ಹುಡುಕುವವರು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಚಂದ್ರನಿಗೇ ಈ ಗತಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅಂತಹ ಮಾತುಗಳು ಕಡಿಮೆ ನೋಯುತ್ತವೆ.

Even when a young doctor’s treatment succeeds, someone will turn up to find a flaw in it. Remembering that the moon fared no better makes such talk hurt less.

ಹಾಗೆಂದು ಎಲ್ಲ ಟೀಕೆಯನ್ನೂ ಅಸೂಯೆ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯವಾದ ಟೀಕೆ ಯಾವುದು, ಕೇವಲ ಕಳಂಕ ಹಚ್ಚುವ ಮಾತು ಯಾವುದು ಎಂದು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ.

That does not mean every criticism should be waved away as envy. Telling a fair criticism from mere mud-slinging is the wise course.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ